Gimnazjum Publiczne nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Lnianie

 

Menü:

Wymagania programowe

język polski

Wymagania programowe oraz przedmiotowy system oceniania opublikowane zostały za zgodą wydawnictwa WSiP. Materiał przenaczony jest tylko i wyłącznie do wglądu dla rodziców i uczniów.

 

WYMAGANIA PROGRAMOWE klasa I

 

Poziom wymagań

 

Podstawowy

P

Ponadpodstawowy

PP

 

Uczeń:

Uczeń:

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jamesa Herriota

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa rodzaj narracji

– określa elementy świata przedstawionego

– wylicza cechy bohatera

– nazywa uczucia bohatera

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– formułuje rady dla bohatera

– redaguje opowiadanie z elementami opisu przeżyć wewnętrznych

– określa motywy działania bohatera

– wskazuje elementy komizmu

– redaguje dalszy ciąg zdarzeń w formie listu lub dialogu

– przytacza argumenty zachęcające do poznania całej powieści, wykorzystując terminologię właściwą utworom epickim

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Kazimierza Wierzyńskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa nastrój wiersza

– wypisuje sformułowania wywołujące „barwne” wrażenia

– nazywa motywy roślinne

– wyjaśnia, czym jest przerzutnia

– odczytuje przerzutnie

– tworzy wersję malarską wiersza

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, w jaki sposób nastrój wiersza oddziałuje na czytelnika

– wyjaśnia symboliczne znaczenia kolorów

– korzysta ze słownika symboli

– wyjaśnia sens wyznania podmiotu lirycznego

– nazywa stany emocjonalne podmiotu lirycznego

– wyjaśnia, jaką funkcję pełnią motywy roślinne

– wyjaśnia stosowanie przerzutni

– tworzy i opisuje wersję malarską wiersza

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– nazywa wrażenia czytelnicze

– określa tematykę utworu

– nazywa postać mówiącą, uzasadniając wypowiedź cytatami

– podaje cechy postaci mówiącej

– określa cel sportowca; środki, które prowadzą do celu; przeciwnika, którego musi pokonać

– wyjaśnia, czym jest rym

– rozróżnia rymy dokładane i niedokładne, żeńskie i męskie

– odczytuje rymy z wiersza

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa funkcję, jaką pełnią rymy w wierszu

– proponuje inny tytuł dla utworu, uzasadniając wypowiedź

– wymienia bohaterów innych utworów, którzy cechami przypominają postać mówiącą w wierszu

– wyraża opinię na temat wierszy o tematyce sportowej

– dokonuje adaptacji wiersza na obrazy filmowe

 

– wybiera sformułowania podkreślające fakt wypowiadania się we własnym imieniu

– układa zdania złożone, w których do opinii dodaje wstępny argument

– wyraża własne zdanie, uzasadniając je

– przekształca podane sformułowania w taki sposób, by sygnalizowały fakt wypowiadania się we własnym imieniu

– wyraża własną opinię, gromadząc na jej poparcie kilka argumentów

– formułuje wypowiedzi logiczne, zrozumiałe i poprawne pod względem językowym

 

– odróżnia czasownik od innych części mowy na podstawie znaczenia i pytań

– rozpoznaje i określa formy osoby, liczby, czasu i rodzaju

– odróżnia formy osobowe od nieosobowych (bezokolicznik, formy na -no, -to)

– rozpoznaje i tworzy formy trybu oznajmującego, rozkazującego, przypuszczającego

– pisze poprawnie cząstki

-bym, -byś, -by

– określa funkcje czasownika w zdaniu

– stosuje różne formy czasownikowe w zależności od formy wypowiedzi

– celowo stosuje różne tryby czasownika w wypowiedziach ustnych i pisemnych

 

 

 

– czyta cicho ze zrozumieniem

– klasyfikuje poznane teksty jako mity

– redaguje notatkę o cechach mitu, korzystając ze Słowniczka terminów literackich i kulturowych

– określa tematykę poznanych fragmentów mitów

– omawia motyw stworzenia

– porównuje elementy świata przedstawionego mitów w celu wskazania podobieństw i różnic

– porządkuje w formie planu kolejność następowania zjawisk w każdej ze starożytnych wizji powstania świata

– porządkuje w formie streszczenia kolejność następowania zjawisk w każdej ze starożytnych wizji powstania świata

– wyjaśnia pojęcie mit pierwotny

– odczytuje fragmenty mitów, które opowiadają w sposób „obrazowy”

– odczytuje znaczenia symboliczne

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę tekstu

– klasyfikuje przeczytany tekst jako fragment Biblii

– wymienia elementy stworzenia w kolejności, o jakiej wspomina Biblia

– nazywa uczucia towarzyszące Bogu podczas aktu stworzenia

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– porównuje biblijny opis stworzenia z relacją o powstaniu świata zawartą w mitach ludów starożytnych

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– postrzega Biblię jako źródło gatunków

– wymienia cechy charakterystyczne dla tekstów biblijnych

– rozpoznaje i nazywa motywy

– uzasadnia własne zdanie, podając odpowiednie argumenty

– porównuje różne ujęcia fabularne, motywy, język

 

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– klasyfikuje przeczytany tekst jako fragment Biblii

– określa tematykę tekstu

– określa elementy świata przedstawionego, odwołując się do tekstu

– odpowiada na pytania, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– rozumie raj jako synonim szczęścia

– dobiera reprodukcję, która bardziej odpowiada opisowi biblijnego Edenu

– proponuje inny tytuł do przeczytanego fragmentu Biblii

– rysuje drzewo życia lub drzewo poznania dobra i zła

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia motyw raju, stworzenia

– nazywa wartości

– definiuje pojęcia motyw, symbol

– omawia motyw Edenu w kulturze

– redaguje opis miejsca (ogród Eden)

 

– zapoznaje się z informacjami na temat autora i dzieła

– ogląda fragment malowidła

– rozpoznaje na obrazie biblijny motyw stworzenia człowieka

– określa czas i miejsce wydarzeń

– wymienia elementy obrazu

– opowiada o poszczególnych elementach obrazu

– nazywa uczucia postaci przedstawionych na obrazie

– wyjaśnia sens obrazu, korzystając z informacji w podręczniku

– określa zasady kompozycji obrazu

– wyjaśnia biblijny motyw stworzenia człowieka

– wyjaśnia znaczenie poszczególnych elementów obrazu

– wyjaśnia symbolikę, odwołując się do Biblii

– wyjaśnić, na czym polega technika fresku

– omawia podobieństwa i różnice dotyczące rodowodu człowieka przedstawionego w malarstwie i literaturze

 

– czyta głośno

– wypowiada się na temat narratora

– określa elementy świata przedstawionego

– rozpoznaje w utworze przypowieść

– podaje cechy przypowieści na podstawie poznanego tekstu

– odczytuje ukryty sens przypowieści oraz jej wymowę

– redaguje tekst wyjaśniający współczesnym językiem znaczenie przypowieści o siewcy

– rozpoznaje i nazywa wartości

– wyjaśnia, czym charakteryzują się alegoria, symbol, przenośnia

– wyjaśnia znaczenie motywów alegorycznych i symbolicznych

– redaguje opowieść z wykorzystaniem motywów alegorycznych lub symbolicznych

 

– odróżnia czasownik od innych części mowy

– rozpoznaje formy osoby, liczby, czasu i rodzaju

– odróżnia formy osobowe od nieosobowych

– rozpoznaje formy trybu

– nazywa strony czasownika

– przekształca stronę czynną na bierną i odwrotnie

– określa funkcje strony czynnej i biernej

– stosuje strony czasownika w zależności od rodzaju tekstu

– rozróżnia czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Parandowskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– klasyfikuje utwór jako mit

– wyjaśnia, czym jest mit i mitologia

– określa elementy świata przedstawionego

– wymienia dokonania bohatera, jego zasługi i winy

– wymienia sposoby upamiętnienia przez Ateńczyków postaci Tezeusza

– redaguje napis, jaki można by umieścić na pomniku Tezeusza

– wyjaśnia, czym jest prawda historyczna, fikcja literacka, fantastyka

– wyjaśnia frazeologizmy wywodzące się z mitologii

– wymienia znane mity

– opowiada o znanych bogach i bohaterach mitologicznych

– ocenia dokonania bohatera

– formułuje hipotezę, uzasadnia ją, korzystając z tekstu źródłowego

– wyjaśnia sens mitu, odwołując się do tekstu

– wyjaśnia symboliczne znaczenie nici Ariadny i labiryntu

– redaguje opowiadanie twórcze

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Zygmunta Kubiaka

– czyta cicho ze zrozumieniem, wybierając odpowiednie informacje

– odróżnia mity heroiczne od innych

– zapisuje w punktach dzieje Grecji i jej kultury

– kwalifikuje tekst jako popularnonaukowy, uzasadniając własne zdanie

– wyjaśnia symbolikę motywu morza

– wyjaśnia związek pieśni z mitem

– tworzy oś czasu

 

 

– zapoznaje się z tłem historycznym wypadków, o których opowiada utwór

– czyta głośno

– określa elementy świata przedstawionego

– wypowiada się na temat utworu, ilustrując wypowiedź odpowiednimi fragmentami tekstu

– sporządza plan wydarzeń

– nazywa cechy bohatera

– ocenia postawę bohatera

– wyjaśnia, na czym polegał ideał rycerza

– komentuje zachowanie Rolanda, odwołując się do zasad etyki rycerskiej

– redaguje napis nagrobny

– klasyfikuje Pieśń o Rolandzie jako epos rycerski

– odróżnia relację o zdarzeniach od komentarza

– oddziela prawdę historyczną od fikcji literackiej

– podaje cechy eposu rycerskiego

– sporządza kodeks rycerski

– redaguje sprawozdanie

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Henryka Sienkiewicza oraz utworu

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa elementy świata przedstawionego

– cytuje fragmenty opisujące stan ducha bohatera

– ocenia postępowanie bohaterów

– wymienia wartości typowe dla etyki rycerskiej, odnosząc je do bohaterów

– redaguje napis nagrobny

– wskazuje w tekście odwołania do tradycji kulturowej

– odróżnia język naukowy od literackiego

– odróżnia powieść historyczną od innych rodzajów powieści

– notuje w punktach wydarzenia tworzące fabułę i omawia związki między nimi

dzieli elementy świata przedstawionego na fikcyjne i historyczne

– wyjaśnia motywy działania bohaterów

– komentuje sposób opowiadania narratora (narracja obiektywnasubiektywna)

– zapisuje w punktach dekalog rycerski

– wyjaśnia różnice między powieścią historyczną a naukową pracą historyczną

– wyjaśnia, czym charakteryzuje się język naukowy i literacki

– relacjonuje wydarzenia językiem pracy naukowej lub podręcznika do historii

– podaje cechy powieści historycznej

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jerzego Hoffmana

– czyta cicho ze zrozumieniem

– klasyfikuje poznany tekst jako scenariusz filmowy

– wymienia informacje zawarte w scenariuszu filmowym

– porównuje fragment scenariusza z odpowiednim fragmentem literackiego pierwowzoru i wymienia różnice między nimi

– porównuje fragment filmu z fragmentem scenariusza

– proponuje utwór będący dobrym materiałem na scenariusz, uzasadniając wybór

– definiuje pojęcie scenariusz filmowy

– omawia podobieństwa i różnice między scenariuszem a tekstem epickim i dramatycznym

– uzasadnia zasadność zmian w scenariuszu w odniesieniu do literackiego pierwowzoru

– wyjaśnia różnice między scenariuszem a jego realizacją filmową

– przekształca fragment powieści na scenariusz filmowy

 

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat autora tekstu

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wyjaśnia pojęcie adaptacji filmowej

– wymienia etapy adaptacji filmowej

– wymienia adaptacje filmowe powieści Sienkiewicza w kolejności chronologicznej

– wyjaśnia, dlaczego Hoffman ekranizował części trylogii w odwrotnej kolejności

– rozróżnia pojęcia: scenariusz i scenopis

– uzupełnia brakujące ogniwa procesu powstawania scenariusza

– kwalifikuje podane prace nad filmem do okresu przedprodukcji lub postprodukcji

– przytacza przykłady różnych adaptacji filmowych

– wymienia we właściwej kolejności etapy adaptacji filmowej

– wyjaśnia pojęcie „filmowości” literatury

– podaje przykłady „filmowości” literatury

– wyjaśnia, czym różni się scenariusz od scenopisu

– redaguje instrukcję
dla filmowców, stosując fachowe słownictwo

– formułuje komentarz dotyczący obsady aktorskiej, uzasadniając swą opinię

 

– wyjaśnia, czym jest dyskusja

– formułuje zasady obowiązujące podczas dyskusji

– ocenia postępowanie bohatera

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji

 

– bierze czynny udział w dyskusji

 

 
 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa adresata wypowiedzi podmiotu lirycznego

– cytuje bezpośrednie zwroty do odbiorcy

– określa charakter słów skierowanych do adresata

– odczytuje sformułowania kojarzące się pozytywnie i negatywnie

– klasyfikuje utwór jako hymn

– rozpoznaje w omawianym tekście utwór patriotyczny

– wyjaśnia, czym jest apostrofa

– odczytuje apostrofę

– wymyśla tytuł dla utworu

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat miłości do ojczyzny

– czyta głośno (z prawidłową wymową archaizmów), dokonując interpretacji

– wyjaśnia, w czyim imieniu wypowiada się podmiot liryczny

– w jednym zdaniu zapisuje pragnienie osoby wypowiadającej się w utworze

– wypowiada się na temat efektu zaskoczenia

– omawia rolę apostrofy

– wymienia cechy utworu patriotycznego

– wyjaśnia kontekst historyczny

– wymienia cechy hymnu

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat miłości do ojczyzny,cytując w niej fragmenty tekstu

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Józefa Wybickiego

– zapoznaje się z informacjami o powstaniu i dalszych losach utworu

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– odszukuje w tekście echa polskiej i europejskiej historii (postacie, zdarzenia)

– wyjaśnia znaczenie zaimka my

– nazywa uczucia wyrażone w utworze

– wyjaśnia znaczenie utworu, uzasadniając wypowiedź

– wymienia cechy hymnu

– wymienia sytuacje i okoliczności, w których śpiewany (grany) jest hymn

– formułuje zasady obowiązujące podczas wykonywania hymnu

– zabiera głos w dyskusji

– wygłasza z pamięci tekst hymnu narodowego

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wypowiada się na temat okoliczności powstania utworu

– wyjaśnia, co łączy wybitne postacie Polaków przywołane w tekście

– tłumaczy sens porównania

– wypisuje cele polityczne i idee zawarte w tekście

– wyjaśnia przyczyny popularności utworu w okresie, gdy jego oficjalne śpiewanie było zabronione

– wyjaśnia, czym jest hymn narodowy (państwowy)

– bierze czynny udział w dyskusji

– analizuje budowę utworu

 

 

– słucha fragmentu chorału gregoriańskiego

– zapoznaje się z informacjami na temat Adama Zagajewskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa sytuację liryczną, w jakiej znajduje się bohater

– omawia okoliczności towarzyszące przedstawionej sytuacji

– określa przeżycia, stany emocjonalne bohatera

– odczytuje zaskakujące połączenia słowne

– określa problem wiersza, rozwijając wybraną propozycję

– podaje charakterystyczną cechę chorału jako utworu muzycznego

– wypowiada się na temat odrodzenia elementów chorałowych w muzyce popularnej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia sens sformułowań określających sytuację, w jakiej znalazł się bohater

– wyjaśnia informacje dotyczące miejsca pobytu bohatera, powołując się na fragmenty tekstu

– ocenia połączenia słowne obecne w wierszu

– zadaje pytania, które prowokuje wiersz

– porównuje wiersz z chorałem

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o świecie przedstawionym w wierszu

– podkreśla we fragmencie zapisków zdanie, które mogłoby być wyjaśniającym komentarzem do wiersza

– ogląda reprodukcję obrazu

– wypowiada się na temat obrazu

– proponuje inny tytuł dla obrazu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– formułuje pytania, które nasuwają się po przeczytaniu wiersza

– porównuje świat przedstawiony na obrazie i w wierszu

– porównuje środki artystycznego wyrazu zastosowane przez poetę i malarza

– wyjaśnia rolę poezji

 

– odróżnia czasownik od innych części mowy

– rozpoznaje formy osoby, liczby, czasu i rodzaju

– odróżnia formy osobowe od nieosobowych

– rozpoznaje formy trybu

– nazywa strony czasownika

– rozróżnia i tworzy czasowniki dokonane i niedokonane

– rozróżnia czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

– określa funkcje czasowników dokonanych i niedokonanych

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Bolesława Prusa

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– rozróżnia głównego bohatera i postacie drugoplanowe

– redaguje plan wydarzeń w formie równoważników zdań

cytuje fragmenty tekstu zawierające opis wrażeń i przeżyć

– odczytuje fragment będący punktem kulminacyjnym

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– wyjaśnia pojęcie nowela

– opowiada o przemianie jednego z bohaterów

– przedstawia przebieg akcji na wykresie

– opisuje rysunek obrazujący narrację w utworze

– wyjaśnia zależność między czasem a napięciem akcji 

– formułuje wskazówki dla uczestników wycieczek górskich

– wyjaśnia sens stwierdzenia: „podobne lecz podobnym”

– redaguje krótką nowelę zatytułowaną Podobne lecz podobnym

 

– wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne utworu

– charakteryzuje tytułowego bohatera

– wskazuje narratora, wyróżnia podstawowe wątki akcji, wie, czym charakteryzuje się powieść przygodowa

– wyróżnia i krótko omawia elementy konstrukcyjne utworu

– charakteryzuje głównych bohaterów powieści, wyjaśnia jej sens

– podaje cechy powieści przygodowej

 

– czyta odpowiednie fragmenty tekstu

– wypowiada się na temat utworu

– wyjaśnia kompozycję opowiadania

– odnajduje w opowieści wskazane człony kompozycyjne (wstęp, rozwój akcji, punkt kulminacyjny)

– wybiera elementy składające się na bogaty w informacje wstęp

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– cytuje fragmenty zawierające opinię narratora o bohaterze

– odczytuje fragmenty będące opisami

– redaguje opowiadanie

– wypowiada się na temat budowy zdań w opowiadaniu

– wyjaśnia, czemu służy zmiana tempa narracji

– redaguje opowiadanie z elementami opisu i wielością narracji

 

 

– odróżnia czasownik od innych części mowy

– rozpoznaje formy osoby, liczby, czasu i rodzaju

– odróżnia formy osobowe od nieosobowych

– rozpoznaje formy trybu

– nazywa strony czasownika

– rozróżnia czasowniki dokonane i niedokonane

– zna i stosuje zasady pisowni zakończeń czasowników w czasie przeszłym

– rozróżnia czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

– stosuje nieregularne formy czasowników

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Kochanowskiego

– zapoznaje się z pochodzeniem i znaczeniem słowa fraszka

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– klasyfikuje poznane utwory jako fraszki

– wymienia cechy fraszki

– określa tematykę fraszek

– odczytuje myśli zawarte we fraszkach

– określa adresata wypowiedzi podmiotu lirycznego

– podaje informacje na temat podmiotu lirycznego

– wyjaśnia, czym jest sentencja

– cytuje fragmenty będące sentencjami

– redaguje hasła zawierające myśli wyrażone w poszczególnych fraszkach

– redaguje tekst reklamy o zdrowiu i lipie

– czyta głośno (z prawidłową wymową archaizmów), dokonując interpretacji

– rozróżnia rodzaje fraszek

– wyjaśnia, na czym polegają różnice między poszczególnymi rodzajami fraszek

– uzasadnia słuszność lub fałsz myśli wyrażonych we fraszkach

– omawia kompozycję fraszek

– traktując fraszki jako zwierzenia tej samej postaci, opracowuje jej duchowy portret

– redaguje artykuł hasłowy na temat snu

– pisze tekst wywiadu z poetą

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Twardowskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworów

– odczytuje myśli zawarte w poszczególnych tekstach

– klasyfikuje poznane utwory jako fraszki

– wymienia cechy fraszki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– rozróżnia rodzaje (odmiany) fraszek

– wyjaśnia, na czym polegają różnice między poszczególnymi rodzajami fraszek

– układa komentarz na temat  poznanych utworów

– wypowiada się o języku fraszek

– porównuje fraszki różnych poetów

– układa fraszkę

 

– odróżnia rzeczownik od innych części mowy na podstawie znaczenia

– odmienia rzeczownik przez przypadki

– określa przypadek, liczbę i rodzaj rzeczownika

– rozróżnia temat i końcówkę rzeczownika

– rozpoznaje tematy oboczne rzeczownika

– wskazuje i nazywa oboczności w tematach rzeczowników

– używa poprawnych form rzeczowników odmieniających się nietypowo

– wyjaśnia, na czym polegają osobliwości w odmianie rzeczowników

– zna i stosuje zasady dotyczące pisowni zakończeń

-ji, -ii, -i w niektórych formach rzeczowników na -ja, -ia, -ea

 

– charakteryzuje bohaterów powieści, ocenia ich postawy

– dostrzega problemy, z którymi zmagają się bohaterowie

– charakteryzuje bohaterów, z różnych punktów widzenia ocenia i wartościuje ich postawy

– dostrzega problemy, z którymi zmagają się bohaterowie, stara się sformułować kilka życiowych rad

 

– odróżnia przymiotnik od innych części mowy na podstawie znaczenia i pytań

– stosuje w wypowiedzeniach przymiotnik jako określenie rzeczownika

– odmienia przymiotnik przez przypadki, liczby i rodzaje

– określa przypadek, liczbę i rodzaj przymiotnika

– stopniuje przymiotniki

– rozróżnia stopniowanie proste, opisowe i nieregularne

– rozpoznaje przymiotniki niepodlegające stopniowaniu – zna i stosuje zasady dotyczące wielkiej i małej litery w pisowni przymiotników

– używa w wypowiedziach ustnych i pisemnych różnorodnych przymiotników oraz związków frazeologicznych zawierających przymiotniki

– poprawnie używa przymiotników w związkach frazeologicznych

– tworzy przy użyciu przymiotników wypowiedź nacechowaną dodatnio lub ujemnie

– stosuje odpowiednie stopnie przymiotnika ze względu na przekazywaną informację i intencję wypowiedzi

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Ignacego Krasickiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– klasyfikuje utwór jako bajkę

– podaje inne znaczenia wyrazu bajka, korzystając ze słownika języka polskiego

– formułuje definicję bajki, korzystając z podanego słownictwa

– opowiada treść bajek

– nazywa wady i zalety bohaterów

– ocenia stosunek narratora do postaci 

– wyjaśnia sens bajek (morał)

– wyjaśnia, czym jest alegoria

– streszcza fabułę wybranej bajki
– bierze udział w inscenizacji bajki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– rozróżnia bajki zwierzęce, narracyjne i epigramatyczne

– wyjaśnia znaczenie tytułów

– wyjaśnia ogólnoludzki i ponadczasowy charakter bajek

– omawia kontekst historyczny

– wyjaśnia znaczenie alegorii

– wyjaśnia, czemu służy wykorzystanie elementów epickich

– dopisuje dalszy ciąg tekstu, rozwijając myśl autora

– dokonuje adaptacji scenicznej bajki

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Adama Mickiewicza

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– klasyfikuje utwór jako bajkę

– podaje definicję bajki

– opowiada treść bajek

– wyjaśnia morał zawarty w bajce

– wyjaśnia, czym jest neologizm

– odczytuje neologizmy

– wyjaśnia, czym jest sentencja

– cytuje sentencje

– bierze udział w adaptacji scenicznej bajki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– uzasadnia przynależność bajki do określonej kategorii

– wyjaśnia znaczenie tytułów

– wyjaśnia, na czym polega żart

– wyjaśnia związek między budową składniową a wersyfikacją

– wyjaśnia neologizmy i określa ich funkcję w  utworze

– tworzy sentencje

– dokonuje adaptacji scenicznej bajki

 

– odróżnia liczebnik od innych części mowy

– rozróżnia liczebniki główne, porządkowe, zbiorowe, ułamkowe i nieokreślone

– dostosowuje formy rzeczownika i czasownika do form liczebnika

– poprawnie odmienia liczebniki

 – poprawnie stosuje liczebniki zbiorowe w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych liczebnik w formie przydawki i orzecznika

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– odróżnia tekst biograficzny od autobiografii

– wymienia wydarzenia historyczne przywołane w tekście

– opowiada o pobycie pisarza w Paryżu

– cytuje zdanie relacjonujące moment prawdziwego zainteresowania się Fredry dramatem

– odczytuje fragment będący refleksją o współistnieniu dramatu i teatru

– wyjaśnia, czym jest autobiografia

– wypowiada się na temat edukacji dzieci w XIX-wiecznej Galicji

– wyjaśnia sens wyrażenia szkoła świata

– wyraża współczesnym językiem rozumienie powołania autora dramatycznego

– wyjaśnia, czy pisarz zrealizował swoje powołanie autora dramatycznego

– redaguje jednoaktówkę komediową

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Aleksandra Fredry

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– rekonstruuje przebieg wydarzeń

– wymienia głównych bohaterów dramatu

– rozpoznaje i nazywa wady i zalety postaci

– odczytuje ze słownika języka polskiego znaczenie wyrazu zemsta

– opowiada o śmiesznych sytuacjach

– wyjaśnia znaczenie słowa intryga

– rozróżnia odmiany komizmu

– układa listę postaci, mając na uwadze ich cechy komiczne

– rozpoznaje w utworze komedię charakterów

– przytacza argumenty z tekstu

– proponuje gesty i ruch sceniczny dla wybranej postaci

– recytuje fragmenty utworu

– opowiada o genezie utworu

– wyjaśnia istotę sporu

– przedstawia na rysunku poczynania bohaterów ułożone w pary: wyrządzona krzywda ® odwet

– opowiada o zamiarach (celu działania) bohaterów

– wymienia postacie, które osiągnęły (bądź nie) swój cel

– tworzy związki frazeologiczne z wyrazem zemsta

– wyjaśnia sens tytułu

– tytułuje najśmieszniejsze sceny

– wyjaśnia, na czym polega intryga w utworze

– analizuje sceny pod względem zastosowanych odmian komizmu

– wyjaśnia, czym jest komedia charakterów

– proponuje sposób wypowiadania kwestii przez wybraną postać

– recytuje fragmenty, wydobywając komizm tekstu

 

– wyróżnia przysłówek jako określenie czasownika

– tworzy przysłówki od przymiotników

– stopniuje przysłówki

– rozróżnia stopniowanie proste, opisowe i nieregularne

– rozpoznaje przysłówki niepodlegające stopniowaniu

– używa różnorodnych przysłówków, nazywając sposób, miejsce i czas wykonywanych czynności

– stosuje odpowiednie stopnie przysłówka ze względu na przekazywaną informację i intencję wypowiedzi

– poprawnie używa przysłówków w związkach frazeologicznych

– poprawnie zapisuje przysłówki złożone

 

– ogląda ekranizację (lub spektakl) utworu Fredry

– ocenia ekranizację (lub spektakl)

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji

– redaguje recenzję

– bierze czynny udział w dyskusji

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Sławomira Mrożka

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– przypomina treść baśni, która stała się inspiracją do napisania utworu

– określa elementy świata przedstawionego

– dzieli wydarzenia na oczekiwane (spodziewane) i nieoczekiwane (zaskakujące)

– wyjaśnia, czym jest epilog

– redaguje zakończenie (epilog)

– formułuje morał płynący z opowieści

– przedstawia prawdziwe myśli bohaterów w formie monologów

– porównuje utwór z pierwowzorem w zakresie dokonanych zmian

– wyjaśnia, czym jest konwencja literacka

– wyjaśnia, na czym polega deformacja gatunku

– redaguje zakończenie (epilog), zachowując przyjętą konwencję

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa czas i miejsce wydarzeń

– przekazuje informacje na temat bohaterów

– wyjaśnia motywy działania postaci

– wyjaśnia przyczyny niepowodzenia misji bohatera

– wybiera ilustrację do tekstu, uzasadniając wybór

– wymienia elementy zbliżające utwór do bajek

– wymienia elementy odróżniające utwór od bajek

– układa ogłoszenie o naborze zwierząt do cyrku

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– relacjonuje wydarzenia z punktu widzenia dyrektora

– formułuje w imieniu narratora pouczenie dla bohatera

– dokańcza stwierdzenie, odpowiednio je uzasadniając

– uzasadnia związek tekstu z ilustracją

– wyjaśnia, na czym polega załamanie konwencji gatunku

– redaguje dalszy ciąg rozmowy

 

 

– wyjaśnia znaczenie zaimków i ich funkcje

– rozróżnia zaimki rzeczowne, przymiotne, przysłowne i liczebne

– zastępuje różne części mowy odpowiednimi zaimkami

– odmienia zaimki

– używa dłuższych i krótszych form zaimków

– stosuje poprawne formy gramatyczne zaimków

– świadomie używa zaimków we własnych tekstach

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa elementy świata przedstawionego

– opisuje scenerię zdarzeń

– nazywa uczucia i postawy bohaterów

– wyraża własne zdanie na temat winy młodzieńca

– określa nastrój

– wypowiada się na temat narratora i jego wiedzy o bohaterach

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– rozpoznaje motyw winy i kary

– klasyfikuje utwór jako balladę

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia motyw winy i kary

– wypowiada się na temat postawy narratora wobec postaci

– definiuje pojęcie ballada, korzystając z podanego słownictwa

– układa mowę obrończą

– redaguje opowiadanie twórcze na temat okoliczności powstania utworu

– dokonuje adaptacji scenicznej lub filmowej utworu (w tym: dobiera oświetlenie, muzykę, efekty dźwiękowe)

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, korzystając ze słowniczka trudniejszych wyrazów i zwrotów

– określa czas i miejsce akcji

– wypowiada się na temat scenerii

– rozpoznaje postać głównego bohatera

– formułuje definicję upiora na podstawie wiersza

– podaje informacje na temat kolejnych postaci – duchów

– ocenia bohaterów

– dostrzega w utworze motyw winy i kary

– wybiera spośród wypowiedzi chóru te, które mają charakter nauki moralnej

– rozpoznaje w utworze dramat

– wylicza cechy dramatu

– redaguje w punktach raport z przebiegu uroczystości

– bierze udział w przygotowaniach do inscenizacji

– podaje informacje na temat genezy utworu

– wyjaśnia motyw upiora

– wylicza dzieła literackie i filmowe z motywem upiora

– określa rolę Guślarza w obrzędzie

– określa funkcje duchów

– odróżnia elementy nawiązujące do religii chrześcijańskiej od elementów zaczerpniętych z obrzędowości pogańskiej

– wyjaśnia motyw winy i kary

– wyjaśnia główną myśl dramatu: problem życia i śmierci

– redaguje sprawozdanie z uroczystości

– opisuje obrzęd z zachowaniem realiów

– aktywnie uczestniczy w przygotowaniach do inscenizacji

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Karola Dickensa

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– wyjaśnia, czym jest fabuła

– określa elementy fabuły

– rozróżnia elementy realistyczne i nierealistyczne

– wyraża opinię na temat bohatera utworu

– cytuje fragmenty zawierające opinię narratora o bohaterze

– omawia problematykę moralną utworu  

– redaguje kartkę z życzeniami świątecznymi

– cytuje fragmenty utworu, które uważa za szczególnie dobrze napisane

– odczytuje fragment będący zawiązaniem akcji

– redaguje treść wizytówki

– redaguje prywatny dekalog bohatera

– nazywa motywy, wątki i myśli obecne w innych utworach

– wyjaśnia symboliczne znaczenie zdarzeń

– wyjaśnia nawiązania do Biblii

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Wisławy Szymborskiej

– wyjaśnia znaczenie słowa sumienie

– wyjaśnia znaczenia związków frazeologicznych z wyrazem sumienie

– tworzy artykuł hasłowy wyjaśniający znaczenie pojęcia sumienie

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę utworu

– omawia budowę wiersza

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– dokonuje (z uzasadnieniem) innego podziału utworu

– odczytuje fragment tekstu, sprawiający największe wrażenie, uzasadniając wybór

– odpowiada na pytanie dlaczego? w odniesieniu do poszczególnych wersów wiersza

– formułuje własny komentarz do wiersza, rozwijając podaną myśl

– wyjaśnia sens tytułu

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Zbigniewa Herberta

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworu, uzasadniając wypowiedź

– podaje informacje na temat bohaterów wiersza

– odczytuje najważniejszy fragment tekstu, uzasadniając własne zdanie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia fragmenty tekstu, których zrozumienie sprawia kłopot

– formułuje pytania dotyczące opowiedzianej w wierszu historii dwojga bohaterów

– charakteryzuje język wiersza

– redaguje wypowiedź na temat miłości jako tematu literackiego

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– odczytuje fragmenty ujawniające osobę mówiącą

– podaje informacje na temat osoby mówiącej

– podaje informacje na temat bohatera utworu

– zapisuje w punktach losy osoby mówiącej i bohatera utworu

– nazywa cechy bohatera

– nazywa uczucia osoby mówiącej

– określa stosunek osoby mówiącej do bohatera

– odczytuje przenośnie

– redaguje stronę z kroniki szkolnej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia sens zawartych w utworze przenośni

– wyjaśnia sens zakończenia

– określa ideę utworu

– wypowiada się na temat języka poezji

– redaguje monolog skierowany do bohatera wiersza

 

 

– wyróżnia przyimek jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy wskazującą na relacje przestrzenne, czasowe i przyczynowe między różnymi częściami zdania

– dostosowuje formy gramatyczne rzeczownika do łączącego się z nim przyimka

– poprawnie zapisuje wyrażenia przyimkowe

– używa przyimków w związkach wyrazowych

– poprawnie zapisuje przyimki złożone

 

 

– wyróżnia spójnik jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy łączącą wyrazy w obrębie zdania oraz zdania składowe

– poprawnie stosuje spójniki w wypowiedzeniu pojedynczym i złożonym

– przekształca wypowiedzenia, stosując zamiennie spójniki

– używa różnych spójników w celu osiągnięcia spójności wypowiedzi

 

 

– wyróżnia partykułę jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy, która modyfikuje znaczenie wyrazu lub zdania

– zna i stosuje zasady dotyczące pisowni partykuły by z różnymi częściami mowy

– zna i stosuje zasady dotyczące pisowni partykuły nie z różnymi częściami mowy

– wyróżnia wykrzyknik jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy, która służy do wyrażania silnych stanów uczuciowych mówiącego, wezwań i poleceń

– zapisuje różne wykrzykniki

– stosuje poprawną interpunkcję

– przekształca tekst, modyfikując jego znaczenie przez użycie różnych partykuł

– stosuje w wypowiedzeniach partykuły w zależności od intencji

– zapisuje poprawnie wyjątki

– dostrzega celowość użycia wykrzyknika w wypowiedzi

– celowo stosuje w wypowiedziach różnorodne wykrzykniki

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Williama Szekspira

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– rekonstruuje przebieg wydarzeń

– opowiada o zdarzeniu będącym zawiązaniem akcji

– opowiada o losach postaci

– charakteryzuje postacie dramatu

– przytacza argumenty z tekstu

– określa rolę chóru

– wyjaśnia pojęcie tragizm

– odróżnia dramat od innych rodzajów literackich

– wymienia cechy dramatu jako rodzaju literackiego

– wyjaśnia motywy działania bohaterów

– wyjaśnia sens wypowiedzi bohaterów

– charakteryzuje postacie tragiczne

– wyjaśnia, co odróżnia rodzaje literackie od siebie

– wymienia cechy dramatu szekspirowskiego

– wyjaśnia, czym jest miłość tragiczna

– wypowiada się na temat przekładu dramatu

– wymyśla szczęśliwe zakończenie wydarzeń

– wypowiada się na temat obejrzanych inscenizacji sztuk Szekspira oraz adaptacji filmowych jego utworów

 

– ogląda ekranizację (lub spektakl) utworu

– ocenia ekranizację (lub spektakl)

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji, stosując odpowiednie słownictwo

– redaguje recenzję

– bierze czynny udział w dyskusji

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Haliny Poświatowskiej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– formułuje pytania nasuwające się podczas czytania utworu

– rozmawia na temat możliwych odpowiedzi na zadane pytania

– określa tematykę utworu

– określa związek treści utworu z dramatem Szekspira

– nazywa przeżycia, uczucia osoby mówiącej

– wyróżnia obrazy poetyckie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– dyskutuje na temat zasadności postawionych pytań

– wyjaśnia sens obrazów poetyckich

– wykorzystuje wiedzę o utworze Szekspira do interpretacji utworu

– formułuje (rozwijając podane stwierdzenia) własny komentarz do wiersza zawierający propozycję wyjaśnienia jego zagadki

– wypowiada się na temat języka poezji

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworu

– wymienia wartości cenione przez postać mówiącą

– nazywa przeżycia, uczucia osoby mówiącej

– zestawia osobę mówiącą w wierszu z autorką

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, dlaczego wiersz można traktować jak poetycką biografię

– wypowiada się na temat języka poezji

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Cypriana Norwida

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworu

– tworzy plastyczną wersję fragmentów wiersza

– opowiada o swoim rysunku

– porównuje wykonane rysunki

– wyjaśnia, czym są słowa klucze

– opowiada o losach Romea i Julii

– formułuje definicję obrazu poetyckiego

– wyjaśnia sens obrazów poetyckich (interpretuje przenośnie)

– odnajduje w wierszu słowa klucze

– wyjaśnia znaczenie słów kluczy

– porównuje sposób przedstawienia uczuć i refleksji w utworach

 

– wypowiada się na temat zjawiska burzy

– słucha fragmentów nagrania utworu A. VivaldiegoCztery pory roku

– wypowiada się na temat obrazu W. Turnera Burza śniegowa

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– identyfikuje bohatera wiersza

– opisuje sytuację, w jakiej znajduje się bohater

– wyjaśnia pojęcie apostrofy

– odczytuje apostrofę

– określa charakter monologu, korzystając z podanego słownictwa

– dostrzega motyw burzy

– rozwija myśl w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi pisemnej

– opowiada o literackich, malarskich i filmowych obrazach burz

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– podaje informacje na temat osoby mówiącej

– opowiada o scenerii, w jakiej rozgrywa się burza, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– wyjaśnia rolę apostrofy

– wyjaśnia znaczenie motywu burzy

– interpretuje przenośnie

– wyjaśnia sposób przedstawiania uczuć i refleksji

– dostrzega i wyjaśnia relacje między różnymi utworami

 

– stosuje różne rodzaje wypowiedzeń pojedynczych ze względu na cel wypowiedzi (intencję)

– rozpoznaje zamierzony przez nadawcę cel wypowiedzi

– rozróżnia zdanie i równoważnik zdania

– rozróżnia zdania pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte

– rozwija zdanie pojedyncze nierozwinięte, dodając określenia

– przekształca równoważniki zdań w zdania

– przekształca zdania w równoważniki zdań

– układa plan zdarzeń w formie zdań

– stosuje odpowiednią interpunkcję w wypowiedzeniu pojedynczym

– układa plan zdarzeń w formie równoważników zdań

– stosuje równoważniki zdań w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– dostrzega stylistyczną funkcję równoważników zdań

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– zna konieczne fakty z życia poety

– określa formę utworu (monolog)

– wyjaśnia, z jakiej perspektywy czasowej wypowiada się osoba mówiąca

– ustala fakty na temat osób, o których jest mowa w tekście

– określa nastrój osoby mówiącej

– notuje w formie tabeli

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– opisuje scenę, która najmocniej oddziałuje na wyobraźnię

– wyjaśnia kontekst biograficzny utworu

– wyjaśnia, dlaczego utwór jest monologiem lirycznym

– rekonstruuje historię wyłaniającą się ze słów osoby mówiącej

– omawia budowę wiersza

– sprawdza cechy melodyczne wiersza

 

– czyta tekst o dziele sztuki

– wybiera potrzebne informacje

– określa zasady kompozycji obrazu

– opisuje kolorystykę obrazu

– wskazuje źródła światła 

– ustala wspólną problematykę wiersza i obrazu

– opisuje obraz

– wyjaśnia sens naddany koloru i światła

– odczytuje znaczenia poszczególnych elementów obrazu

– wyjaśnia symbolikę okna

– wyjaśnia, na czym polega technika malarska

– opisuje obraz, stosując język poetycki

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Marii Pawlikowskiej-

-Jasnorzewskiej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– nazywa bohaterki wierszy

– opowiada o sytuacjach, w jakich znajdują się bohaterki wierszy

– cytuje fragmenty będące bezpośrednimi nazwami uczuć

– identyfikuje adresatów wypowiedzi

– wyjaśnia, na czym polega przenośnia

– odczytuje przenośnie zawarte w wierszach

– redaguje twórcze opowiadanie oparte na historii zawartej w wierszach

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– nazywa uczucia

– interpretuje przenośnie z wierszy

– wylicza cechy sformułowań poetyckich

– wybiera opinię, uzasadniając ją

– układa wiersze w fabularną całość, łącząc poszczególne utwory komentarzem

– redaguje twórcze opowiadanie z dialogiem oparte na historii zawartej w wierszach, wykorzystując fragmenty utworów

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Antoine’a de Saint-Exupéry’ego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa czas i miejsce wydarzeń

– podaje przykłady wydarzeń prawdopodobnych i baśniowych

– wymienia postacie, dzieląc je na pierwszoplanowe, drugoplanowe i epizodyczne

– określa rolę narratora

– charakteryzuje głównego bohatera

– podaje przyczyny opuszczenia Róży przez bohatera

– porównuje postawy życiowe i zachowania Pijaka i Bankiera

– wyjaśnia przyczyny szacunku Małego Księcia dla Latarnika

– cytuje sentencje zawarte w utworze

– redaguje list w imieniu Małego Księcia

– określa adresata utworu, uzasadniając wypowiedź

– porównuje Małego Księcia sprzed wyprawy z tym, który decyduje się wrócić na swoją planetę

– wyjaśnia istotę władzy Króla

– wyjaśnia sens lekcji Lisa

– rozwija sens wybranej sentencji w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi

– wyjaśnia motyw wędrówki

– wymienia znane utwory i dzieła sztuki, w których pojawia się motyw wędrówki

– porównuje świat dorosłych i dzieci

– charakteryzuje świat dorosłych, wyjaśniając alegorie

– wnioskuje, argumentuje

– redaguje twórcze opowiadanie z dialogiem

 

– rozpoznaje w zdaniu orzeczenie jako najważniejszą jego część

– rozróżnia orzeczenie czasownikowe i imienne

– stosuje w zdaniach orzeczenie czasownikowe i imienne, z czasownikiem modalnym

i z frazeologizmem

 

– rozpoznaje w zdaniu podmiot jako drugą po orzeczeniu najważniejszą jego część

– stosuje podmioty wyrażone różnymi częściami mowy

– wskazuje zdania bezpodmiotowe

– rozróżnia podmiot gramatyczny, logiczny, domyślny, szeregowy i zbiorowy

– używa zdań bezpodmiotowych

– przekształca zdania bezpodmiotowe na zdania z podmiotem

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wyjaśnia, jaką funkcję spełnia tytuł

– określa cechy dobrego tytułu

– wyjaśnia pojęcia: nadtytuł, podtytuł

– ocenia tytuły prasowe, uzasadniając swe zdanie

– analizuje budowę tytułów

– rozróżnia kategorie tytułów

– przyporządkowuje tytuł do określonej kategorii

– układa nadtytuły

– nadaje tytuły zapowiadanym artykułom

– tytułuje informacje prasowe

– redaguje zapowiedzi

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wymienia pytania, na które powinien odpowiadać dobry tekst informacyjny

– wyjaśnia, czym jest manipulacja prasowa

– odróżnia tekst informacyjny od oceniającego

– porządkuje fakty

– redaguje informację na podstawie uporządkowanych faktów

– sporządza notatkę w formie schematu, wybierając informacje z tekstu

– podaje przykłady manipulacji prasowej

– wyjaśnia różnicę między obiektywną informacją a oceną

– przekształca tekst informacji, pozbawiając go niepotrzebnych elementów

– układa na podstawie zdjęcia listę faktów do informacji prasowej

– redaguje na tej podstawie wyczerpującą i dobrze skonstruowaną informację

 

– czyta cicho ze zrozumieniem

– wyjaśnia pojęcia zawarte w tekście

– przygotowuje projekt utworu epickiego

– wypowiada się na temat reprodukcji obrazu

– wyjaśnia związki między tekstem a obrazem

– redaguje wątek powieściowy

 

– rozpoznaje przydawkę jako określenie rzeczownika lub zaimka rzeczownego

– stosuje różne typy przydawek

– rozróżnia przydawkę przymiotną, rzeczowną, przyimkową i liczebną

– zna i stosuje zasady interpunkcyjne dotyczące oddzielania przecinkiem przydawek jednorodnych

– rozpoznaje dopełnienie jako część zdania uzupełniającą (rozwijającą) treść czasownika

– rozwija treść zdań, stosując dopełnienia

– stosuje dopełnienia we właściwych formach fleksyjnych

– rozpoznaje okolicznik jako część zdania określającą okoliczności czynności wyrażonej przez czasownik

– rozwija treść zdań, stosując różne okoliczniki

– rozróżnia okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, przyczyny, celu, przyzwolenia i warunku

– używa różnorodnych przydawek w odpowiednich formach fleksyjnych

– tworzy związki frazeologiczne przez dodanie do rzeczowników przydawek

– stosuje w zdaniach dopełnienia w formie bezokoliczników

– stosuje okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, przyczyny, celu, przyzwolenia i warunku w zależności od intencji

– tworzy związki frazeologiczne z użyciem okoliczników

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– omawia tematykę utworu

– omawia budowę wiersza

– wyjaśnia różnicę między osobą mówiącąa autorem

– zastępuje powtarzający się wyraz bardziej precyzyjnymi słowami

– odczytuje ze słownika języka polskiego lub encyklopedii znaczenie słowa poezja

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– odczytuje najbardziej zaskakujący fragment tekstu, uzasadniając wybór

– określa sens wiersza

– wypowiada się na temat „przymusu” czytania poezji w szkole, uzasadniając swoją wypowiedź tytułami wierszy

– definiuje słowo poezja

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, zaznaczając niejasne fragmenty tekstu

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– układa pytania do tekstu

– wymienia cechy liryki

– podaje różnice między liryką a epiką

– redaguje wypowiedź zawierającą własne refleksje na temat wiersza

– wyjaśnia sens nazwy przenośnia

– wymienia różne odmiany liryki

– podaje charakterystyczne cechy różnych odmian liryki

 

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– wie, że twórcami kina byli bracia Lumière

– wymienia główne fakty z historii powstania filmu

– wyjaśnia zasadność sformułowania przyjechał pociąg z kinem

– tworzy schematyczny rysunek pomieszczenia zwanego camera obscura

– redaguje notatkę prasową

– przytacza nazwiska innych wynalazców związanych z powstaniem kina

opowiada o powstaniu filmu

– opowiada o znaczeniu pierwszego pokazu filmowego

– wyjaśnia zjawiska zachodzące w pomieszczeniu zwanym camera obscura

– redaguje artykuł prasowy

 

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– rozróżnia pojęcia: kino, film, telewizja

– analizuje repertuar kin z początku XX wieku

– odczytuje dane z osi czasu

– wymienia wynalazki techniczne XX wieku określane mianem rewolucji audiowizualnej

– podaje informacje zawarte na plakatach i reklamach filmowych

– poleca film, uzasadniając propozycję

– redaguje opowiadanie twórcze

– definiuje pojęcia: kino, film, telewizja

– opowiada na podstawie repertuaru kin o pragnieniach i zainteresowaniach ludzi z początku XX wieku

– wyjaśnia pojęcie rewolucja audiowizualna

– wyjaśnia, w jaki sposób plakaty i reklamy filmowe oddziaływały na odbiorców

– charakteryzuje przy użyciu prostego, obrazowego języka zjawisko kina, filmu i telewizji

– samodzielnie wnioskuje, argumentuje, odwołując się do tekstu

– tworzy teksty reklamowe na temat filmu

– projektuje plakat filmowy

– redaguje kartkę z poradnika lub opinię z uzasadnieniem

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– opowiada o „budowaniu filmowego świata”

– wyjaśnia sens określenia ruchome obrazy

– cytuje zdanie będące poglądem autora na temat możliwości dokładnego opisania filmowych środków wyrazu

– zapoznaje się z informacjami o filmieanimowanym 

– podaje przykłady filmów animowanych

– wymienia przyczyny popularności filmu

– cytuje zdania wyrażające niepewność, wątpienie, niezdecydowanie autora tekstu

– wyjaśnia, na czym polega różnica w sposobie tworzenia filmu tradycyjnego i komputerowego

– wymienia charakterystyczne cechy filmu animowanego

– odpowiada na pytanie, jakie potrzeby zaspokajają filmy animowane

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– wymienia cechy filmu dokumentalnego

– formułuje opinię o fotosach, uzasadniając ją

– wyjaśnia, kiedy film dokumentalny może być niewiarygodny

– wyjaśnia, jaka jest różnica między filmem dokumentalnym a filmem fabularnym

– proponuje listę tematów filmów dokumentalnych wraz z uzasadnieniem

– przygotowuje fotoreportaż, uzasadniając wybór zdjęć

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– wymienia znane współczesne środki przekazywania informacji

– wyjaśnia różnicę między transmisją a interakcją

– wyjaśnia znaczenie słowa multimedialny

– wyjaśnia pochodzenie niektórych terminów komputerowych

– opowiada (na podstawie zdjęć) o zmianach komputerów na przestrzeni dziesięcioleci

– zapisuje informacje na osi czasu

– wylicza korzyści i zagrożenia Internetu

– przedstawia pomysł swojej wymarzonej gry komputerowej

– wypowiada się na temat swoich doświadczeń z komputerem i Internetem

– charakteryzuje współczesne środki przekazywania informacji

– omawia przykład zastosowania techniki cyfrowej

– uzasadnia stwierdzenie, że internauta może być jednocześnie nadawcą i odbiorcą informacji

– formułuje, korzystając z tekstu, zasady posługiwania się współczesnymi mediami

– wylicza korzyści i zagrożenia gier komputerowych

– przygotowuje projekt swojego wystąpienia multimedialnego

 

 

WYMAGANIA PROGRAMOWE klasa II

 

Poziom wymagań

Podstawowy

P

Ponadpodstawowy

PP

Uczeń:

Uczeń:

– zapoznaje się z informacjami na temat Romany Bobrowskiej, Andrzeja Sikorowskiego, Jerzego Madeyskiego

– słucha czytania

– uogólnia temat tekstu

– wyjaśnia, na czym polega specyfika przekazu radiowego

– wynotowuje sformułowania na temat radia, z którymi się zgadza

– cytuje opinie rozmówców dotyczące możliwości, jakie stwarza radio w kontaktach z odbiorcą

– wyjaśnia, na czym polega wg Romany Bobrowskiej wyższość radia nad telewizją

– wymienia medium, które Andrzej Sikorowski uważa za bardziej wymagające od dziennikarzy

– wypowiada się na temat roli radia w swoim życiu

– opowiada o swoich ulubionych audycjach radiowych

– wymienia znanych twórców radiowych

– czyta głośno z podziałem na role

– komentuje opinie rozmówców, prezentując własne zdanie

– cytuje z wypowiedzi Jerzego Madeyskiego zdanie, z którym zgodziłaby się bohaterka pierwszego wywiadu

– zapoznaje się z informacjami na temat Romana Włodka

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– cytuje fragmenty zawierające opinię autora na temat zmian, które zaszły w radiu

– wymienia nazwy różnych form radiowych

 

– wyjaśnia, na czym, wg autora, polegają zmiany we współczesnym radiu

– prezentuje własną opinię na temat współczesnego radia, zawierającą odpowiedź na pytanie zawarte w tytule artykułu

– wskazuje różnice między poszczególnymi formami radiowymi

– redaguje artykuł na temat swojej wizji przyszłości radia

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– używa pojęć: kultura masowa, kultura popularna, kicz

– wymienia przekaźniki kultury masowej

– wymienia formy i dziedziny twórczości należące do sfery kultury masowej

– wymienia cechy typowe dla utworu reprezentującego kulturę popularną

– wyjaśnia, czym jestkultura popularna, kicz

– ocenia i wartościuje wytwory kultury popularnej

– podaje przykłady programów telewizyjnych, które można uznać za kicz

 

– używa pojęcia telenowela

– wymienia tytuły znanych telenowel

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wymienia charakterystyczne cechy telenoweli

– uzupełnia podane stwierdzenie wybranym sformułowaniem, uzasadniając swój wybór

– wyjaśnia, czym jest telenowela

– podaje przyczyny popularności telenowel

– układa dialog między postaciami z kadru telenoweli

 

– odróżnia czasownik od innych części mowy na podstawie znaczenia i pytań

– rozpoznaje, określa i tworzy formy osoby, liczby, czasu i rodzaju

– rozpoznaje i tworzy formy trybu oznajmującego, rozkazującego, przypuszczającego

– rozróżnia i tworzy czasowniki dokonane i niedokonane

– nazywa strony czasownika

– przekształca stronę czynną na bierną i odwrotnie

– rozróżnia czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

– pisze poprawnie cząstki

„-bym”, „-byś”, „-by”

– zna i stosuje zasady pisowni zakończeń czasowników w czasie przeszłym

– odróżnia formy osobowe czasownika od nieosobowych

– nazywa nieosobowe formy czasownika: bezokolicznik, formy zakończone na -no i -to

– rozpoznaje w tekście konstrukcje z się

– przekształca zdania z nieosobową formą czasownika na zdania z formą osobową i odwrotnie

– poprawnie zapisuje zakończenia bezokoliczników

-ść i -źć

– korzysta ze słownika ortograficznego

– sporządza instrukcję obsługi lub przepis, wykorzystując nieosobowe formy czasownika

– stosuje różne formy czasownikowe w zależności od formy wypowiedzi

– celowo stosuje różne tryby czasownika w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– stosuje strony czasownika w zależności od rodzaju tekstu

– stosuje nieregularne formy czasowników

– poprawnie stosuje w wypowiedziach bezokoliczniki, formy zakończone na -no i -to oraz konstrukcje z się

– świadomie stosuje nieosobowe formy czasownika w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– redaguje notatkę, wykorzystując nieosobowe formy czasownika

 

– używa pojęć: teza, argument, wniosek

– rozpoznaje rozprawkę

wśród innych form wypowiedzi

– rozróżnia tezę, argument, wniosek

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty

– stosuje słownictwo wprowadzające kolejne argumenty

– gromadzi słownictwo wyrażające własne stanowisko

– redaguje rozprawkę, stosując właściwy porządek treści

– wyjaśnia znaczenie pojęć: teza, argument, wniosek

– wymienia cechy rozprawki jako formy wypowiedzi

– wskazuje w cudzym tekście cechy rozprawki

– gromadzi i selekcjonuje argumenty

– stosuje bogate słownictwo podkreslające własne stanowisko

– redaguje rozprawkę, zachowując wszystkie cechy formy

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Księgi Rodzaju i Księgi Wyjścia

– czyta głośno

– odpowiada na pytania, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– omawia elementy świata przedstawionego

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– podaje motywy działania bohaterów

– dostrzega symbole w tekście

– rozpoznaje styl biblijny

– znajduje w tekście przykłady cechy stylu biblijnego

– dobiera określenia do podanych rzeczowników

– zapoznaje się ze wskazówkami Jak czytać „Biblię”?

– redaguje streszczenie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– ocenia i komentuje motywy działania bohaterów

– wyjaśnia sens opowieści

– wyjaśnia znaczenie symboli występujących w tekście

– wyjaśnia, czym cechuje się styl biblijny

– podaje źródła inspiracji autorów ksiąg biblijnych, korzystając z wydawnictw encyklopedycznych

– omawia wskazówki Jak czytać „Biblię”?

– czyta głośno

– odpowiada na pytania, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– wymienia biblijne postacie i miejsca

– zapisuje w punktach przebieg wędrówki, korzystając z mapki

– opowiada o kolejnych etapach wędrówki

– określa formę słów skierowanych do bohatera, wykorzystując podane słownictwo

– odnajduje w tekście motywy

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– dostrzega związki między kolejnymi etapami wędrówki

– opowiada o kolejnych etapach wędrówki, łącząc opowiadanie z opisem miejsc i charakterystyką postaci

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywów

– wskazuje historyczny i kulturowy kontekst dzieła

– uzasadnia własne zdanie

– wyjaśnia znaczenie zwrotów i wyrażeń wywodzących się z Biblii

– opracowuje fragment scenariusza w formie opowiadania

– ogląda film

– ocenia film

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji

– redaguje recenzję

– analizuje i interpretuje dzieło filmowe

– bierze czynny udział w dyskusji

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Twardowskiego

– wyjaśnia znaczenie słowa sprawiedliwość

– podaje skojarzenia do wyrazu sprawiedliwość

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę wypowiedzi podmiotu lirycznego

– wskazuje w tekście elementy mowy

– używa pojęcia paradoks

– wskazuje w tekście paradoks

– rozwija podane stwierdzenie

– wskazuje w tekście elementy religijne

– dzieli się swoimi refleksjami na temat sprawiedliwości

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– porównuje swoje refleksje  o sprawiedliwości ze sformułowaniami na jej temat obecnymi w wierszu

– wyjaśnia znaczenie pojęcia całość

– wyjaśnia, czym jest paradoks

– wyjaśnia istotę paradoksu

– nazywa pozostałe element utworu

– uzasadnia, że tekst jest utworem poetyckim

– odróżnia imiesłowy przymiotnikowe od innych form czasownika

– klasyfikuje imiesłowy przymiotnikowe jako nieosobowe formy czasownika oznaczające czynność i odpowiadające na pytania przymiotnika

– odmienia imiesłowy przymiotnikowe przez przypadki, liczby i rodzaje

– rozróżnia imiesłowy przymiotnikowe czynne i bierne

– tworzy imiesłowy przymiotnikowe

– przekształca konstrukcje z osobową formą czasownika w konstrukcje z imiesłowem przymiotnikowym i na odwrót

– zna kryterium podziału imiesłowów przymiotnikowych na czynne i bierne

– stosuje imiesłów przymiotnikowy w funkcji przydawki lub orzecznika

– celowo i poprawnie stosuje imiesłowy przymiotnikowe dla osiągnięcia większej spójności tekstu

– wnioskuje na temat fleksji imiesłowów przymiotnikowych i jej związków z przymiotnikiem

– redaguje notatkę, wykorzystując imiesłowy przymiotnikowe

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Ewangelii wg św. Łukasza

– czyta głośno

– rozpoznaje w utworze przypowieść

– wylicza podstawowe cechy przypowieści

– podaje informacje na temat czasu, miejsca i uczestników zdarzeń

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– określa reakcję bohatera

– nazywa cechy charakteru postać

– ogląda reprodukcję obrazu

– porównuje elementy świata przedstawionego w tekście z obrazem

– redaguje opis obrazu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– podaje tytuły znanych przypowieści

– definiuje przypowieść

– charakteryzuje i ocenia postacie

– odczytuje ukryty sens przypowieści oraz jej wymowę

– dostrzega uniwersalizm postaci i wydarzeń

– formułuje prawdy ogólne wynikające z przypowieści

– redaguje bardziej zrozumiałą wersję wypowiedzi bohatera

– interpretuje kompozycję malarską

– zapoznaje się z informacjami na temat Pawła z Tarsu

– uważnie słucha czytanego tekstu

– określa tematykę tekstu

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– wylicza cechy miłości

– dostrzega logiczną kompozycję tekstu

– dzieli tekst na części kompozycyjne ze względu na różnice tematyczne

– klasyfikuje utwór jako hymn

– wymienia cechy hymnu jako pieśni

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– konkretyzuje obrazy poetyckie

– charakteryzuje uczucie miłości

– rozpoznaje i nazywa wartości

– formułuje wnioski na podstawie analizy kompozycji tekstu

– wyjaśnia celowość użycia wyliczeń

– uzasadnia, że utwór jest hymnem

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– opowiada o sytuacji lirycznej

– wymienia czynności maluchów

– nazywa czynności dorosłych

– używa pojęcia paradoks

– wskazuje w tekście paradoks

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– zastępuje wymienione czynności sformułowaniami o bardziej ogólnym znaczeniu

– wyjaśnia, czym jest paradoks

– wyjaśnia istotę paradoksu

– określa związek między językiem wiersza, jego tematem i bohaterami

– zapoznaje się z informacjami na temat Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa formę wiersza

– określa temat rozmowy

– nazywa relacje łączące osoby mówiące

– dookreśla sytuację, w której toczy się rozmowa

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wypowiada się na temat odpowiedzi, jakich udziela pytana osoba

– podaje cechy tekstu, które czynią z niego utwór poetycki

– wskazuje źródła liryzmu

– porównuje dialog z dowolnej powieści z dialogiem tworzącym wiersz

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– cytuje fragmenty ujawniające podmiot liryczny

– podaje informacje na temat podmiotu lirycznego

– określa adresata wypowiedzi, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– określa relacje łączące nadawcę i adresata

– nazywa dominujący element języka poetyckiej wypowiedzi

– odczytuje anaforę i pytania retoryczne

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, czym jest anafora i pytanie retoryczne

– określa funkcję anafory i pytania retorycznego w poetyckiej wypowiedzi

– wyjaśnia, czego dotyczą refleksje wywoływane poetycką wypowiedzią

– analizuje język utworu

– wymienia elementy wiersza wpływające na jego muzyczność

– wyjaśnia, do jakiego typu liryki należy wiersz

– zapoznaje się z informacjami na temat Czesława Miłosza

– czyta fragment Ewangelii św. Mateusza

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa problematykę wiersza

– nazywa formę, w jakiej wypowiada się podmiot liryczny

– odczytuje zwroty pozwalające rozpoznać adresata

– nazywa i charakteryzuje adresata

– charakteryzuje otoczenie adresata wypowiedzi

– charakteryzuje otoczenie nadawcy

– ustala, czego dotyczy fragment o charakterze przestrogi

– cytuje fragment wiersza dotyczący roli poety

– wyjaśnia sens fragmentu Ewangelii św. Mateusza

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa kontekst historyczny

– wyjaśnia, jak podmiot liryczny pojmuje rolę poety

– odtwarza postawę moralną podmiotu lirycznego

– rozwija wybrane sformułowanie

– porównuje język wiersza z językiem fragmentu Ewangelii w celu wyciagnięcia wniosków

– wyjaśnia, na jakiej podstawie wiersz można zaliczyć do tekstów lirycznych

 

– odróżnia imiesłowy przysłówkowe od innych form czasownika

– klasyfikuje imiesłowy przysłówkowe jako nieosobowe, nieodmienne formy czasownika

– rozróżnia imiesłowy przysłówkowe współczesne i uprzednie

– tworzy imiesłowy przysłówkowe

– przekształca konstrukcje z osobową formą czasownika na konstrukcje z imiesłowem przysłówkowym i na odwrót

– zna i stosuje zasady pisowni zakończeń -łszy i -wszy

– korzysta ze słownika frazeologicznego

– wnioskuje na temat sposobu tworzenia imiesłów przysłówkowych

– zna kryterium podziału imiesłowów przysłówkowych na współczesne i uprzednie

– stosuje imiesłowy przysłówkowe

w funkcji okolicznika

– wnioskuje na temat pisowni zakończeń -łszy i

-wszy

– celowo i poprawnie używa imiesłowów przysłówkowych w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– zapoznaje się z informacjami na temat Henryka Sienkiewicza

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa czas i miejsce akcji

– dzieli bohaterów na głównych, drugoplanowych i epizodycznych

– charakteryzuje bohaterów

– porządkuje wydarzenia składające się na fragment akcji powieści

– wyróżnia i nazywa wątki utworu

– odróżnia powieść historyczną od innych rodzajów powieści

– podaje wyróżniki powieści historycznej

– wskazuje w fabule przykłady podanych motywów

– omawia ideał rycerza chrześcijańskiego

– redaguje charakterystykę porównawczą

– podaje przykłady zdarzeń budzących śmiech, lęk, współczucie

– odróżnia postacie i wydarzenia historyczne od postaci i wydarzeń fikcyjnych

– nazywa i wyjaśnia motywy działania bohaterów

– redaguje plan ramowy najważniejszych wydarzeń

– przyporządkowuje postacie do poszczególnych wątków

– uzasadnia, ze utwór jest powieścią historyczną

– wypowiada się na temat przesłania utworu

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywów

– uzasadnia, że bohater jest przykładem ideału rycerskiego

– porównuje bohatera z innymi literackimi postaciami rycerzy

– redaguje rozprawkę

– czyta cicho ze zrozumieniem, wybierając odpowiednie informacje

– posługuje się terminem epika

– odróżnia postać autora od narratora

– używa pojęć: narrator pierwszoosobowy, narrator trzecioosobowy

– wymienia znane gatunki epickie

– wymienia utwory będące poprzedniczkami powieści

– podaje cechy powieści realistycznej

– kwalifikuje podane powieści do odpowiednich odmian gatunkowych

– rozróżnia pojęcia: literatura popularna, literatura wysoka

– podaje cechy utworów epickich

– wyjaśnia znaczenie pojęć: narrator pierwszoosobowy, narrator trzecioosobowy

– wyjaśnia pojęcie fabuły

– podaje wyróżniki wymienionych gatunków epickich

– omawia utwory –poprzedniczki powieści

– kwalifikuje podane powieści do odpowiednich odmian gatunkowych, uzasadniając decyzję

– formułuje definicję powieści

– zapoznaje się z informacjami na temat Zbigniewa Herberta i sentencji filozoficznych

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– podaje informacje na temat podmiotu lirycznego

– wyjaśnia znaczenie nazwy bohatera lirycznego

– gromadzi przymiotniki i rzeczowniki nazywające cechy nóg

– rozpoznaje i nazywa motywy wykorzystane w utworze

–  podaje przykłady związków  frazeologicznych z wyrazem noga

– wyjaśnia znaczenia podanych związków frazeologicznych

 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– na podstawie zgromadzonego słownictwa wypowiada się na temat przeszłości bohatera lirycznego

– charakteryzuje bohatera lirycznego

– wyjaśnia symboliczne znaczenia wskazanych motywów

– wykorzystuje znaczenia motywów do przedstawienia osobowości bohatera lirycznego

– proponuje własną wersję interpretacyjną motywu nóg

– rozpoznaje i charakteryzuje różne postawy życiowe

– rozpoznaje filozoficzny charakter utworu

– redaguje wypowiedź w imieniu bohatera lirycznego

– rozpoznaje zdanie jako wypowiedzenie zawierające orzeczenie wyrażone osobową formą czasownika

– wskazuje w tekście orzeczenia

– rozróżnia orzeczenie czasownikowe i imienne

– rozróżnia zdania pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte

– rozpoznaje zdanie złożone jako wypowiedzenie zawierające co najmniej dwa orzeczenia wyrażone osobową formą czasownika

– ze zdań pojedynczych tworzy zdania złożone

– rozróżnia zdanie i równoważnik zdania

– rozróżnia wypowiedzenie złożone

– wnioskuje na temat różnicy między zdaniem złożonym a wypowiedzeniem złożonym

– stosuje odpowiednią interpunkcję zdania pojedynczego

– opisuje sytuacje przedstawione na ilustracjach, używając wyłącznie zdań pojedynczych / zdań złożonych

– wyjaśnia, czym jest mitmitologia

– wymienia znane mity

– zapoznaje się z informacjami na temat Homera i Iliady

– czyta cicho ze zrozumieniem

– odczytuje informacje z osi czasu

– omawia elementy świata przedstawionego

– zapisuje w punktach informacje o przebiegu wojny

– nazywa cechy bohaterów

– odnajduje w tekście motyw gniewu

– proponuje inne rozwinięcie tytułu utworu

– używa pojęć: apostrofa, porównanie homeryckie, epos

– odczytuje przykładowe apostrofy, porównania

– ogląda reprodukcję obrazu, dzieląc się swoimi wrażeniami

– opowiada o znanych bogach i bohaterach mitologicznych

– zapisuje w punktach opinię bohatera

– ocenia zachowanie bohaterów

– redaguje artykuł hasłowy do encyklopedii

– porównuje bohaterów utworu ze znanymi postaciami mitologicznymi oraz postaciami rycerzy

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu gniewu

– wyjaśnia znaczenie pojęć: apostrofa, porównanie homeryckie, epos

– wyjaśnia sens apostrof i porównań

– uzasadnia, że utwór jest eposem

– interpretuje kompozycję malarską

– odróżnia zdanie pojedyncze od złożonego

– odróżnia zdanie współrzędnie złożone od podrzędnie złożonego

– rozróżnia zdania złożone współrzędnie łączne, rozłączne, wynikowe i przeciwstawne

– układa zdania złożone współrzędnie

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym współrzędnie

– przekształca zdania pojedyncze na złożone i odwrotnie

– przedstawia graficznie różne rodzaje zdań złożonych współrzędnie

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym współrzędnie

– świadomie i celowo posługuje się różnymi rodzajami zdań złożonych współrzędnie w zależności od intencji wypowiedzi

– zapoznaje się z informacjami na temat Odysei

– czyta cicho ze zrozumieniem

– omawia elementy świata przedstawionego

– opowiada o przebiegu wyprawy

– nazywa cechy bohaterów

– odczytuje rozbudowane porównanie

– wyjaśnia dosłowne znaczenie wyrazu odyseja

– odnajduje w tekście motyw podróży

– gromadzi wyrazy bliskoznaczne

– korzysta ze słownika wyrazów bliskoznacznych

– odróżnia tekst narratora od wypowiedzi postaci

– wyjaśnia, czym charakteryzuje się epos

– redaguje opis przeżyć bohatera

– nazywa stany emocjonalne bohatera

– wyjaśnia sens porównania

– wyjaśnia uniwersalizm motywu podróży

– wyjaśnia zróżnicowanie stylistyczne języka postaci i narratora

– charaktweryzuje narratora na podstawie jego wypowiedzi

– uzasadnia, że utwór jest eposem

– wymienia tytuły poznanych eposów

– redaguje rozbudowany opis przeżyć bohatera

– zapoznaje się z informacjami na temat króla Artura

– czyta cicho ze zrozumieniem

– omawia elementy świata przedstawionego

– uzupełnia podany niepełny plan wydarzeń

– wyodrębnia etapy wędrówki

– odnajduje w tekście motyw podróży

– nazywa cechy bohaterów

– ocenia postawę bohaterów

– wyjaśnia, na czym polegał ideał rycerza

– podsumowuje opowiedzianą historię

– rozróżnia elementy realistyczne i fantastyczne

– klasyfikuje utwór jako epos rycerski

– redaguje plan najważniejszych wydarzeń

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu podróży

– porównuje podroż Parsifala z wędrówką wybranej postaci literackiej

– dostrzega przenośne znaczenie elementów fantastycznych

– wskazuje źródła motywów fantastycznych

– oddziela prawdę historyczną od fikcji literackiej

– sporządza kodeks postępowania rycerza

– porównuje Rycerzy Okrągłego Stołu ze znanymi postaciami rycerzy obecnymi w literaturze

– podaje cechy eposu rycerskiego

– zapoznaje się z informacjami na temat Cypriana Norwida

– wyjaśnia znaczenie wyrazu pielgrzym

– korzysta ze słownika języka polskiego

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– łączy podmiot liryczny z bohaterem lirycznym utworu

– wypowiada się na temat losu bohatera lirycznego, celu jego wędrówki

– zaznacza graficznie kierunki wędrówki bohatera lirycznego

– odnajduje w tekście motyw podróży

– wyjaśnia różnice między pielgrzymem, podróżnikiem a wędrowcem

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wymienia atrybuty pielgrzyma

– podaje tytuły utworów, w których występuje motyw podróży

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu podróży

– formułuje kilkuzdaniową refleksję

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– konkretyzuje bohatera lirycznego

– wyjaśnia znaczenie nazwy bohatera lirycznego

– charakteryzuje bohatera lirycznego

– cytuje apostrofę

– nazywa adresata wypowiedzi

– określa charakter wiersza (modlitwa)

– odczytuje zwroty i wyrażenia charakterystyczne dla modlitwy

– wyodrębnia z tekstu wypowiedzi o charakterze podziękowania i prośby

– wypisuje z tekstu nazwiska rzeczywistych postaci, nazwy miejscowości, budowli

– odtwarza sytuacje związane z przywołanymi postaciami

– cytuje fragmenty pozwalające określić stosunek podmiotu lirycznego do świata

– rozpoznaje i nazywa motywy

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– uzasadnia charakter wiersza (modlitwa)

– podaje przykłady utworów o podobnym charakterze

– uzasadnia niecodzienność modlitwy zawartej w wierszu

– konkretyzuje myślową zawartość podziękowań i próśb

– określa stosunek podmiotu lirycznego do świata

– omawia sposób wartościowania świata przez podmiot liryczny

– wyjaśnia symboliczne znaczenia wskazanych motywów

– porównuje postać pielgrzyma z wiersza Norwida z Panem Cogito

– na podstawie poznanych wierszy redaguje notkę biograficzną o Panu Cogito

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o sytuacji lirycznej

– określa formę wiersza

– odczytuje wyrazy, wersy, w których ujawnia się podmiot liryczny

– podaje informacje na temat podmiotu lirycznego

– wyjaśnia, czym jest frazeologizm

– odczytuje frazeologizmy z tekstu

– odnajduje w tekście motywy

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, na jakiej zasadzie zestawiono w wierszu „drogę wąską” i „autostradę”

– wyjaśnia sens użytych w tekście frazeologizmów

– wyjaśnia celowość użycie frazeologizmów w wypowiedzi poetyckiej

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywów

– wykorzystuje symboliczne znaczenia motywów do odczytania refleksji wpisanych w teksty

– zapoznaje się z informacjami na temat Edwarda Stachury

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wypisuje z tekstu sentencje związane z życiem człowieka

– rozpoznaje metaforę i porównania w sentencjach

– wypisuje czasownikowe określenia życia człowieczego

– wybiera sformułowania charakteryzujące życie opisane w piosence

– rozpoznaje motyw podróży

– wskazuje w tekście refren i wyjaśnia, co go wyróżnia

– słucha muzycznej adaptacji tekstu

– formułuje wrażenia dotyczące wysłuchanej muzycznej adaptacji tekstu

– redaguje rozprawkę

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia znaczenie metafory i porównań

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu podróży

– wymienia utwory podejmujące temat życia jako wędrówki

– porównuje utwory podejmujące temat życia jako wędrówki

– wyjaśnia, co wpływa na muzyczność wiersza

– charakteryzuje język utworu

– projektuje okładkę płyty

– zapoznaje się z informacjami na temat Wisławy Szymborskiej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– omawia tematykę utworu

– nazywa podmiot liryczny

– określa czas wypowiadanych słów

– dostrzega podobieństwo tekstu do wywodu naukowego

– odczytuje fragmenty przedstawiające tezę, argumenty, podsumowanie

– odczytuje porównania i paradoksy

– cytuje fragmenty, które mogłyby zostać wpisane do pamiętnika jako aforyzmy

– wyjaśnia znaczenia wybranych aforyzmów

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wypowiada się na temat upływu czasu w poezji

– odtwarza zawartość myślową argumentów i komentuje je

– wyjaśnia znaczenia porównań i paradoksów

– wyjaśnia celowość użycia porównań i paradoksów

– wyraża opinię na temat myśli wyrażonych aforyzmami

– rozwija wybrany fragment wiersza w formie luźnych refleksji

–  podaje źródła muzyczności wiersza

– zestawia zdania z wersami w celu wyciągnięcia wniosków

– potrafi wskazać w tekście zdania złożone podrzędnie

– przekształca zdanie pojedyncze na złożone podrzędnie

– analizuje budowę zdań złożonych podrzędnie – stawia pytania o zdania podrzędne

– poprawnie stosuje interpunkcje w zdaniach podrzędnie złożonych

– tworzy zdania złożone podrzędnie

– przekształca zdanie pojedyncze na złożone podrzędnie, określa typ utworzonego zdania

– analizuje budowę zdań złożonych podrzędnie – poprawnie określa, którą część zdania zastępują

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Kochanowskiego

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– nazywa bohaterkę liryczną

– przedstawia bohaterkę na podstawie wypowiedzi poetyckiej

– nazywa podmiot liryczny

– określa relacje między bohaterką liryczną a podmiotem lirycznym

– określa sytuację podmiotu lirycznego

– wypowiada się na temat stanu ducha, nastroju podmiotu lirycznego

– odróżnia lirykę bezpośrednią od pośredniej

– wskazuje i nazywa środki poetyckie

– używa pojęcia tren

– wylicza cechy trenu na podstawie definicji

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyodrębnia i omawia obrazy poetyckie

– wyjaśnia, czym jest liryka bezpośrednia

– wyjaśnia celowość użycia środków poetyckich

– uzasadnia, że poznane teksty są trenami

– porównujeTreny Jana Kochanowskiego z wierszami Władysława Broniewskiego

– przedstawia obrazy poetyckie w formie rysunku lub dzieła malarskiego

– podaje skojarzenia do wyrazu niebo

– wylicza określenia nieba zawarte we fragmentach Pisma Świętego i dokumentach Kościoła

– zapoznaje się z informacjami na temat Bolesława Leśmiana

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa miejsce i czas prezentowanej w tekście sytuacji

– opisuje przestrzeń nieba

– wymienia i porządkuje zdarzenia wspominane przez bohaterkę

– nazywa uczucia, wrażenia i emocje bohaterki

– podaje informacje na temat Boga

– wymienia cechy i atrybuty składające się na boskość

– odnajduje w tekście motyw Boga i nieba

– formułuje hipotezę interpretacyjną, wykorzystując podane opinie

– wskazuje narrację i dialog

– przytacza powiedzenia i zwroty frazeologiczne zawierające pojęcie niebo

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– porównuje obraz nieba ukazany w Biblii i w dokumentach Kościoła  z obrazem nieba przedstawionym w wierszu

– wyjaśnia powody zmienności emocji

– na podstawie informacji przedstawiających postać Boga formułuje wnioski

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu Boga i nieba

– porównuje realizację tych samych motywów w dziełach literackich i plastycznych

– wyjaśnia funkcję narracji i dialogu w liryce

– rozpoznaje okolicznik jako część zdania określającą okoliczności czynności wyrażonej przez czasownik

– rozróżnia okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, celu, przyczyny, warunku i przyzwolenia

– zamienia okoliczniki w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne okolicznikowe i odwrotnie

– rozpoznaje w tekście zdania złożone z podrzędnym okolicznikowym

– rozróżnia zdania złożone z podrzędnym okolicznikowym miejsca, czasu, sposobu, celu, przyczyny, warunku i przyzwolenia

– pyta o zdanie podrzędne

– uzupełnia zdanie podanym zdaniem podrzędnym okolicznikowym

– układa zdania złożone z podrzędnym okolicznikowym

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym okolicznikowym

 

 

 

 

– definiuje zdanie złożone z podrzędnym okolicznikowym

– omawia kryterium podziału zdań złożonych z podrzędnym okolicznikowym

– przekształca zdania pojedyncze na złożone z podrzędnym okolicznikowym i odwrotnie, używając różnych wskaźników zespolenia

– sporządza wykresy zdań

– świadomie i celowo  stosuje w wypowiedziach różne typy zdań złożonych z podrzędnym okolicznikowym

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym okolicznikowym

– wyszukuje potrzebne informacje w tekście

– wskazuje cechy powieści detektywistycznej

– zbiera informacje potrzebne do rozwiązania zagadki kryminalnej

– charakteryzuje głównego bohatera powieści

– analizuje przebieg akcji

– wie, co to powieść detektywistyczna (kryminalna)

– wyszukuje i selekcjonuje potrzebne informacje

– definiuje powieść detektywistyczną

– wskazuje przesłanki prowadzące do rozwiązania zagadki kryminalnej

– charakteryzuje postać idealnego detektywa

– zapoznaje się z informacjami na temat Juliana Tuwima

– wyjaśnia znaczenie słowa retrospekcja

– korzysta ze słownika języka polskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– na podstawie form gramatycznych wyrazów określa nadawcę i adresata wypowiedzi lirycznej

– określa relacje łączące nadawcę i adresata

– określa charakter wypowiedzi podmiotu lirycznego

– podaje informacje na temat miejsca zdarzeń

– rozpoznaje i nazywa stany uczuciowe

– redaguje list/opowiadanie/ fragment pamiętnika

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– rozpoznaje retrospekcję i wyjaśnia, na czym ona polega

– przedstawia okoliczności wspomnianych w wierszu zdarzeń

– dostrzega muzyczność wiersza

– przekształca tekst poetycki w tekst pisany prozą

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa sytuację liryczną

– opisuje miejsce przedstawione w wierszu

– cytuje fragmenty wiersza, które można by umieścić w dzienniku ogrodnika

– rozpoznaje i nazywa stany uczuciowe podmiotu lirycznego

– odczytuje fragmenty oddające wrażenia wzrokowe, słuchowe, ruchowe

– podaje przykłady neologizmów

– gromadzi materiał językowy do opisu obrazu

– redaguje opis obrazu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– interpretuje poetycki opis

– nazywa poetyckie środki odzwierciedlające wrażenia wzrokowe, słuchowe, ruchowe

– wyjaśnia, czym jest neologizm

– wyjaśnia znaczenie neologizmów

– gromadzi materiał językowy do opisu zdjęcia lub ujęcia filmowego

– redaguje opis zdjęcia lub ujęcia filmowego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa problematykę wiersza

– wyjaśnia, kto mógłby wypowiadać słowa wiersza

– nazywa uczucia

– wartościuje uczucia pozytywnie lub negatywnie

– odczytuje fragmenty wiersza, które należy rozumieć metaforycznie

–  rozpoznaje i nazywa motywy kulturowe i mitologiczne

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia sens podanego sformułowania

– wyjaśnia, jaką ocenę świata i własnego losu prezentuje podmiot liryczny

– wyjaśnia znaczenie motywów, korzystając z przypisów

– wyjaśnia metaforyczny charakter przywołanych motywów

– rozpoznaje przydawkę jako określenie rzeczownika lub zaimka rzeczownego

– rozróżnia przydawkę przymiotną, rzeczowną, przyimkową i liczebną

– zamienia przydawki w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne przydawkowe i odwrotnie

– rozpoznaje w tekście zdania złożone z podrzędnym przydawkowym

– pyta o zdanie podrzędne

– uzupełnia zdanie zdaniem podrzędnym przydawkowym

– układa zdania złożone z podrzędnym przydawkowym

– stosuje prawidłowy szyk w zdaniu złożonym z podrzędnym przydawkowym w związku z pozycją określanego rzeczownika

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym przydawkowym

– definiuje zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym

– przekształca zdania pojedyncze na złożone z podrzędnym przydawkowym i odwrotnie, używając różnych wskaźników zespolenia

– wskazuje, omawia i poprawia błędne konstrukcje dotyczące szyku wyrazów

– sporządza wykresy zdań

– świadomie i celowo  stosuje w wypowiedziach zdania złożone z podrzędnym przydawkowym dla bardziej precyzyjnego określenia cech osoby, rzeczy lub pojęcia

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym przydawkowym

– zapoznaje się z informacjami na temat Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– podaje informacje na temat podmiotu lirycznego

– określa czas i miejsce, którego dotyczą słowa wiersza

– wymienia elementy tworzące obraz poetycki

– oddziela elementy przedstawione wprost od przedstawionych w sposób przenośny

– rozpoznaje i nazywa stany uczuciowe

– odczytuje epitety, porównania, metafory

– odnajduje w tekście motyw wędrówki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– podaje przyczyny powstania utworu

– cytuje fragmenty ujawniające upływ czasu

– nazywa cechy świata opisanego w wierszu

– opisuje ilustrację, jaką można by stworzyć do wiersz

– wyjaśnia funkcję epitetów i porównań

– wyjaśnia znaczenia metafor

– redaguje kilkuzdaniową refleksję na temat znaczenia motywu wędrówki

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa temat utworu

– wypowiada się na temat podmiotu lirycznego

– ustala, z jakiej perspektywy podmiot liryczny ogląda świat

– określa sytuację, w jakiej się znajduje podmiot liryczny

– odczytuje metafory

– nazywa stany uczuciowe

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– porównuje sytuację „wilka” i „psa”

– odczytuje znaczenia metafor, wykorzystując je do przedstawienia podmiotu lirycznego i jego relacji ze światem, w którym żyje

– wypowiada się na temat metaforycznego charakteru refleksji zawartej w wierszu

– redaguje kilkuzdaniową refleksję na temat wiersza

– zapoznaje się z informacjami na temat Tadeusza Różewicza

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

 – wypowiada się na temat języka utworu

– wprowadza do tekstu znaki interpunkcyjne

– czyta głośno, odzwierciedlając wprowadzoną warstwę interpunkcyjną

– określa sytuację podmiotu lirycznego

– określa czas prezentowany w wierszu

– cytuje fragmenty związane z dwiema kategoriami czasu

– nazywa uczucia

– zastępuje wyraz o znaczeniu ogólnym wyrazami bliskoznacznymi

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa kontekst historyczny

– wyjaśnia, czy zwięzłość i prostota języka poetyckiego wpływają na wrażenia odbiorcy tekstu

– określa zasadę kompozycyjną strof wiersza

– ustala relacje między teraźniejszością a przeszłością

– dookreśla życiowe doświadczenia podmiotu lirycznego związane z przeszłością i teraźniejszością

 

– nazywa cechy Ikara

– zapoznaje się z informacjami na temat Jarosława Iwaszkiewicza

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce akcji

– wyróżnia bohaterów

– charakteryzuje bohatera

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– wyodrębnia z narracji relację, opisy, refleksje

– wskazuje motyw mitologiczny

– ogląda obraz

– dostrzega tematyczny związek obrazu i opowiadania

– wskazuje motyw artysty

– uzasadnia wybrana opinię

– opowiada mit o Ikarze

– opowiada o scenerii mitologicznego zdarzenia

– opowiada o realiach okupacyjnej rzeczywistości

– dzieli opowiadanie na dwie części, uzasadniając podział

– charakteryzuje narratora

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu Ikara

– wyjaśnia sens tytułu

– rozwija tytuł

– wyjaśnia występujący motyw artysty

– interpretuje kompozycję malarską

– porównuje zakres wykorzystania motywu Ikara na obrazie i w tekście

– redaguje opis sytuacji

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wprowadza do tekstu znaki interpunkcyjne

– czyta głośno, odzwierciedlając wprowadzoną warstwę interpunkcyjną

– wskazuje tematyczny związek obrazu i wiersza

– wymienia elementy obrazu przywołane w tekście

– cytuje fragmenty ujawniające podmiot liryczny

– wybiera sformułowania określające postawę moralną podmiotu mówiącego

– omawia różne postawy wobec tragedii Ikara

– wskazuje granicę między częściami kompozycyjnymi tekstu

– łączy z częściami kompozycyjnymi odpowiednie kategorie czasu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, czemu służy przywołanie obrazu w wierszu

– określa punkt widzenia podmiotu lirycznego

– charakteryzuje podmiot liryczny na podstawie fragmentów tekstu

– porównuje części kompozycyjne, biorąc pod uwagę postawę podmiotu lirycznego

– wypowiada się na temat różnych postaw człowieka wobec świata

– wypowiada się na temat ewolucji postawy życiowej człowieka

– analizuje język utworu

– uzasadnia, że utwór jest poezją

– redaguje kilkuzdaniową refleksję na temat wiersza

– ogląda obraz

– czyta cicho ze zrozumieniem, zapoznając się z informacjami na temat autora i dzieła

– podaje informacje z tekstu dotyczące warstwy przedstawieniowej obrazu

– podaje informacje z tekstu dotyczące kompozycji obrazu

– omawia sposób przedstawienia głównej postaci obrazu

– nazywa motyw

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat obrazu

– informacje z tekstu dotyczące warstwy przedstawieniowej obrazu uzupełnia własnymi spostrzeżeniami

– informacje z tekstu dotyczące kompozycji obrazu uzupełnia własnymi spostrzeżeniami

– określa rolę głównych zasad kompozycyjnych w tworzeniu znaczeń obrazu

– omawia malarskie środki prezentowania głównej postaci na obrazie (sylwetka, kształty, kolory)

– wyjaśnia znaczenie motywu ikaryjskiego

– wyjaśnia metaforyczny sens obrazu

– porównuje motyw ikaryjski na obrazie Chagalla i Bruegla

– zapoznaje się z informacjami na temat Aleksandra Kamińskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę i problematykę utworu

– określa czas i miejsce akcji

– dzieli bohaterów na głównych, drugoplanowych i epizodycznych

– charakteryzuje bohaterów, wykorzystując zgromadzone fakty i opinie

– układa wydarzenia w kolejności chronologicznej

– dostrzega autentyzm postaci i wydarzeń

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– odróżnia informację od komentarza

– rozpoznaje przenośnie

– odczytuje fragment wiersza, do którego nawiązuje tytuł powieści

– rozpoznaje wartości

– omawia kompozycję utworu

– przedstawia własne zdanie na podany temat

– formułuje opinię o książce

– redaguje plan ramowy najważniejszych wydarzeń

– wskazuje elementy biograficzne

– wyjaśnia kontekst historyczny

– uzasadnia, że utwór jest powieścią o charakterze biograficznym

– charakteryzuje narratora

– wyjaśnia sens przenośni

– wyjaśnia sens tytułu

– nazywa wartości

– wyjaśnia, czemu służy luźna kompozycja utworu

– przygotowuje mowę w formie krótkiej rozprawki, uzasadniającą reprezentowane stanowisko

– zapisuje wybrany fragment powieści w postaci scenopisu

– rozpoznaje dopełnienie jako część zdania uzupełniającą (rozwijającą) treść czasownika

– zamienia dopełnienia w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne dopełnieniowe  i odwrotnie

– rozpoznaje w tekście zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym

– pyta o zdanie podrzędne

– uzupełnia zdanie zdaniem podrzędnym dopełnieniowym

– układa zdania złożone z podrzędnym dopełnieniowym

– stosuje w wypowiedziach zdania złożone z podrzędnym dopełnieniowym dla podkreślenia własnego stanowiska

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym dopełnieniowym

– definiuje zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym

– sporządza wykresy zdań

– przekształca zdania pojedyncze na złożone z podrzędnym dopełnieniowym i odwrotnie, używając różnych wskaźników zespolenia

– świadomie i celowo  stosuje w wypowiedziach zdania złożone z podrzędnym dopełnieniowym w zależności od intencji wypowiedzi

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym dopełnieniowym

– redaguje krótką recenzję, używając zdań z podrzędnym dopełnieniowym

– zapoznaje się z informacjami na temat Mirona Białoszewskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa czas i miejsce wydarzeń

– wymienia bohaterów

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– proponuje tytuły dla poszczególnych części tekstu

– określa tematykę kolejnych części tekstu

– rozpoznaje w tekście pamiętnik

– wymienia cechy pamiętnika

– dostrzega specyficzne cechy języka utworu

– określa kontekst historyczny

– opowiada o przeżyciach i uczuciach bohaterów

– określa sposoby dynamizowania opisu i narracji

– wyjaśnia różnice między pamiętnikiem a dziennikiem

– dostrzega ogólny sens utworu

– charakteryzuje język utworu

– porównuje literackie sposoby opowiadania

 

– ogląda spektakl

– ocenia spektakl

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji, stosując odpowiednie słownictwo

– redaguje recenzję

– bierze czynny udział w dyskusji

 

– rozróżnia orzeczenia czasownikowe i imienne

– stosuje w zdaniach orzeczenia czasownikowe i imienne

– zamienia orzeczniki w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne orzecznikowe i odwrotnie

– rozpoznaje w tekście zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym

– pyta o zdanie podrzędne

– układa zdania złożone z podrzędnym orzecznikowym według podanego wzoru

– odróżnia zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym od zdania złożonego z podrzędnym przydawkowym

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym orzecznikowym

– rozpoznaje w zdaniu podmiot

– stosuje podmioty wyrażone różnymi częściami mowy

– wskazuje zdania bezpodmiotowe

– rozpoznaje w tekście zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym

– pyta o zdanie podrzędne

– uzupełnia zdanie zdaniem podrzędnym podmiotowym

– układa zdania złożone z podrzędnym podmiotowym według podanego wzoru

– łączy w pary zdania pojedyncze, tworząc zdania złożone z podrzędnymi podmiotowymi

– stosuje w wypowiedziach zdania złożone z podrzędnym podmiotowym w celu wyrażenia własnej opinii

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym podmiotowym

– definiuje zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym

– wnioskuje na temat różnic stylistycznych między zdaniem pojedynczym z orzeczeniem imiennym a zdaniem złożonym z podrzędnym orzecznikowym

– układa zdania złożone z podrzędnym orzecznikowym

– świadomie i celowo  stosuje w wypowiedziach zdania złożone z podrzędnym orzecznikowym w celu uzyskania większej precyzji wypowiedzi

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym orzecznikowym

– rozróżnia podmiot gramatyczny, logiczny, domyślny, szeregowy i zbiorowy

– używa zdań bezpodmiotowych

– definiuje zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym

– układa zdania złożone z podrzędnym podmiotowym

– odróżnia zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym od zdania złożonego z podrzędnym dopełnieniowym

– świadomie i celowo  stosuje w wypowiedziach zdania złożone z podrzędnym podmiotowym

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym z podrzędnym podmiotowym

– zapoznaje się z informacjami na temat Andrzeja Bobkowskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– opowiada o podróży bohaterów

– odczytuje fragmenty opisujące wrażenia, stan ducha bohatera

– odszukuje  w tekście fragmenty różnych form wypowiedzi

– odczytuje fragmenty ujawniające narratora

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– używa pojęcia dziennik

– odróżnia dziennik od innych form literackich

– redaguje fragment dziennika

– określa kontekst historyczny

– charakteryzuje narratora

– odczytuje fragmenty o charakterze „złotej myśli”

– odróżnia dziennik od innych tekstów o charakterze wspomnieniowym

– definiuje pojęcie dziennika jako utworu literackiego

– redaguje komentarz z elementami opisu i charakterystyki

– zapoznaje się z informacjami na temat Idy Fink

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa czas i miejsce akcji

– gromadzi informacje na temat bohaterów

– cytuje fragmenty informujące o przeżyciach bohaterów

– cytuje fragment odnoszący się do tytułu

– zapoznaje się z informacjami na temat holocaustu

– określa kontekst historyczny

– nazywa przeżycia, uczucia bohaterów

– porównuje nastrój, samopoczucie bohaterów

– rekonstruuje i zapisuje chronologicznie wojenne przeżycia bohatera

– wyjaśnia sens tytułu

– nazywa motywy symboliczne występujące w opowiadaniu

– wyjaśnia znaczenie ostatniego fragmentu opowiadania

– wypowiada się na temat twórczości autorki opowiadania, odnosząc się do przytoczonych opinii

– ogląda film

– ocenia film

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji

 – redaguje recenzję

– bierze czynny udział w dyskusji

 

– odróżnia imiesłowy przysłówkowe od innych form czasownika

– rozróżnia imiesłowy przysłówkowe współczesne i uprzednie

– tworzy imiesłowy przysłówkowe

– rozróżnia zdanie i równoważnik zdania

– tworzy równoważniki zdań

– rozpoznaje imiesłowowy równoważnik zdania w tekście

– zamienia pary zdań pojedynczych na wypowiedzenia z imiesłowowym równoważnikiem zdania

– przekształca zdania złożone podrzędnie i współrzędnie w zdania złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania i odwrotnie

– uzupełnia zdania imiesłowowymi równoważnikami zdania

– tworzy listę wskazówek dla piszących rozprawkę

– poprawnie stosuje różne typy imiesłowowych równoważników zdania w wypowiedziach

– znajduje błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania

– zna zasady interpunkcji w wypowiedzeniu złożonym z imiesłowowym równoważnikiem zdania

– wyjaśnia, czym jest imiesłowowy równoważnik zdania

– sporządza wykresy zdań

– układa zdania do wykresów

– poprawia błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania 

– wyjaśnia, na czym polegają błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania  (zgodność podmiotów i relacja czasowa)

– poprawnie, świadomie i celowo używa konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania w wypowiedziach o charakterze argumentacyjnym

– opisuje reprodukcje obrazów, używając konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania

– opisuje zwięźle wydarzenie, używając wypowiedzeń z imiesłowowym równoważnikiem zdania

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w wypowiedzeniu złożonym z imiesłowowym równoważnikiem zdania

– wypowiada się na temat swoich doświadczeń czytelniczych dotyczących poezji

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– rozróżnia rodzaje literackie

– odróżnia lirykę od epiki

– łączy termin liryka z wyrażaniem uczuć i przeżyć

– używa pojęcia podmiot liryczny

– rozróżnia lirykę bezpośrednią i pośrednią

– rozróżnia i nazywa podstawowe środki języka poetyckiego

– podaje tytuły znanych/ulubionych wierszy

– wyjaśnia znaczenie pojęcia podmiot liryczny

– wskazuje podmiot liryczny w utworach

– omawia związki i zależności między fikcyjnym i rzeczywistym nadawcą

– rozróżnia postacie
i układy rymów

– wyjaśnia kreacyjny charakter języka poetyckiego

– wyjaśnia rolę elementów języka poetyckiego

– sporządza notatkę na temat języka poetyckiego

– zapoznaje się z informacjami na temat Adama Mickiewicza

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– wskazuje i nazywa podmiot liryczny

– formułuje dylemat podmiotu lirycznego

– nazywa odczucia, stany ducha, emocje podmiotu lirycznego, korzystając z podanego słownictwa

– odróżnia lirykę bezpośrednią od pośredniej

– wskazuje i nazywa środki poetyckie

– zabiera głos w dyskusji

– przytacza argumenty

– redaguje list z elementami opisu przeżyć i uczuć

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, czym jest liryka bezpośrednia

– charakteryzuje język wiersza na podstawie zastosowanych środków poetyckich
– omawia budowę wiersza

– aktywnie uczestniczy w dyskusji

– przytacza argumenty, wykorzystując cytaty

– wyjaśnia, czym jest monolog wewnętrzny

– redaguje monolog wewnętrzny z opisem przeżyć i uczuć

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– opowiada o sytuacji lirycznej

– opisuje stan morza, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– opisuje okręt, cytując odpowiednie fragmenty wiersza

– charakteryzuje podmiot liryczny

– odnajduje w tekście motyw podróży

– odróżnia lirykę bezpośrednią od pośredniej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– omawia zależności między światem zewnętrznym a wewnętrznym stanem podmiotu lirycznego

– omawia językowe środki dynamizujące wypowiedź

– wyjaśnia, czym jest liryka bezpośrednia

– wymienia znane motywy

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu podróży

– redaguje opis przeżyć w formie kartki z podróży

– zapoznaje się z informacjami na temat Juliusza Słowackiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wypowiada się na temat nadawcy

– określa adresata

– opowiada o tematyce listów

– cytuje fragmenty ujawniające opinie poety

– odróżnia list prywatny od oficjalnego

– wskazuje poszczególne elementy kompozycyjne listu

– rozróżnia różne odmiany listów

– redaguje fragment biogramu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– porównuje tematykę listów

– formułuje wnioski z porównania

– nazywa emocje i uczucia nadawcy

– wyjaśnia, czym charakteryzują się poszczególne odmiany listów

– redaguje charakterystykę częściową

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– określa adresata wypowiedzi lirycznej

– wskazuje wyrazy i formy gramatyczne ujawniające podmiot liryczny

– nazywa uczucia, określa stan wewnętrzny i doznania podmiotu lirycznego

– nazywa okoliczności i wskazuje przyczyny wywołujące przeżycia i odczucia podmiotu lirycznego

– konkretyzuje i opisuje przestrzeń, zwracając uwagę na jej cechy

– odróżnia poezję od prozy

– podaje wyróżniki liryki jako rodzaju literackiego

– odróżnia lirykę bezpośrednią od pośredniej

– klasyfikuje utwór jako hymn

– wylicza cechy gatunkowe hymnu

– wskazuje w tekście cechy hymnu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– nazywa środki językowe ujawniające adresata wypowiedzi lirycznej

– charakteryzuje Boga jako adresata wypowiedzi lirycznej

– cytuje fragmenty przedstawiające stan psychiczny podmiotu lirycznego

– wskazuje zależności między sytuacją liryczną a stanem wewnętrznym podmiotu lirycznego

– wyjaśnia symboliczny charakter przestrzeni

– analizuje budowę wersyfikacyjną wiersza

– podaje przykłady utworów reprezentujące hymn jako gatunek

– zestawia i porównuje utwory o charakterze hymnu

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– określa formę utworu

– określa adresata wypowiedzi lirycznej

– cytuje fragmenty zawierające nakazy, prośby skierowane do adresatów

– utożsamia podmiot liryczny  z autorem tekstu

– nazywa uczucia, stan duchowy autora

– odczytuje fragmenty mówiące o życiu i twórczości autora

– wyjaśnia znaczenie słowa testament

– odczytuje fragmenty będące testamentem

– zapisuje refleksje na wybrany temat

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– interpretuje nakazy, prośby skierowane do adresatów

– zestawia informacje mówiące o życiu i twórczości zawarte w tekście z podstawowymi informacjami biograficznymi

– komentuje wersy dotyczące życia bohatera

– dostrzega metaforykę fragmentów mówiących o twórczości

– wyjaśniać sens metafor

– przedstawia portret człowieka i artysty wpisany w tekst

– ocenia dokonania autora

– wyjaśnia sens refleksji dotyczących wpływu twórczości poety na potomnych

– wyjaśnia, czym jest piosenka

– gromadzi synonimy wyrazu piosenka

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– opowiada o okolicznościach powstania utworu

– opisuje na podstawie tekstu krajobraz oraz postawy mieszkańców

– nazywa wartości kojarzone z opisywanym miejscem i jego mieszkańcami

– określa nastrój 

– wymienia neologizmy

– dostrzega związek tytułu utworu z jego formą

– wymienia elementy wpływające na muzyczność utworu (refren, powtórzenia, rytm)

– redaguje kilkuzdaniowy komentarz

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– przedstawia sytuację i stan wewnętrzny podmiotu lirycznego

– wyjaśnia symbolikę zachowań ludzi

– wyjaśnia sens obrazów poetyckich (interpretuje przenośnie)

– wyjaśnia, czym jest neologizm

– analizuje budowę słowotwórczą neologizmów

– definiuje wymienione neologizmy

– wyjaśnia, w jaki sposób refren, powtórzenia, rytm wpływają na muzyczność wiersza

– podaje przykłady utworów podobnych ze względu na nastrój i muzyczność

– uzasadnia wybraną hipotezę interpretacyjną

– porównuje wiersz z Hymnem Juliusza Słowackiego

– używa pojęć: wyraz podstawowy, wyraz pochodny,formant, podstawa słowotwórcza, parafraza słowotwórcza

– wyodrębnia w wyrazie pochodnym podstawę słowotwórczą i formant (typowe przykłady)

– rozróżnia rodzaje formantów słowotwórczych: przedrostek, przyrostek

– tworzy wyrazy pochodne od podstawowych przez dodawanie przyrostków i przedrostków

– tworzy wyrazy podstawowe do pochodnych

– rozpoznaje wyrazy słowotwórczo niepodzielne

– wskazuje w wyrazach oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe

– poprawnie zapisuje wyrazy pochodne, w których zachodzą oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe

– wyjaśnia znaczenie pojęć: wyraz podstawowy, wyraz pochodny,formant, podstawa słowotwórcza, parafraza słowotwórcza

– wyodrębnia w wyrazie pochodnym podstawę słowotwórczą i formant

– rozróżnia rodzaje formantów słowotwórczych: wrostek, formant zerowy

– tworzy wyrazy pochodne przez dodawanie wrostków oraz użycie formantu zerowego

– podaje parafrazę słowotwórczą wyrazu pochodnego

– wyjaśnia pisownię wyrazów, w których zachodzą oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe

– stosuje różne wyrazy pochodne, oddając precyzję i bogactwo wypowiedzi

– zapoznaje się z informacjami na temat Josepha Conrada

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– wypowiada się na temat bohaterów

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– wyjaśnia poglądy bohatera

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– formułuje marynarską zasadę dotyczącą żeglowania w czasie sztormu, huraganu

– odnajduje w tekście motywy marynistyczne

– tworzy i opisuje schematyczną ilustrację (ujęcie filmowe)

– opowiada na podstawie stworzonej ilustracji o swoich spostrzeżeniach, wrażeniach

– redaguje tekst uzasadnienia nadania orderu bohaterowi

– wyjaśnia znaczenie wyrażenia „Tamta Strona”

– rozróżnia motywy marynistyczne

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu morza i podróży

– podaje przenośne znaczenia wyrazu podróż, uzupełniając schemat

– porównuje losy, postawę, cechy bohaterów różnych utworów

– porównuje sposób prowadzenia narracji w różnych utworach

– redaguje kartkę z dziennika, wchodząc w rolę bohatera

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Ernesta Hemingwaya

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę i problematykę utworu

– określa czas i miejsce akcji

– wyróżnia bohaterów

– nazywa cechy charakteru bohatera

– opowiada o relacjach łączących bohaterów

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– wyróżnia i nazywa wątki utworu

– odnajduje w tekście motyw morza i podróży

– omawia kompozycję utworu

– cytuje zdania o charakterze sentencji

– redaguje dialog lub opowiadanie

– charakteryzuje głównego bohatera, uzasadniając swe sądy

– odczytuje ukryte znaczenia dotyczące postaci

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu morza i podróży

– podaje cechy opowiadania jako gatunku epickiego

– nazywa etapy akcji

– interpretuje tytuł

– rozwija w kilku zdaniach wybraną sentencję

– porównuje bohatera z postacią Syzyfa

– porównuje losy bohaterów różnych utworów

– redaguje monolog wewnętrzny lub rozprawkę

– zapoznaje się z informacjami na temat autora i jego działa

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– dzieli bohaterów na głównych i drugoplanowych

– opowiada o wojennych obyczajach Europejczyków

– odróżnia informacje od komentarza

– cytuje fragment utworu w celu uzasadnienia wypowiedzi

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– redaguje list lub ulotkę reklamową

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– charakteryzuje narratora, uzasadniając wypowiedź

– ocenia komentarz narratora dotyczący przyczyn wojen

– wyraża opinię na temat świata przedstawionego utworu i jego niezwykłości

– podaje przykłady archaizmów słownikowych i składniowych

– redaguje pismo w imieniu wydawcy książek

– zapoznaje się z informacjami na temat Sławomira Mrożka

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– wyjaśnia różnicę między realizmem a groteską

– wskazuje elementy groteskowe

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– charakteryzuje narratora na podstawie jego wypowiedzi

– określa postawę narratora wobec świata

– wyjaśnia, z czego wynika i na czym polega absurd świata przedstawionego

– odczytuje ideę utworu

– uzasadnia swoje stanowisko

– nazywa odmiany języka występujące w tekście

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat opowiadania

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– używa pojęcia groteska

– tworzy poprawne związki wyrazowe ze słowem groteska i wyrazami pokrewnymi

– wskazuje w podanych dziełach elementy groteski

 

– wyjaśnia, czym jest groteska

– sporządza notatkę na temat cech groteski

– określa cele, którym służy groteska jako konwencja literacka

– wyjaśnia, na czym polega groteska w podanych dziełach

– wyjaśnia funkcję pytań skierowanych do czytelnika w tekście artykułu

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat wrażeń z lektury tekstów wykorzystujących groteskę

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworu

– określa elementy świata przedstawionego

– odczytuje fragmenty pozwalające scharakteryzować bohaterów

– określa cel działania każdej

postaci

– formułuje wypowiedzi w imieniu bohaterów

– używa pojęcia manipulacja językowa

– wskazuje bohatera, który uprawia manipulację językową

– podaje ogólną propozycję inscenizacji utworu

– wymienia zaskakujące elementy świata przedstawionego

– określa charakter świata przedstawionego

– analizuje język bohaterów

– charakteryzuje bohaterów i na tej podstawie formułuje problem utworu

– wyjaśnia, czym jest manipulacja językowa

– wyjaśnia, na czym polega manipulacja językowa uprawiana przez jednego z bohaterów

– wyjaśnia, czy utwór można uznać za komedię

– ustosunkowuje się do opinii na temat postaci z dramatów Mrożka

– przeprowadza wywiady z bohaterami utworu

– przedstawia dokładny projekt inscenizacji utworu

– słucha czytania

– opowiada o swoich wrażeniach, odczuciach po wysłuchaniu tekstów

– wybiera stwierdzenia charakteryzujące poznane miniatury, uzasadniając trafność wyboru

– wymienia dostrzeżone w tekście cechy utworu dramatycznego

– określa tekst jako miniaturę dramatyczną

– rozpoznaje elementy groteski

– włącza się w przygotowanie inscenizacji tekstu

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście) z podziałem na role

– wymienia elementy świata przedstawionego oraz  elementy języka, które wywołały określone uczucia

– porównuje formalne cechy utworu z poznanymi dramatami w celu wyciągnięcia wniosków

– wyjaśnia, czym charakteryzuje się groteskowa miniatura dramatyczna

– aktywnie uczestniczy w inscenizacji tekstu

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– używa pojęcia groteska

– wypisuje z tekstu cechy groteski

– wymienia nazwiska twórców dramatów wykorzystujących konwencję groteski

– rozpoznaje groteskę w podanych przykładach sytuacji

– podaje przykłady sytuacji groteskowych

– wyjaśnia pojęcie groteski

– wyjaśnia, na czym polega i czemu służy groteskowość zaprezentowanych sytuacji

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, zapoznając się z informacjami na temat autora i dzieła

– ogląda fragment malowidła

– wyodrębnia i nazywa główne postacie obrazu

– wymienia elementy obrazu

– wskazuje elementy obrazu przedstawiające motyw walki

– wyjaśnia, na czym polega przesada, kontrast i karykatura

– wyjaśnia sens obrazu, korzystając z informacji w podręczniku

– określa czas i miejsce wydarzeń

– dostrzega alegoryczny charakter przedstawionych

postaci

– opisuje poszczególne elementy obrazu

– wyjaśnia przenośne znaczenie poszczególnych elementów obrazu

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu walki

– wskazuje elementy przesady, kontrastu, karykatury

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat obrazu

– używa pojęcia kategoria (grupa) znaczeniowa

– podaje przykłady kategorii znaczeniowych wyrazów pochodnych

– kwalifikuje wyraz do właściwej kategorii znaczeniowej

– tworzy wyrazy pochodne należące do wskazanej kategorii znaczeniowej

– rozróżnia funkcje formantów słowotwórczych

– opisuje wnętrze pokoju, używając zdrobnień

– wyjaśnia pojęcie kategoria (grupa) znaczeniowa

– rozróżnia kategorie znaczeniowe wyrazów pochodnych

– wyjaśnia zależność między budową wyrazu a jego przynależnością do określonej kategorii znaczeniowej

– tworzy i rozpoznaje wyrazy należące do różnych kategorii znaczeniowych

– wyjaśnia znaczenia podanych neologizmów

– dostrzega różnice stylistyczne między tekstami

– świadomie i celowo używa wyrazów należących do różnych kategorii znaczeniowych w zależności od intencji wypowiedzi

– na podstawie notki biograficznej krótko charakteryzuje autora

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– odtwarza sytuację liryczną, nazywając jej etapy

– przyporządkowuje etapom sytuacji stany emocjonalne

– uzupełnia zdanie dotyczące postawy podmiotu lirycznego

– wskazuje składniki porównania wykorzystanego w tekście

– odczytuje fragment tekstu przedstawiający zabawy słowami

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– zestawia w tabeli negatywne i pozytywne aspekty sytuacji

– wartościuje stany emocjonalne

– charakteryzuje podmiot liryczny

– przedstawia graficznie sytuację duchową podmiotu lirycznego

– wypowiada się na temat przyszłości podmiotu lirycznego

– wyjaśnia sens porównania

– wyjaśnia sens tytułu

– sporządza notatkę w postaci grafu oddającego

interpretację utworu

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– opowiada o sytuacji lirycznej

– nazywa sytuację emocjonalną

– używa pojęcia neologizm

– odczytuje neologizmy z wiersza

– odczytuje znaczenie neologizmów

– na podstawie odczytanego znaczenia neologizmów dostrzega autotematyzm wiersza

– dostrzega żart poetycki

– opracowuje w formie artykułu hasłowego znaczenie podanego wyrazu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, czym jest neologizm

– samodzielnie tworzy neologizmy

– dokonuje analizy słowotwórczej neologizmów

– wyjaśnia, na czym polega autotematyzm w utworze

– odróżnia neologizmy od neologizmów artystycznych

– wyjaśnia funkcję żartu poetyckiego

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Moliera

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa czas i miejsce wydarzeń

– wymienia bohaterów

– określa relacje między bohaterami

– wyodrębnia wątki

– wypowiada się na temat zakończenia sztuki

– określa główną myśl utworu

– rozpoznaje w utworze dramat

– wylicza cechy dramatu

– odróżnia komedię od innych gatunków dramatycznych

– wylicza cechy komedii

– podaje przykłady komicznych sytuacji, postaci, wypowiedzi

– używa pojęć: intryga, farsa

– wskazuje intrygę

– dostrzega groteskowość prezentowanego świata

– podaje przykłady sytuacji ujawniające charakter bohaterów

– charakteryzuje bohaterów

– streszcza wątki

– wyodrębnia etapy akcji

– wyjaśnia okoliczności sytuacji, w której klientem ojca okazuje się syn

– wyjaśnia wymowę utworu

– omawia cechy dramatu i komedii z podkreśleniem cech rodzajowych i gatunkowych

– wyjaśnia, z czego wynika komizm we wskazanych przykładach

– wyjaśnia rolę różnych odmian komizmu

– wyjaśnia pojęcia:intryga, farsa

– wyjaśnia rolę intrygi

– wyjaśnia rolę elementów groteski w utworze

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa sytuację liryczną

– zapisuje dwa kluczowe dla wiersza pojęcia

– wskazuje kontrast jako zasadę kompozycyjną utworu

– nazywa bohaterów lirycznych

– określa postawy wobec życia obu bohaterów

– dobiera synonimy i skojarzenia do pojęć życie i teatr

– słucha muzycznej adaptacji tekstu

– formułuje wrażenia dotyczące wysłuchanej muzycznej adaptacji tekstu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– dostrzega konfrontację postaw życiowych

– odtwarza argumenty prezentowane przez obu bohaterów

– wartościuje przedstawione postawy życiowe

– formułuje wniosek dotyczący życia i teatru, wynikający z porównania zebranych synonimów i skojarzeń

– przygotowuje teatralną inscenizację wiersza

–  podaje źródła muzyczności wiersza

– podaje propozycje dotyczące opracowania muzycznej wersji utworu

– używa pojęć: rodzina wyrazów, rdzeń, oboczności rdzenia, wyrazy pokrewne, wyrazy bliskoznaczne

– tworzy łańcuch wyrazów podstawowych i pochodnych według wzoru

– uzupełnia wykres rodziny wyrazów

– wyodrębnia rdzeń w rodzinie wyrazów

– zapisuje oboczności rdzenia

– rozróżnia wyrazy pokrewne i bliskoznaczne

– wyjaśnia znaczenie pojęć: rodzina wyrazów, rdzeń, oboczności rdzenia, wyrazy pokrewne, wyrazy bliskoznaczne

– tworzy wyrazy pokrewne do podanego wyrazu

– tworzy wykres rodziny wyrazów (drzewko derywacyjne)

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jerzego Stuhra

– słucha czytania

– określa, czego dotyczą pytania wywiadu

– na podstawie analizy treści pytań uogólnia temat wywiadu

– wydobywa z tekstu i podaje informacje dotyczące bohatera wywiadu

– cytuje fragmenty dotyczące istoty aktorstwa

– formułuje pytanie, które chciałby zadać aktorowi

– czyta głośno z podziałem na role

– opowiada o znanych rolach filmowych bohatera wywiadu

– analizuje warstwę językową pytań w celu wyciągnięcia wniosków

– cytuje fragmenty zawierające prawdy o charakterze uniwersalnym

– komentuje cytaty i na ich podstawie redaguje wskazówki życiowe

– wypowiada się na temat istoty aktorstwa

– wyjaśnia podobieństwa i różnice między aktorstwem teatralnym i filmowym

– rozwija podaną myśl

– wyjaśnia, czym jest wywiad

– czyta przykładowe wywiady

– omawia konstrukcję wywiadu

– wymienia cele przeprowadzania wywiadu

– odgaduje cel przeprowadzenia wywiadów na podstawie tytułów

– używa pojęć: banał, stereotyp

– oddziela oryginalne pytania od stereotypowych

– wymienia osoby, z którymi chciałby przeprowadzić wywiad, uzasadniając swój wybór

– redaguje pytania, które chciałby zadać wybranej przez siebie osobie

– klasyfikuje wywiad jako formę dziennikarską

– odróżnia wywiad od innych form dziennikarskich

– wyjaśnia, w jaki sposób dziennikarz powinien przygotować się do wywiadu

– wyjaśnia pojęcie banału i stereotypu

– przeredagowuje pytania stereotypowe tak, aby nabrały oryginalności

– proponuje oryginalne pytanie rozpoczynające wywiad

– wyjaśnia, na czym polega autoryzacja i co ją poprzedza

– przygotowuje wywiad (z osobą publiczną lub fikcyjną)

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– używa pojęcia gatunek filmowy

– rozróżnia gatunki filmowe: melodramat, western, komedia,film science fiction, horror, film sensacyjny

– opisuje wygląd postaci melodramatu na podstawie fotosów

– wymienia tytuły znanych melodramatów

– wymienia charakterystyczne cechy wyglądu bohaterów westernowych

– opisuje wygląd postaci komediowych przedstawionych na zdjęciach

– proponuje dodatkowe określenia przymiotnikowe dla komedii

– wymienia cechy filmu fantasy

– określa tematykę filmów grozy

– układa listę miejsc, w których rozgrywa się akcja horrorów

– nazywa odmiany filmu sensacyjnego związane z przedmiotem jego zainteresowań

– wymienia elementy poszczególnych gatunków mogące występować w jednym filmie

– wyjaśnia, czym jest gatunek filmowy

– wypowiada się na temat ulubionych gatunków filmowych

– wymienia cechy wyróżnionych gatunków filmowych

– przygotowuje szkic scenariusza melodramatu

– opisuje postacie i scenerię westernów

– wymienia podobieństwa między westernem a baśnią i opowieścią rycerską

– podaje cechy świata komedii

– projektuje komiczne sytuacje

– wypowiada się na temat znaczenia motywu spotkania z Obcymi obecnego w filmach fantastycznonaukowych

– porządkuje wzajemne relacje między zasadniczymi motywami obecnymi w filmach fantastycznonaukowych

– podaje przykłady utworów literackich zawierające sceny grozy

– konkretyzuje lęki i zagrożenia, które są przedstawiane w horrorach

– podaje przykłady filmów łączące w sobie elementy kilku gatunków

– ogląda film

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– używa pojęcia plan filmowy

– wymienia rodzaje planów filmowych

– wyjaśnia różnice między rodzajami planów filmowych

– wyjaśnia, na czym polega montaż filmowy

– wymienia różne typy montażu filmowego

– wyjaśnia, czym są sekwencje zagęszczone

– wyjaśnia różnice między różnymi typami montażu

– wymienia efekty osiągnięte dzięki montażowi

– dobiera rodzaje montażu do projektowanych ujęć

filmowych

– sporządza fragment scenopisu kilku ujęć filmowych

– wymienia gatunki filmu, w których najczęściej wykorzystywany jest montaż równoległy

– przedstawia fragment fabuły nieistniejącego filmu, który uzasadniałby użycie sekwencji zagęszczonych

– czyta cicho ze zrozumieniem

– rozpoznaje w tekście recenzję

– wyodrębnia części kompozycyjne recenzji

– określa zawartość tematyczną kolejnych części

– odczytuje z tekstu słownictwo oceniające i wartościujące

– określa charakter prezentowanej w tekście oceny

– wyjaśnia, czego dotyczy odczytane słownictwo

– uzupełnia podane słownictwo własnymi propozycjami

 

– czyta cicho ze zrozumieniem

– rozpoznaje w tekście recenzję

– wyodrębnia części kompozycyjne

– określa zawartość tematyczną kolejnych części

– wymienia elementy, które podlegają ocenie

–wypisuje słownictwo oceniające

– określa charakter prezentowanej w tekście oceny

– cytuje zdanie będące wyrazem niepewności, przypuszczenia, głośnego myślenia

– wybiera określenia nazywające formy wypowiedzi zastosowane w recenzji

– potwierdza słuszność wyboru, cytując fragmenty tekstu

– charakteryzuje język recenzji

– odróżnia recenzję od innych form wypowiedzi

– wyodrębnia części kompozycyjne recenzji

– określa zawartość tematyczną kolejnych części

– wybiera elementy dzieła podlegające ocenie

– sporządza listę tematów, którymi zajmują się autorzy recenzji

– na podstawie podanego planu redaguje recenzję, stosując wyrazy oceniające i środki językowe uwypuklające własną opinię

– wymienia elementy, których nie musi zawierać recenzja

– wymienia cechy recenzji i powinności recenzenta

– nazywa odmiany języka, jakimi posługują się recenzenci

– układa plan, gromadzi słownictwo

– redaguje recenzję, zachowując wszystkie cechy formy wypowiedzi i stosując bogate słownictwo oceniające i wartościujące

 

– używa pojęcia wyraz złożony

– rozróżnia zestawienia, zrosty, złożenia

– podaje wyrazy podstawowe, od których utworzono wyraz złożony

– tworzy zestawienia, złożenia i zrosty od podanych wyrazów podstawowych

– zna zasady pisowni złożeń (z łącznikiem i bez)

– wyjaśnia pojęciewyraz złożony

– omawia kryteria podziału wyrazów złożonych

– rozróżnia wyrazy niepodzielne i podzielne słowotwórczo, a wśród nich złożenia, zestawienia i zrosty

– wskazuje podstawy słowotwórcze w wyrazach złożonych

– wyodrębnia formanty w wyrazach złożonych

– zna i poprawnie stosuje zasady pisowni złożeń (z łącznikiem i bez)

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę wiersza

– zapisuje w kolumnach kategorie zjawisk, o których mowa w wierszu („obecność, „brak”)

– wypisuje czasownikowe określenia dotyczące zjawisk z rubryki „obecność”

– określa cechy wymienionych w tekście przedmiotów

– nazywa środki poetyckie, za pomocą których zostały przedstawione przedmioty

– wypowiada się na temat bohaterów lirycznych wiersza

– odczytuje refleksję (myśl) zawartą w wierszu i zapisuje ją w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi

– nazywa uczucia, emocje zawarte w tekście

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– proponuje nazwy dla elementów zapisanych w kolumnach

– określa funkcję nazwanych środków poetyckich

– uzasadnia filozoficzny charakter refleksji poetyckiej

– formułuje wnioski interpretacyjne

– formułuje zdanie w formie paradoksu wyrażające myśl wiersza

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– odróżnia świat realny od świata poezji

– wylicza cechy poezji Wisławy Szymborskiej

– używa terminu kreacja

– używa pojęć: ironia, paradoks, puenta, aforyzm, antyteza

– dostrzega ironiczny charakter wypowiedzi poetyckiej

– wskazuje w tekście wypowiedzi o charakterze paradoksu, puenty

– charakteryzuje język poezji Wisławy Szymborskiej

– wymienia reguły rządzące światem wykreowanym i wykorzystuje je do odczytywania znaczeń tekstu poetyckiego

– wyjaśnia pojęcia: ironia, paradoks, puenta, aforyzm, antyteza

– odczytuje znaczenia tekstu poetyckiego wynikające z ironii jako kategorii estetycznej

– komentuje znaczenia wynikające z wykorzystania paradoksu i puenty

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– nazywa bohaterów lirycznych wiersza

– wypisuje określenia dotyczące bohaterów lirycznych

– nazywa zasadę, według której zostali zestawieni bohaterowie

– wskazuje paradoks

– odczytuje neologizmy

– dostrzega zjawisko ironii poetyckiej

– traktując wiersz jako poetycki wykład, dopisuje do niego początek

– opracowuje definicję wybranego pojęcia

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– formułuje uogólnienia związane z istotą obu bohaterów

– wyjaśnia, w jaki sposób podmiot liryczny wartościuje bohaterów

– wyjaśnia myśl zawartą w paradoksie

– wyjaśnia znaczenie i rolę neologizmów artystycznych

– wyjaśnia, na czym polega ironia poetycka

– formułuje pisemnie hipotezę interpretacyjną, popierając ją argumentami

 

– wyjaśnia znaczenie słowa doskonałość

– podaje skojarzenia do wyrazu doskonałość

– podaje synonimy wyrazu doskonałość

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– nazywa bezpośredniego bohatera wiersza

– cytuje fragmenty zawierające opis wyglądu i cech kamienia

– wymienia cechy składające się na doskonałość kamienia

– redaguje kilkuzdaniową refleksję na temat bohaterów

– dzieli się swoimi refleksjami na temat doskonałości

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– nazywa ukrytego bohatera wiersza

– wyjaśnia metaforyczne znaczenie przytoczonych fragmentów

– wyjaśnia istotę doskonałości kamienia

– porównuje swoje refleksje  o doskonałości ze sformułowaniami na jej temat obecnymi w wierszu

– rozpoznaje filozoficzny charakter utworu

– uogólnia refleksje dotyczące istoty człowieczeństwa

– formułuje kilkuzdaniową wypowiedź, nadając jej formę rozprawki

– porównuje wiersz Szymborskiej z wierszem Herberta

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wyjaśnia, czym jest teledysk

– omawia związki teledysku z filmem

– wyjaśnia znaczenie wyrazów: stylizacja, hybryda

– prezentuje swoje stanowisko na temat teledysków, popierając je argumentami

– określa relacje między muzyką a filmem

– wyodrębnia elementy różnych gatunków filmowych ze znanych wideoklipów

– podaje przykłady środków języka filmu w teledysku

– określa funkcję środków języka filmu w teledysku

– wyjaśnia, na czym polega i czemu służy stylizacja w teledyskach

– redaguje tekst rozprawki lub przemówienia

– używa pojęcia sitcom

– wymienia tytuły znanych sitcomów

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– zabiera głos w dyskusji na temat sitcomów, stosując słownictwo oceniające

– wyjaśnia, czym jest sitcom

– omawia odstępstwa od reguł realizmu w znanych serialach typu sitcom

– wypowiada się na temat roli śmiechu dochodzącego zza kadru

– bierze aktywny udział w dyskusji na temat sitcomów

– używa pojęcia reality show

– wymienia tytuły znanych programów utrzymanych w konwencji reality show

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wymienia charakterystyczne cechy reality show

– wymienia rodzaje negatywnego oddziaływania dostrzeżone w produkcjach typu reality show

– przedstawia swoją opinię na temat reality show w formie kilkuzdaniowej refleksji

– wyjaśnia, czym jest reality show

– wyjaśnia, na czym polega kreacja w reality show

– wymienia wartości, jakie dostrzega w produkcjach typu reality show

– wymienia różnice między reality show a filmem dokumentalnym

– przedstawia swoją opinię na temat reality show w formie rozprawki

– używa pojęć: skrótowce, skróty

– rozróżnia literowce, głoskowce, sylabowce, skrótowce mieszane

– zapisuje i odczytuje często stosowane skróty i skrótowce

– zna zasady odmiany skrótowców i skrótów

– zna zasady ortograficzne zapisu skrótowców

– zna zasady interpunkcyjne zapisu skrótów 

– projektuje wizytówki, stosując przy zapisie skróty

– adresuje listy, poprawnie używając skrótów

– wyjaśnia znaczenie pojęć:skrótowce, skróty

– omawia kryteria podziału skrótowców na literowce, głoskowce, sylabowce, skrótowce mieszane

– prawidłowo odmienia skrótowce i skróty

– dostosowuje formę orzeczenia do łączącego się z nim skrótowca

– zna i poprawnie stosuje zasady ortograficzne zapisu skrótowców

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcyjne zapisu skrótów 

– używa w wypowiedziach skrótowców i skrótów, oceniając ich przydatność i zrozumiałość

– wyjaśnia, czym jest reklama

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wyjaśnia, dlaczego reklama jest nieodłącznym i nieodzownym elementem współczesnej cywilizacji

– wyjaśnia, na czym polega istota działań reklamowych

– wymienia zalety i zagrożenia reklamy

– wymienia znane typy reklam

– wypowiada się na temat mechanizmu działania reklamy

– wyjaśnia, jak bronić się przed działaniem reklamy

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Miodka

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– podaje przykłady cech reklamy aprobowanych przez autora

– cytuje zdanie, w którym autor wymienia irytujące go w reklamach błędy językowe

– cytuje zdanie, w którym autor prezentuje swoją interpretację omawianej reklamy

– wymienia aspekty reklamy budzące szczególne zainteresowanie autora wypowiedzi

– wyjaśnia, w jaki sposób reklama może wzbogacać język

– dokonuje analizy językowej wybranych sloganów reklamowych

 

 

WYMAGANIA PROGRAMOWE klasa III

 

 

 

Poziom wymagań

Podstawowy

P

Ponadpodstawowy

PP

Uczeń:

Uczeń:

– zapoznaje się z informacjami na temat Stanisława Grochowiaka

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– nazywa formę wypowiedzi wykorzystaną w wierszu

– zestawia ze sobą sądy o poezji prezentowane przez bohaterów wiersza

– analizuje sposób wyrażenia opinii obu postaci w sprawie poezji

– identyfikuje się z wybraną opinią na temat poezji, uzasadniając wybór

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, z jakim rodzajem literackim kojarzy się budowa utworu

– wyjaśnia, w jakiej relacji do siebie pozostają sądy na temat poezji zaprezentowane w wierszu

– formułuje refleksje dotyczące własnego rozumienia poezji

– zapisuje tekst w formie sceny dramatycznej, dopisując didaskalia

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa problematykę i charakter tekstu

– zapisuje najważniejsze pytania dotyczące interpretacji utworu lirycznego

– wymienia główne działania związane z interpretacją utworu lirycznego

– analizuje rysunek koła interpretacyjnego

– wyjaśnia, na czym polega i jak przebiega interpretacja utworu lirycznego

– przedstawia własną interpretację wiersza, wykorzystując rysunek koła interpretacyjnego

– zapoznaje się z informacjami na temat Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– nazywa swoje odczucia, wrażenia czytelnicze

– analizuje proces powstawania świata pokazany w wierszu

– zapisuje w punktach kolejne etapy powstawania świata

– omawia wizerunek Boga ukazany w wierszu

– wypełnia podany schemat fragmentami wiersza i ich interpretacją

– określa stosunek do rzeczywistości i światopogląd osoby mówiącej

– wyjaśnia, jakie refleksje o człowieku przekazuje wiersz

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, co sugeruje tytuł utworu

– porównuje wizerunek Boga z wiersza z wizerunkami Boga w innych, znanych utworach

– wskazuje znany tekst literatury światowej, do którego nawiązuje wiersz 

– określa charakter nawiązań

– uzasadnia, że czas powstania utworu może mieć związek z wymową wiersza

– przekształca fragment wiersza o stworzeniu człowieka na tekst prozatorski o charakterze opowieści mitologicznej

– na podstawie notki biograficznej krótko charakteryzuje autora

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wymienia okoliczności i zdarzenia, które obserwuje osoba mówiąca

– określa właściwości przedstawionej sytuacji

– odczytuje fragmenty Księgi Rodzaju, do których nawiązuje wiersz

– uzupełnia i rozwija treść podanego zdania

– odczytuje wymowę wiersza

– wnioskuje na temat budowy tekstu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, jakiego znaczenia nabiera wiersz w zestawieniu z Księgą Rodzaju

– porównuje tekst z Przypowieścią Baczyńskiego i Piosenką o końcu świata Miłosza

– na podstawie analizy wybranych fragmentów wiersza podaje charakterystyczne cechy twórczości Białoszewskiego

– wyjaśnia potoczne znaczenie słowa raj

– czyta fragmenty Katechizmu Kościoła Katolickiego

– zapoznaje się z informacjami na temat Zbigniewa Herberta

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wskazuje w opisie elementy „rajskie” i „ziemskie”

– odtwarza przeszłość, stan obecny i przyszłość tytułowego miejsca

– określa właściwości przedstawionej rzeczywistości, uzasadniając wypowiedź

– określa nastawienie osoby mówiącej do opisywanej rzeczywistości

– pisze sprawozdanie z raju, wykorzystując własne przeczucia i wyobraźnię

– podaje synonimy pojęcia raj

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wypowiada się na temat tytułu wiersza

– porównuje język wiersza z językiem katechizmu w celu wyciągnięcia wniosków

– interpretuje wiersz, wybierając i rozwijając jedną z podanych hipotez

– wyjaśnia znaczenie metafory zawartej w ostatnim wersie utworu

– dostrzega ironię

– redaguje na podstawie zdjęcia ironiczne sprawozdanie ze współczesnego raju

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Czesława Miłosza

– czyta fragment Apokalipsy św. Jana

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o pierwszych wrażeniach wywołanych lekturą wiersza

– określa tematykę wiersza

– odtwarza wygląd opisywanego świata

– relacjonuje zachowanie się ludzi, odtwarza ich sposób myślenia

– wyjaśnia, jaka wizja końca świata została przedstawiona w wierszu

– wypowiada się na temat tytułu

– analizuje język wiersza

– zapoznaje się z definicjami parafrazy i aluzji literackiej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wskazuje dziedzinę sztuki, która mogłaby najwierniej odtworzyć zawartość wiersza, uzasadniając wypowiedź

– formułuje wnioski wynikające z porównania treści oraz języka wiersza z fragmentami Apokalipsy św. Jana

– porównuje wiersz z treściami ukazywanymi w malarstwie o tematyce „ostatecznej”

– wypowiada się na temat poetyckości wiersza

– uzasadnia, że wiersz jest przykładem parafrazy/aluzji literackiej

 

– zapoznaje się z informacjami na temat eposu o Gilgameszu oraz Przemian Owidiusza

– czyta głośno

– opowiada o przebiegu wydarzeń w obu tekstach

– określa narratora w eposie babilońskim

– cytuje zdanie wyjaśniające przyczynę potopu w eposie babilońskim

– wymienia znaki zwiastujące potop w eposie babilońskim

– wyjaśnia, w jaki sposób bogowie babilońscy ostrzegli Utanapisztima przed potopem

– określa reakcję bogów na zjawisko potopu w eposie babilońskim

– wyjaśnia, czym jest mit

– podaje cechy mitów, które można dostrzec w opowieściach o potopie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– porównuje okoliczności powiadomienia Utanapisztima i Deukaliona o potopie

– podaje przyczyny, które zdaniem Babilończyków i Greków doprowadziły do kataklizmu

– porównuje skutki potopu w micie babilońskim i greckiej opowieści

– wskazuje elementy fabuły upodabniające historie o potopie w micie babilońskim i greckim

– wskazuje elementy świata przedstawionego mające symboliczne znaczenia

– uzasadnia swoje zdanie na temat tego, czym jest potop w poznanych opowieściach

– wyjaśnia uniwersalne znaczenia obu mitów

– czyta cicho ze zrozumieniem

– wyjaśnia, czym był potop w rozumieniu autora Księgi Rodzaju

– wyjaśnia przyczyny ocalenia Noego, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– zapisuje w punktach wskazówki, których Bóg udzielił Noemu

– odszukuje w słowach Boga skierowanych do Noego polecenie i ostrzeżenie

– cytuje fragmenty tekstu wyrażające stosunek narratora do Boga

– wskazuje elementy świata przedstawionego mające symboliczne znaczenie

– wyjaśnia, dlaczego Bóg zobowiązuje się już więcej nie złorzeczyć ziemi

– cytuje słowa Boga będące nawiązaniem do jednego z przykazań

– wyjaśnia, czym jest motyw

– zapoznaje się z informacjami na temat motywu potopu i arki

– wskazuje w tekście niezgodności ujawniające, że opis potopu zestawiony jest z dwóch fragmentów, pochodzących z różnych okresów historycznych

– wyjaśnia, w jakim znaczeniu zostało użyte przez Boga określenie „przymierze”

– porównuje obraz Boga z Księgi Rodzaju z wizerunkami bogów zawartymi w opowieściach starożytnych, argumentując wypowiedź

– cytuje fragmenty narracji, których nie można rozumieć dosłownie

– porównuje teksty mitologiczne z fragmentem Biblii

– podaje przykłady dzieł literackich, filmowych i muzycznych wykorzystujących motyw potopu i arki

– zapoznaje się z informacjami na temat Anny Świderkówny

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę i charakter tekstu

– wymienia utwory literackie przywołane w tekście

– podaje informacje na temat tekstu odnalezionego w asyryjskiej bibliotece

– wypisuje z tekstu tezy dotyczące motywu potopu w kulturze

– odczytuje z tekstu pytanie, na które autorka stara się znaleźć odpowiedź

– wyjaśnia znaczenie słowa mit w cytowanym pytaniu

– formułuje zdanie będące odpowiedzią autorki na postawione przez siebie pytanie

– cytuje fragment tekstu wspierający wyrażone stanowisko

– przedstawia własnymi słowami literackie losy motywu wielkich kataklizmów

– omawia różnicę między zawartością mitów a treścią tekstów biblijnych

– zapoznaje się z informacjami na temat Mateusza Ewangelisty

– słucha czytanego tekstu

– podaje informacje na temat miejsca i uczestników zdarzenia

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– dzieli nazwy zachowań, postaw i cech na miłe „panu” z przypowieści i te, które skrytykował

– zapoznaje się z informacjami o przypowieści ewangelicznej

– łączy w pary: element świata przedstawionego – ukryte w nim znaczenie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– doprecyzowuje znaczenie sformułowania „przekazał im swój majątek”

– uzasadnia, wykorzystując cytaty, czy przypowieść można uznać za relację z codziennego zdarzenia

– analizuje język, styl i kompozycję przypowieści

– przedstawia interpretację przypowieści o talentach

 

 


 

– zapoznaje się z informacjami na temat Ewangelii wg św. Łukasza

– czyta głośno

– wyodrębnia w tekście dialog wstępny oraz właściwą przypowieść

– podaje informacje na temat miejsca i uczestników zdarzenia

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– wyjaśnia, z czego „usprawiedliwia się” przed Jezusem uczony w prawie

– określa postawę kapłana, lewity i Samarytanina, przypisując im nazwy cech lub uczuć

– przypisuje postaciom kapłana i lewity podane wartości

– układa hierarchię wartości wynikającą z przesłania przypowieści

– formułuje rady dotyczące sposobu życia 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa charakter odpowiedzi Jezusa na pytanie uczonego, uzasadniając wypowiedź

– wyjaśnia, czyja postawa mogła zaskoczyć słuchaczy Jezusowej przypowieści, wykorzystując podany komentarz

– formułuje prostym, bezpośrednim językiem odpowiedź na pytanie uczonego

– wybiera cytat biblijny najlepiej odzwierciedlający sens przypowieści

– bierze udział w projekcie zatytułowanym „Współcześni samarytanie”

– rozpoznaje zdanie złożone jako wypowiedzenie zawierające co najmniej dwa orzeczenia wyrażone osobową formą czasownika

– odróżnia zdanie współrzędnie złożone od podrzędnie złożonego

– rozróżnia zdania złożone współrzędnie łączne, rozłączne, wynikowe i przeciwstawne

– rozpoznaje zdania złożone z podrzędnym okolicznikowym (czasu, miejsca, sposobu, przyczyny, celu, przyzwolenia, warunku), przydawkowym,  podmiotowym, dopełnieniowym, orzecznikowym

– rozróżnia zdanie i równoważnik zdania

– rozróżnia wypowiedzenie złożone

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym współrzędnie i podrzędnie

– rozpoznaje imiesłowowy równoważnik zdania

– liczy ilość wypowiedzeń w podanych zdaniach

– łączy podane zdania w wypowiedzenia złożone, nazywając ich rodzaj na podstawie pytań

– wnioskuje na temat różnicy między zdaniem złożonym a wypowiedzeniem złożonym

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym współrzędnie i podrzędnie

– przedstawia graficznie różne rodzaje zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie

– posługując się podanymi spójnikami, przekształca podane grupy zdań pojedynczych w złożone i nazywa powstałe wypowiedzenia

– uzupełnia tekst brakującymi przecinkami

– odpowiada na pytania dotyczące tekstu, używając zdań złożonych i określając ich rodzaj

– poprawia błędy w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania, wyjaśniając na czym one polegały

– zapoznaje się z informacjami na temat Stanisława Barańczaka i jego twórczości

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– dostrzega nawiązania tekstu do modlitwy Ojcze nasz

– opisuje świat zaprezentowany w wierszu oraz jego mieszkańców

– przedstawia wizerunek Boga zawarty w wierszu

– charakteryzuje nadawcę modlitwy

– podaje przyczyny podziału wiersza na fragmenty

– proponuje i uzasadnia tytuł dla każdej z części

– określa nastrój, jaki wywołuje wiersz w czytelniku

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia odmienność wymowy wiersza w odniesieniu do modlitwy Ojcze nasz

– wskazuje kluczowe słowo, wyjaśniając jego wybór

– rozwija podane słowa w dłuższy komentarz

– wyjaśnia, czy wiersz można nazwać modlitwą

– uzasadnia, że tekst jest przykładem aluzji literackiej/parafrazy

– proponuje plastyczną wizję rzeczywistości przedstawionej w wierszu

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Wisławy Szymborskiej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o wrażeniach wywołanych lekturą wiersza

– odczytuje określenia tytułowego nieba

– omawia obraz nieba zaprezentowany w wierszu

– określa charakter wypowiedzi osoby mówiącej

– podaje cechy „ja” lirycznego

 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– podaje synonimy pojęcia nieba opisanego w wierszu

– wyjaśnia znaczenie pierwszego wersu wiersza

– porównuje niebo z wiersza z potocznymi wyobrażeniami na ten temat oraz z chrześcijańską wizją nieba

– porównuje obraz nieba z wiersza z wyobrażeniami zawartymi w innych tekstach wykorzystujących ten motyw

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wyjaśnia tradycyjne rozumienie tytułowego pojęcia

– wyodrębnia dwie sytuacje, w których zaprezentowany został Pan Cogito jako bohater liryczny

– wyjaśnia, czym jest dusza Pana Cogito i czym różni się od swoich poprzedniczek

– ocenia bohatera lirycznego, wykorzystując podane określenia

– odczytuje część wiersza, która wydaje się najważniejsza dla jego wymowy

– układa w imieniu Pana Cogito ogłoszenie do gazety

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– podaje synonimy tytułowego pojęcia

– wyjaśnia sens stwierdzenia będącego charakterystyką czasów, w których żyje Pan Cogito

– wypowiada się na temat wymowy wiersza

– układa monolog-wyznanie Pana Cogito

 

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Marcina Świetlickiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę wiersza

– wskazuje źródło wizji dziecięcego okresu życia Jezusa

– wyjaśnia, na czym polegało nieznośne zachowanie małego Jezusa

– opowiada o reakcjach otoczenia na zachowanie bohatera wiersza

–  nazywa cechy małego Jezusa na podstawie wspomnianych w wierszu zachowań

– zapoznaje się z definicją apokryfu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa, jakich czasów i sytuacji dotyczą fragmenty wiersza niemówiące o „maleńkim Jezusie”

– porównuje życie i świat „maleńkiego” Jezusa z obrazem Jezusowego „teraz”

– cytuje słowa niosące szczególnie istotne znaczenia, uzasadniając wybór

– dowodzi, że tekst jest przykładem apokryfu

– słucha wzorcowego czytania

– opowiada o sytuacji ukazanej w wierszu

– określa, co wspólnego ma lęk z wejściem do kościoła

– charakteryzuje bohatera lirycznego na podstawie wypowiadanych przez niego słów

– określa relacje bohatera lirycznego z Bogiem

– wyjaśnia, czym jest kościół dla bohatera lirycznego

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wskazuje najbardziej zaskakujące sformułowania, wyjaśniając przyczyny wyboru

– proponuje inny tytuł dla wiersza, uzasadniając swoją propozycję

– przedstawia i krótko uzasadnia swoją tezę na temat poetyckości wiersza

– wyjaśnia pojęcie wypowiedzenie wielokrotnie złożone

– wskazuje w tekście wypowiedzenia wielokrotnie złożone

– wyodrębnia i numeruje wypowiedzenia składowe na podstawie orzeczeń czasownikowych i form zastępujących orzeczenia

– wskazuje zdanie główne

– określa zależności między wypowiedzeniami składowymi w wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym

– przekształca podane grupy zdań w wypowiedzenia wielokrotnie złożone

– stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych wypowiedzenia wielokrotnie złożone

– wskazuje błędy w wypowiedzeniach wielokrotnie złożonych

– zna zasady interpunkcji w wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym

– uzupełnia wypowiedzenia brakującymi przecinkami

– opisuje reprodukcję jednym zdaniem wielokrotnie złożonym, stosując poprawną interpunkcję

– objaśnia budowę wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

– wymienia kolejność czynności obowiązujących przy analizie wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

– dokonuje analizy składniowej wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

– przyporządkowuje wypowiedzenie wielokrotnie złożone do wykresu

– sporządza wykres wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

– uzupełnia podane wypowiedzenia przecinkami

– poprawia błędy składniowe w wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym

– zna i poprawnie stosuje zasady interpunkcji w wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym

– wyjaśnia znaczenie interpunkcji dla zrozumienia tekstu

– opisuje jednym zdaniem wielokrotnie złożonym zachowanie się uczniów po ostatnim dzwonku, stosując poprawną interpunkcję

– wyjaśnia pojęcia: mowa zależna, mowa niezależna

– wskazuje w tekście mowę niezależną

– czyta tekst z podziałem na role

– przekształca według podanego wzoru mowę niezależną w zależną i odwrotnie

– zna i stosuje zasady interpunkcyjne i ortograficzne dotyczące zapisu mowy niezależnej

– uzupełnia dialog podanymi czasownikami

– uzupełnia fragment Pana Tadeusza brakującymi znakami interpunkcyjnymi

– układa dialog pt. Powrót ojca z wywiadówki, wykorzystując podane czasowniki

– przekształca mowę niezależną w zależną i odwrotnie

– określa funkcje stylistyczne mowy niezależnej

– notuje w formie wniosku spostrzeżenia dotyczące tego, co decyduje o zaliczeniu wypowiedzi do mowy niezależnej

– redaguje dialogi między osobami przedstawionymi na ilustracjach, uwzględniając cechy mowy poszczególnych postaci

– przekształca tekst bajki w opowiadanie z użyciem mowy zależnej

 

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, wybierając odpowiednie informacje

– określa tematykę i charakter tekstu

– odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości

– podaje przykłady znanych utworów realistycznych

– wymienia sposoby ukazywania świata przedstawionego uważane za odległe od realizmu

– określa stopień prawdopodobieństwa w prozie sensacyjnej i popularnych powieściach o miłości

– wyjaśnia pojęcie fikcja literacka

– wskazuje podobieństwa łączące powieść realistyczną z przypowieścią i poezją

– wyjaśnia, na czym polega

konwencja realistyczna i nierealistyczna

– cytuje przykłady zdań, które można uznać za realistyczne i  przykłady zdań będących fikcją upoetycznioną

– nazywa konwencję ukazywania świata przedstawionego w wybranych powieściach

– zapoznaje się z informacjami na temat Bolesława Leśmiana

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wymienia głównych bohaterów utworu

– odróżnia postacie realistyczne od fantastycznych, uzasadniając wypowiedź

– gromadzi informacje na temat Bajdały

– krótko charakteryzuje narratora

– określa adresata wypowiedzi lirycznej

– zapoznaje się z definicją ballady

– uzasadnia, że utwór jest balladą

– redaguje charakterystykę z wykorzystaniem elementów gwary ludowej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– odczytuje sens wybranych słów

– opracowuje artykuł hasłowy o Dusiołku do leksykonu

– przyłącza się do obrony lub oskarżeń postaci

– wskazuje liryczne cechy utworu

– porównuje utwór z innymi znanymi balladami

– układa „mowę obrończą” Pana Boga na zarzuty Bajdały

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wypowiada się na temat kreacji świata przedstawionego w utworze, wykorzystując fragmenty wiersza

– podaje informacje na temat bohatera lirycznego

– określa adresata wypowiedzi

– uzasadnia, że poznany wiersz jest przykładem pieśni jako gatunku  liryki

– odnajduje w tekście motyw Boga

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– komentuje wypowiedzi bohatera lirycznego

– formułuje refleksje o charakterze filozoficznym

– wyjaśnia znaczenie motywu Boga

– porównuje sposób kreowania świata przedstawionego z innymi utworami Leśmiana

 

– wyjaśnia, czym jest cytat

– wskazuje cytaty w różnych tekstach

– wybiera i wprowadza cytaty do swoich wypowiedzi pisemnych

– omawia funkcję cytatu w różnych tekstach

– łączy zdania wprowadzające z cytatami

– redaguje krótki tekst, którego mottem lub puentą jest wybrany cytat

– sporządza szczegółowy plan rozprawki, której tezą jest jeden z podanych cytatów

– opisuje reprodukcję, przytaczając w opisie cytat, który najlepiej odzwierciedla nastrój obrazu

– wylicza zasady, o których trzeba pamiętać podczas cytowania

– wyjaśnia cel użycia cytatów  w podanych fragmentach wypracowań

– przytacza 5 samodzielnie wybranych cytatów z podanej książki lub artykułu

– sprawdza w dostępnych źródłach informacji, w jakich okolicznościach zostały wypowiedziane podane słowa, co oznaczają i kto jest ich autorem

– przypomina, skąd pochodzą podane cytaty i na tej podstawie uzupełnia zapis

– zapoznaje się z informacjami na temat Adama Mickiewicza

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– podaje informacje na temat postaci mówiącej

– sprawdza w źródłach informacje o Ordonie jako postaci historycznej

– określa czas i miejsce wydarzeń

– sporządza w punktach plan wydarzeń

– tytułuje wyodrębnione wydarzenia

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– nazywa środki poetyckie służące przedstawieniu walczących wojsk

– wskazuje elementy świata, którym przypisane zostały barwy

– porównuje Ordona jako postać historyczną i bohatera literackiego, formułując wnioski

– odróżnia relacje o zdarzeniach od innych form wypowiedzi

– wyjaśnia sens wypowiedzi Jenerała

– cytuje fragment tekstu nawiązujący do udziału Rosji w rozbiorach Polski

– wyjaśnia symboliczne znaczenie barw

– wskazuje inne motywy o znaczeniu symbolicznym

– wyjaśnia cel kreowania poetyckiej legendy

– uzasadnia, że tekst jest przykładem utworu patriotycznego

 

 

 

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa dosłowną tematykę poznanego fragmentu

– określa czas i miejsce wydarzeń

– przedstawia osoby występujące i wspomniane we fragmencie powieści

– podaje informacje na temat narratora

– wymienia cechy wiosny

– nazywa uczucia i stany ducha wywołane w Tomaszu przez wiosnę

– nazywa uczucia Tomasza po polowaniu na głuszca

– wypowiada się na temat ekranizacji utworu

– wyjaśnia, na czym polegała wyjątkowość polowania na głuszce

– ocenia temat opowieści

– wskazuje fragmenty o charakterze refleksji

– odczytuje zdania, w których narrator posługuje się językiem poetyckim

– wyjaśnia, na czym polega poetyckość przytoczonych zdań

– wymyśla tytuł dla poznanego fragmentu powieści

– przygotowuje fragment scenopisu

– zapoznaje się z informacjami na temat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– omawia kompozycję utworu

– określa plany czasowe poszczególnych historii

– sporządza dwa plany wydarzeń

– porównuje obie historie, wskazuje podobieństwa i różnice między nimi

– gromadzi informacje o narratorze na podstawie jego wypowiedzi

– zapoznaje się z informacjami na temat dygresji

– wyjaśnia, czym jest dygresja

– dzieli sformułowania wprowadzające dygresję na te, które można zastosować w tekście literackim i opowiadaniu mówionym

– sporządza dwa krótkie streszczenia

– cytuje opinię narratora o pokrewieństwie między obiema opowieściami

– wypowiada się na temat „typowości” narratora

– określa związki między narratorem a autorem opowiadania

– odczytuje epilog i komentarz

– wyjaśnia znaczenie motywu pierścienia

– wskazuje w tekście opowiadania dygresje

– określa tematykę i sposoby językowego wprowadzania dygresji w opowiadaniu

– wprowadza dygresje do własnej wypowiedzi

– wyjaśnia różnicę między głoską a literą

– rozróżnia spółgłoski i samogłoski

– oznacza miękkość głosek

– dzieli wyraz na litery i głoski

– liczy ilość głosek i liter w wyrazie

– liczy samogłoski w podanych wyrazach

– wypisuje pary liter oznaczających jedną głoskę

– dzieli wyrazy na sylaby

– zapisuje wniosek na temat funkcji litery i

– podkreśla w podanych wyrazach i będące tylko zmiękczeniem poprzedzającej je spółgłoski

– wyjaśnia, czym zajmuje się fonetyka

– objaśnia różnicę między spółgłoskami a samogłoskami

– objaśnia zgłoskotwórczą i zmiękczającą funkcję litery  w zależności od jej pozycji w wyrazie

– podaje przykłady wyrazów, w których liczba głosek równa jest liczbie liter/liczba głosek jest mniejsza niż liczba liter

– wymienia narządy mowy

– dzieli głoski na: dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe

– podaje sposoby (wraz z przykładami) graficznego oznaczania miękkości głosek

– dzieli wyrazy na głoski

– tworzy nowe wyrazy, zastępując spółgłoskę dźwięczną jej bezdźwięcznym odpowiednikiem

– wypisuje z par wyrazów litery oznaczające różniące je głoski

– tworzy wyrazy, wstawiając brakujące litery oznaczające głoski nosowe

– wypisuje z podanych wyrazów litery oznaczające głoski miękkie, nosowe i dźwięczne

– zna i poprawnie stosuje zasady ortograficzne dotyczące pisowni liter oznaczających samogłoski nosowe

– uzupełnia tekst brakującymi literami

– omawia proces powstawania głosek

– wyjaśnia, jak powstają głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe

– dokonuje klasyfikacji głosek

– nazywa cechę głosek, która spowodowała zmianę znaczenia wyrazów

– uzupełnia tabelę, dopisując do podanych znaków głosek ich odpowiedniki

– podkreśla w podanych zdaniach litery oznaczające spółgłoski dźwięczne, które nie mają swoich bezdźwięcznych odpowiedników

– przyporządkowuje sentencje nazwiskom autorów

– odróżnia wyrazy polskie od wyrazów obcego pochodzenia

– zapoznaje się z informacjami na temat Sławomira Mrożka

– czyta cicho ze zrozumieniem

– notuje w tabeli informacje o elementach świata przedstawionego

– wypowiada się na temat zachowania bohaterów

– wyjaśnia, dlaczego uczestnicy gry proszą szulera, by przegrał

– podaje powód zaprzestania gry przez szulera

– wypowiada się na temat postawy Nowosądeckiego i Beyera wobec cudzoziemca

– wyjaśnia, czym jest paradoks

– redaguje rozprawkę na wybrany temat

– wypowiada się na temat postawy narratora wobec cudzoziemca

– wskazuje w wypowiedziach cudzoziemca przykłady paradoksu

– odszukuje w wypowiedziach cudzoziemca sentencje

– wypowiada się na temat głębszego znaczenia tytułowej postaci i motywu gry, uzasadniając wypowiedź

– formułuje pytania, które nasuwają się po lekturze opowiadania

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę tekstu

– określa charakter opowiadania Mrożka

– porównuje przypowieści biblijne z poznanym opowiadaniem w celu wyciągnięcia wniosków

– formułuje odpowiedzi na pytania zadane w tekście, tworząc własną interpretację opowiadania

– zapoznaje się z informacjami na temat Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wypowiada się na temat sposobu ukazania świata w utworze, uzasadniając wypowiedź

– wskazuje w wierszu ślady przeżyć, emocji, wrażeń, refleksji

– przedstawia własną interpretację poematu, wybierając jedną z wersji komentarza i rozwijając ją

– przekłada tekst na opowiadanie lub fragment dziennika

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa sposób łączenia realistycznych i fantastycznych składników świata przedstawionego

– dowodzi słuszności wybranej tezy

– przekłada tekst na scenariusz filmowy lub dzieło malarskie

 

– zapoznaje się z informacjami o francuskiej piosence dotyczącej mostu w mieście Avinion

– opowiada o swoich pierwszych wrażeniach wywołanych lekturą wiersza

– wypowiada się na temat sytuacji „ja lirycznego”, mając na uwadze dopisek pod wierszem

– formułuje podaną opinię w brzmieniu, z którym się zgadza, uzasadniając wybór

– wskazuje w tekście terminy i sformułowania ze sfery muzyki

– wypowiada się na temat dzieła wykonanego metodą kolażu

– wyjaśnia, czy kompozycja świata wiersza przypomina technikę kolażu

– opowiada o swoim drugim wrażeniu wywołanym lekturą wiersza

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– analizuje składnię zdań zastosowaną przez autora w celu wyciągnięcia wniosków

– wskazuje motywy, które po połączeniu tworzą inne dziedziny

– wybiera określenia pasujące do własnego wyobrażenia przedstawiającego plastyczną wersję utworu

– postrzegając wiersz jako kompozycję malarską, określa kolory, jakie ją tworzą

– uzasadnia na podstawie informacji o życiu autora zasadność stwierdzenia, że świat wiersza można traktować jako odbicie prawdziwego świata poety

– czyta cicho ze zrozumieniem, zapoznając się z informacjami na temat autora i dzieła

– ogląda reprodukcję obrazu

– wymienia elementy warstwy przedstawieniowej obrazu

– opisuje świat przyrody i postacie przedstawione na obrazie

– wskazuje elementy realistyczne i niezwykłe w warstwie przedstawieniowej obrazu

– określa nastrój obrazu

– wypowiada się na temat tytułu obrazu

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat obrazu

– określa relacje przestrzenne między elementami warstwy przedstawieniowej

– określa relacje między postaciami a światem natury

– odczytuje symboliczne znaczenia elementów przedstawionych na obrazie

– nazywa malarskie środki budujące nastrój obrazu

– zestawia atmosferę i nastrój obrazu z motywami arkadyjskimi

 

– podkreśla wyrazy, w których dostrzega różnice między wymową a pisownią

– dostrzega upodobnienia fonetyczne

– rozróżnia rodzaje upodobnień

– podkreśla w wyrazach litery, przy których wymowie zaszło ubezdźwięcznienie w wygłosie

– zaznacza w wyrazach litery, które oznaczają sąsiadujące ze sobą głoski dźwięczne i bezdźwięczne

– strzałkami zaznacza kierunek upodobnień

– uzasadnia pisownię wyrazów, dopisując takie ich formy albo wyrazy pokrewne, w których głoski bezdźwięczne są wymawiane jak dźwięczne

– przestrzega zasad ortografii

przy zapisie wyrazów, w których zachodzą upodobnienia pod względem dźwięczności

– wyjaśnia, czym jest upodobnienie fonetyczne

– omawia proces upodobnień wewnątrzwyrazowych i upodobnień międzywyrazowych pod względem dźwięczności oraz zjawisko ubezdźwięcznienia spółgłosek w wygłosie

– rozróżnia rodzaje upodobnień w zależności od kierunku ich przebiegu (wsteczne, postępowe)

– podaje przykłady wyrazów, przy których wymowie zaszło ubezdźwięcznienie w wygłosie

– wyjaśnia znaczenia podanych związków frazeologicznych

– podaje własne przykłady wyrazów, w których występuje upodobnienie wsteczne i postępowe

– zna i stosuje zasady pisowni przedrostków zakończonych na spółgłoskę

– uzupełnia podane wyrazy przedrostkami

– podaje własne przykłady wyrazów z przedrostkami

– korzysta ze słownika ortograficznego

– uzupełnia wyrazy/tekst brakującymi literami oznaczającymi spółgłoski

– dopisuje do podanych przedrostków odpowiednie wyrazy

– wyjaśnia, dlaczego wymowa niektórych przedrostków różni się od ich pisowni

– układa tekst dyktanda

 

– zapoznaje się z informacjami na temat życia i twórczości Juliusza Słowackiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– wskazuje określenia, które najtrafniej nazywają czas zdarzeń

– określa miejsce wydarzeń

– dzieli postacie dramatu na realistyczne i fantastyczne

– nazywa uczucia bohaterów

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– dzieli wydarzenia na realistyczne i fantastyczne

– określa związek losów Grabca i Kirkora z postacią Goplany

– formułuje własną interpretację dramatu Słowackiego, rozwijając podane zdanie i dodając uzasadnienie

– uzasadnia, że utwór jest dramatem

– zapoznaje się z definicją tragedii

– uzasadnia, że utwór jest tragedią

– wymienia wartości ważne dla poszczególnych bohaterów

– formułuje pytania dotyczące motywów działania bohaterów

– komentuje i ocenia postępowanie bohaterów dramatu

– przedstawia w punktach dzieje korony Lecha

– określa wizję świata ukazaną w Balladynie

– wskazuje źródła tragizmu w dramacie Słowackiego

– określa znaczenie korony Lecha i czerwonej plamy na czole Balladyny

– porównuje Balladynę z Romeem i Julią, wyciągając wnioski dotyczące ich inscenizacji

– analizuje i omawia poszczególne etapy pracy przygotowujące do porównania (zbieranie materiału, porządkowanie, kształtowanie)

– wylicza i omawia części, jakie powinna zawierać praca pisemna

– zapoznaje się z przykładowymi sformułowaniami dotyczącymi poszczególnych części pracy

– gromadzi materiał do charakterystyki porównawczej Aliny i Balladyny

– redaguje charakterystykę porównawczą Aliny i Balladyny

– określa formę, jaką mogą przyjąć operacje myślowe dotyczące porównywania ze sobą zjawisk, przedmiotów, osób itp.

 

– ogląda spektakl

– ocenia spektakl

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji, stosując odpowiednie słownictwo

– redaguje recenzję

– bierze czynny udział
w dyskusji

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Marka Mikosa

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– wyjaśnia rolę koryfeusza w teatrze antycznym

– opowiada o pozycji aktora w teatrze i społeczeństwie na przestrzeni dziejów

– łączy nazwy konwencji teatralnych z cechami gry aktorskiej właściwej danej konwencji

 – uzupełnia treść zdania na temat przemian konwencji gry aktorskiej, korzystając z informacji podanych w tekście

– wyjaśnia, od kogo zależy decyzja w sprawie zastosowania określonej metody grania

– szereguje konwencje gry aktorskiej wg przyjętego przez siebie klucza

– omawia cechy gry aktorskiej związane z wybranymi konwencjami

– wyjaśnia swoimi słowami znaczenie pojęcia „czwarta ściana”

– wyjaśnia, jak rozumie znaczenie ostatniego zdania artykułu

– opowiada o rolach granych przez ulubionych aktorów, określając stosowany przez nich sposób gry

– proponuje właściwą konwencję gry aktorskiej dla postaci wybranych ze znanych dramatów

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– określa właściwości teatru telewizji jako gatunku twórczości

– wskazuje podobieństwa i różnice między teatrem telewizji i filmem a teatrem żywego planu

– wymienia aspekty odróżniające widownię żywego teatru od publiczności teatru telewizji

– cytuje sformułowania trafnie nazywające zadanie scenografii w teatrze telewizji

– formułuje zdanie we właściwym brzmieniu

– tłumaczy, jakie ograniczenia i możliwości wiążą się z teatrem telewizji w odniesieniu do teatru żywego planu i filmu

– wyjaśnia, czym jest i na czym polega montaż w odniesieniu do teatru telewizji

– rozwija treść podanego zdania

– wyjaśnia sens podanego stwierdzenia

 

– dostrzega zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych

– podkreśla w wyrazach grupy spółgłoskowe, w których może dojść do uproszczenia

– zapisuje wyrazy, które mogą być wymówione w podany sposób

– korzysta ze słownika poprawnej polszczyzny

– poprawnie zapisuje wyrazy z uproszczeniami grup spółgłoskowych

– czyta głośno, wymawiając bardzo starannie wszystkie głoski

– objaśnia zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych

– wymienia najczęściej występujące uproszczenia grup spółgłoskowych

– podaje przykłady niedopuszczalnych uproszczeń

– dba o staranne wypowiadanie wyrazów, w których znajdują się grupy spółgłoskowe

– unika hiperpoprawności

– znajduje i poprawia błędy w wymowie grup spółgłoskowych

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wyjaśnia znaczenia słów będących tytułami wierszy

– wymienia składniki prezentowanego świata

– określa język wypowiedzi osoby mówiącej

– rozwija treść zdań, wykorzystując podane sformułowania

– ocenia stopień trudności interpretacji poznanych wierszy, korzystając z podanych możliwości

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wskazuje wybrane cechy języka w konkretnych fragmentach

– wskazuje szczególnie ważne fragmenty wierszy, uzasadniając wybór

– cytuje z wierszy zdania mające postać sentencji, wyjaśnia ich sens

– zapoznaje się z informacjami na temat Cypriana Norwida

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– określa: kto, w jakich okolicznościach i do kogo mówi

– opowiada o swoim wyobrażeniu bohatera lirycznego oraz adresatki jego wypowiedzi

– wskazuje w wypowiedzi osoby mówiącej najbardziej znaczące słowa-klucze, wyodrębniając spośród nich rzeczowniki, zaimki rzeczowne i czasowniki

 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa na podstawie czasowników stan duchowy bohatera

– określa na podstawie rzeczowników wrażliwość bohatera, jego stosunek do świata i wartości

– wyodrębnia rzeczowniki niosące ukrytą, głębszą treść

 

 

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– odczytuje słowa będące śladami zdarzenia łączącego nadawcę i odbiorcę

– odtwarza okoliczności, w których padły słowa wiersza

– określa adresata wypowiedzi lirycznej

– odtwarza relacje łączące nadawcę i odbiorcę

– odnajduje w teście metafory

– określa swój stosunek do postaci mówiącej na podstawie jej słów, uzasadniając wypowiedź

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– formułuje słowa, które mogły poprzedzać wypowiedź podmiotu mówiącego

– wyjaśnia sens zawartych w tekście metafor

– wskazuje fragmenty odnoszące się do przyszłości w celu wyjaśnienia ich znaczenia

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opisuje obraz poetycki

– gromadzi informacje na temat bohaterki lirycznej

– nazywa odczucia i wrażenia osoby mówiącej, uzasadniając wypowiedź

– wskazuje metafory i próbuje odczytać ich znaczenia

– opracowuje krótką notatkę wyjaśniającą znaczenie pojęcia biała magia

– wypowiada się na temat słuszności podanego stwierdzenia

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, co łączy motywy budujące obraz poetycki

– przedstawia swoją hipotezę na temat zasady łączącej podane sformułowania

– wyjaśnia, co sugeruje tytuł wiersza

– pisze krótki tekst zawierający własną interpretację wiersza

– opracowuje w formie tabeli scenopis filmu, który mógłby powstać na podstawie wiersza

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o sytuacji lirycznej

– wymienia elementy scenerii

– odczytuje wyrazy ujawniające bohaterów lirycznych

– określa relacje między bohaterami lirycznymi

– wypowiada się na temat natury ukazanej w wierszu

– odczytuje zaskakujące wyrazy, sformułowania

– przedstawia swoje wyobrażenie plastycznej wersji wiersza

– wskazuje reprodukcję ukazującą podobnie przedstawione wyobrażenie plastyczne

– słucha piosenki

– dzieli się wrażeniami na temat wysłuchanej piosenki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia  znaczenia zaskakujących wyrazów i sformułowań

– wskazuje strofę mówiącą o sprawach najważniejszych, uzasadniając wybór

– przygotowuje projekt wideoklipu do piosenkiW malinowym chruśniaku, odwołując się do fragmentów tekstu

– wyjaśnia, w jakim zbiorze poetyckim, biorąc pod uwagę tematykę utworu, mógłby znaleźć się poznany wiersz

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wskazuje na połączenie dwóch sfer sygnalizowanych tytułem

– wyodrębnia obrazy poetyckie

– ogląda reprodukcję obrazów

– wskazuje i nazywa środki stylistyczne występujące w wierszu, określa ich funkcję

– przedstawia własną interpretację słów osoby mówiącej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia zasadę  konstrukcji obrazów poetyckich

– formułuje wniosek wynikający z porównania światów przedstawionych na reprodukcjach ze światem ukazanym w wierszu

– układa relację osoby mówiącej językiem prozy

– zapoznaje się z informacjami na temat Platona, Uczty i Erosa

– czyta cicho ze zrozumieniem

– podaje informacje na temat Erosa

– odczytuje fragment będący charakterystyką Erosa

– wybiera wyrazy określające naturę Erosa

– podaje wyrazy bliskoznaczne do określeń Erosa

– cytuje zdanie będące krótką definicją pojęcia Erosa

– ogląda plastyczne przedstawienia Erosa

– wypowiada się na temat natury Erosa wyrażonej w dziełach plastycznych

– zapoznaje się z informacjami na temat filozofii

– analizuje tekst Arystotelesa na temat filozofii, udzielając odpowiedzi na podane pytania

– podaje własnymi słowami przyczynę, dla której Eros nie pragnie mądrości

– odczytuje w sposób przenośny cechy i zachowania Erosa

– wyjaśnia, jaki błąd w rozumieniu postaci Erosa popełnił według Diotymy Sokrates

– wyjaśnia sens wypowiedzi Diotymy na temat jednego z rodzajów miłości

– porównuje komentarz Jana Parandowskiego z narracją Diotymy

– porównuje ujęcie miłości wywodzące się z kultury greckiej z ujęciem chrześcijańskim zawartym w Hymnie o miłości

– wyjaśnia, czym jest sylaba

– rozróżnia dwa rodzaje sylab

– zna i stosuje zasady podziału wyrazów na sylaby i dzielenia wyrazów przy przenoszeniu

– wyróżnia samogłoski, które nie tworzą sylaby

– dzieli wyrazy na głoski, litery, sylaby, samogłoski, spółgłoski

 

 

 

 

– wyjaśnia pojęcia: sylaba otwarta, sylaba zamknięta

– określa funkcję litery „i”

– wyjaśnia zjawisko zgłoskotwórczości

– wskazuje wyrazy, których nie dzieli się przy przenoszeniu

– wyjaśnia, co to znaczy, że Pan Tadeusz jest napisany trzynastozgłoskowcem

– sprawdza w dostępnych źródłach, jakim wierszem napisane zostały podane utwory

– wyjaśnia, czym jest akcent

– wie, że akcent w języku polskim jest stały i pada na ogół na przedostatnią sylabę

– poprawnie akcentuje wyrazy

– dzieli wyrazy na sylaby

– zaznacza (podkreśla) sylaby akcentowane

– korzysta ze słownika poprawnej polszczyzny

– odmienia czasowniki w celu zaznaczenia sylab akcentowanych

– przekształca zdania, odrywając ruchome końcówki czasu przeszłego i trybu przypuszczającego

– wskazuje w tekście wyrazy nieakcentowane

– układa zdania z podanymi czasownikami

– wymienia i omawia grupy wyrazów akcentowanych w polszczyźnie inaczej

– wyjaśnia zjawisko zestroju akcentowego

– wymienia grupy wyrazów niemające samodzielnego akcentu

– dzieli podane wyrazy na rodzime i zapożyczone

– poprawnie akcentuje wyrazy, w których akcent pada inaczej niż na przedostatnią sylabę

– uzupełnia podane wnioski

– odgaduje wyrazy na podstawie ich peryfraz

– pisze i odczytuje opowiadanie (dba o poprawne akcentowanie)

– podaje przykłady zestrojów akcentowych z przyimkiem

– podaje przykłady błędów w akcentowaniu wyrazów podczas publicznych wystąpień dziennikarzy, polityków, artystów

– czyta cicho ze zrozumieniem, zapoznając się z informacjami na temat autora i dzieła

– ogląda reprodukcję obrazu

– wymienia elementy warstwy przedstawieniowej obrazu

– opisuje postacie przedstawione na obrazie

– wskazuje elementy obrazu budzące największe zainteresowanie

– pisze krótkie opowiadanie inspirowane obrazem

–zapisuje wrażenia dotyczące wybranego elementu obrazu

–wypowiada się na temat tytułu obrazu

–ustosunkowuje się do zamieszczonej w tekście hipotezy interpretacyjnej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– ustala: kto, do kogo, o czym i w jakich okolicznościach mówi

– wyjaśnia, jak rozumie tekst wiersza

– ogląda reprodukcję obrazu Brueghela

– opisuje warstwę przedstawieniową obrazu

– zestawia warstwę przedstawieniową obrazu z treścią wiersza

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wypowiada się na temat języka wiersza w odniesieniu do języka prozy

– wskazuje wersy zawierające szczególnie ważne znaczenie

– formułuje wnioski wynikające z zestawienia warstwy przedstawieniowej obrazu z treścią wiersza

– wyjaśnia przesłanie utworu

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– wymienia i omawia elementy obrazu poetyckiego

– wyróżnia najbardziej wyrazisty element obrazu poetyckiego

– odczytuje czasowniki związane z osobą mówiącą

– komentuje sytuację liryczną przedstawioną w wierszu

– ogląda reprodukcję obrazu

– określa korespondencję znaczeń między wierszem a obrazem

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wskazuje element obrazu poetyckiego najbardziej związany z postacią mówiącą

– określa język utworu

– formułuje refleksje na temat znaczenia ostatniej strofy wiersza

– przedstawia wizję obrazu, który mógłby być ilustracją do wiersza

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– nazywa swoje odczucia, wrażenia czytelnicze

– identyfikuje podmiot mówiący, wskazując ujawniające go formy gramatyczne

– określa przestrzeń

– nazywa uczucia i emocje podmiotu mówiącego

– wybiera wariant interpretacyjny wiersza

– uzasadnia, że poznany wiersz jest sonetem

– rozpoznaje w utworze motyw podróży

– określa dosłowne znaczenie motywu podróży

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– nazywa środki poetyckie opisujące przestrzeń

– analizuje budowę wersyfikacyjną tekstu

– określa przenośne znaczenie motywu podróży

– zapoznaje się z informacjami na temat Wiliama Szekspira

– uważnie słucha wzorcowej recytacji

– odczytuje zagadkowe, niezrozumiałe fragmenty wierszy

– wskazuje motyw kluczowy dla każdego sonetu, wykorzystując podane propozycje

– nazywa stany ducha wyrażone w sonetach

– nadaje tytuły sonetom

– wskazuje sonety, w których można dopatrzyć się zwrotu do adresata

– analizuje budowę sonetu angielskiego

– tworzy krótką definicję gatunku

– wskazuje sonet, który najmocniej oddziałuje na czytelnika, uzasadniając wybór

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia zagadkowe, niezrozumiałe fragmenty sonetów

– przedstawia własną wersję tłumaczenia wybranych połączeń słownych

– wyjaśnia, w jaki sposób Szekspir komponuje zdania proste i złożone

–wskazuje w każdym z sonetów kompozycyjny pomysł na wiersz, argumentując swoje stanowisko

– wypowiada się na temat wymowy poznanych sonetów

– zapisuje refleksje wywołane przez wybrany sonet

– porównuje poetycką konstrukcję sonetów Szekspira i Mickiewicza

– zapoznaje się z informacjami na temat Ireneusza Dańki

– czyta cicho ze zrozumieniem

– rozpoznaje w tekście reportaż

– określa tematykę reportażu

– wymienia formy tekstu składające się na reportaż

– cytuje fragmenty reprezentujące wymienione formy tekstu

– wskazuje formę tekstu przeważającą w reportażu

– określa czas gramatyczny wykorzystanych w tekście czasowników

– wypowiada się na temat tytułu reportażu

– określa funkcję tekstu, uzasadniając wypowiedź fragmentami reportażu

– rekonstruuje sposób powstawania reportażu

 

 

 

 

 

 

 

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Ryszarda Kapuścińskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– określa relacje między narratorem a autorem

– nazywa wrażenia i odczuciach narratora związane z oglądanym widowiskiem

– wymienia tematy i motywy, które pojawiły się w relacjonowanym widowisku

– szereguje tematy i motywy wg kolejności pojawienia się w widowisku

– określa postawę żołnierza wobec przybysza

– określa charakter widowiska odbywającego się w cerkwi

– wymienia cechy reportażu, które można dostrzec w poznanym fragmencie książki

– charakteryzuje krótko reportera

– zapoznaje się z informacjami na temat reportażu literackiego

– wyjaśnia istotę paradoksu w podanym zdaniu

– proponuje określenia dla fragmentów niebędących ani relacją, ani informacją

– uzasadnia wybór wariantu komentarza na temat zakończenia przytoczonego fragmentu Imperium

– uzasadnia, że Imperium Kapuścińskiego jest przykładem reportażu literackiego

– nazywa typ reportażu w zależności od tego, gdzie się pojawia

– opisuje specyfikę każdego z wymienionych typów reportażu

– sporządza listę tematów, którymi mógłby się zająć jako lokalny reporter

– redaguje reportaż

– bierze udział w konkursie na najciekawszy reportaż klasowy

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Marka Millera

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– wymienia cechy reportażu podawane przez autora

– nazywa cechy reportera

– przytacza fragment, w którym autor  wypowiada się na temat atrakcyjności reportażu

– zapoznaje się z definicją reportażu

– nazywa rodzaj aktywności reportera, która poprzedza pisanie tekstu

– rozwija przytoczoną definicję reportażu o cechy podane w tekście Marka Millera

– wypowiada się na temat specyfiki reporterskiego oglądu świata

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– wymienia i omawia radiowe sposoby przyciągania i podtrzymywania uwagi słuchacza

– wyjaśnia, na czym polega specyfika przekazu radiowego

– cytuje zdanie wyjaśniające trudniejszą sytuację radiofonii publicznej w porównaniu z komercyjną

– rozwija treść podanego zdania

– omawia właściwości języka radiowej informacji

– wskazuje źródła tematów radiowego przekazu

– wyjaśnia sens sformułowania „temat leży na ulicy”

– wyjaśnia, na czym polegają niezręczności językowe w dwóch zacytowanych w tekście zdaniach

– formułuje poprawne wersje tekstów zawierających błędy dziennikarzy radiowych

– zapisuje swoje refleksje na temat podanego sformułowania

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– wymienia podstawowe terminy języka filmowego

– wyjaśnia znaczenia podstawowych terminów języka filmowego 

– wylicza podstawowe cechy informacji telewizyjnej

– wylicza członków ekipy telewizyjnej, określając zadania każdego z nich

– wymienia gatunki informacji telewizyjnej

– wyjaśnia, czym się cechuje każdy z gatunków informacji telewizyjnej

– uzupełnia zdanie podanymi sformułowaniami

– wyjaśnia znaczenie sformułowania „wierzchołek góry lodowej”, cytując odpowiednie zdanie tekstu

– operuje podstawowymi terminami języka filmowego

– oddziela plany skupiające uwagę widza od planów, które ją rozszerzają

– wyjaśnia sens sformułowań: „czarna magia”, „komentarz powinien dopełniać obraz”

– w obejrzanych wiadomościach telewizyjnych rozpoznaje i nazywa różne odmiany relacji

– przygotowuje „scenariusz” relacji telewizyjnej na istotny temat związany z lokalnym środowiskiem

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wymienia środki przekazu charakterystyczne dla kultury masowej

– wyjaśnia pojęcie globalna wioska

wylicza korzyści i zagrożenia związane ze środkami masowego przekazu

– pisze list otwarty w sprawie zawartości programu telewizji publicznej lub komercyjnej

– wyjaśnia, czym jest kultura masowa

– odpowiada na pytania wybrane z tekstu

– przedstawia swój głos w dyskusji na temat środków masowego przekazu

– opracowuje poradnik Jak żyć z telewizją/Internetem

– przygotowuje spis ujęć do relacji telewizyjnej

– ustala zawartość programu wieczornego wydania wiadomości telewizyjnych, akceptując informacje spośród podanych propozycji

– dobiera rodzaj głosu do zaproponowanych ujęć relacji telewizyjnej

– usuwa usterki i niedoskonałości językowe w podanych zdaniach

– ocenia podane zdania z punktu widzenia fachowości dziennikarskiej

– tłumaczy sens zdania zapisanego „językiem filmowców”

– sporządza w formie tabeli scenopis relacji z koncertu

– obmyśla plan i projektuje formę relacji z opisanego zdarzenia

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę wiersza

– wymienia czynności  wyliczane przez postać mówiącą

– odczytuje fragmenty dotyczące tytułowego „końca” i „początku”

– podaje własne określenia do słów „koniec”, „początek”

– wskazuje w tekście znane środki stylistyczne, próbuje wyjaśnić ich znaczenia

– wskazuje słowo-klucz, wyjaśnia jego znaczenie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– ustala „porządek”, w jaki układają się wymienione czynności

– wyjaśnia sens stwierdzenia: Fotogeniczne to nie jest

– wyjaśnia, skąd bierze się przymus wyrażony w pierwszym zdaniu wiersza

– wyciąga wnioski z analizy języka utworu

– rozwija podane słowa w kilkuzdaniowy komentarz

– podaje cechy listu otwartego

– określa adresata listu otwartego

– formułuje bezpośrednie zwroty do adresatów listu otwartego

 – analizuje budowę listu otwartego

– podaje, od czego zaczyna się tekst zasadniczy listu otwartego

– wyjaśnia, co zawiera i jaką formę może przybierać zasadnicza część listu otwartego

– wyjaśnia, co zawiera zakończenie w liście otwartym

– uzupełnia luki w podanym liście otwartym, stosując konwencję poważną

– uzupełnia luki w podanym liście otwartym, stosując konwencję humorystyczną

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– wyjaśnia znaczenia zwrotów frazeologicznych użytych w tytułach polskiej prasy w latach 80.

– korzysta ze słownika frazeologicznego języka polskiego

– podaje informacje na temat nadawcy i adresata słów wiersza

– określa, w czyim imieniu wypowiada się postać mówiąca, uzasadniając swoją hipotezę

– uzasadnia, że wiersz może być komentarzem do naszej współczesności

– wypowiada się na temat języka poezji Barańczaka

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– formułuje treść tytułów prasowych bez użycia zwrotów frazeologicznych

– określa, jaki efekt daje wykorzystanie zwrotów frazeologicznych w tytułach artykułów propagandowych

– zapisuje tekst wiersza, nie stosując frazeologizmów

– określa metaforyczne znaczenie kolejki

– ustosunkowuje się do opinii Jerzego Kwiatkowskiego na temat poezji Barańczaka

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– opowiada o świecie młodości Stanisława Barańczaka

– wylicza cechy poezji Stanisława Barańczaka podane w tekście

– wyjaśnia pojęcia: symbol, paradoks, antyteza

– w podanych fragmentach wierszy wskazuje zjawiska charakterystyczne dla poezji Stanisława Barańczaka

– charakteryzuje język poezji Stanisława Barańczaka w formie rozbudowanej wypowiedzi

– nazywa zjawiska charakterystyczne dla poezji Stanisława Barańczaka występujące w podanych fragmentach wierszy, odczytuje zawarty w nich sens

– ogląda obraz

– czyta cicho ze zrozumieniem, zapoznając się z informacjami na temat autora i dzieła

– podaje informacje z tekstu dotyczące warstwy przedstawieniowej obrazu

– podaje informacje z tekstu dotyczące kompozycji obrazu

– wyjaśnia związek tytułu obrazu z jego warstwą przedstawieniową

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat obrazu

– informacje z tekstu dotyczące warstwy przedstawieniowej obrazu i jego kompozycji uzupełnia własnymi spostrzeżeniami

– omawia malarskie środki prezentacji

– wskazuje elementy o znaczeniu symbolicznym

– wyjaśnia swoje rozumienie znaczeń wynikających z obrazu

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich pierwszych wrażeniach wywołanych lekturą wiersza

– gromadzi informacje na temat postaci mówiącej w celu jej zidentyfikowania

– opisuje sytuację przedstawioną w wierszu

– wyodrębnia części przedstawiające kolejne etapy ruchu karuzeli

– słucha muzycznej adaptacji wiersza

– wyraża swoje zdanie na temat wysłuchanego nagrania

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– analizuje język, którym wypowiada się osoba mówiąca

– wyjaśnia powód zestawienia słownictwa potocznego i przenośni w tekście

– analizuje graficzny zapis wiersza w celu wyciągnięcia wniosków

– formułuje kilkuzdaniowy tekst będący własną interpretacją wiersza, wykorzystuje podane pojęcia i wyrażenia

 

– dostrzega różnicę między treścią a zakresem wyrazu

– wskazuje wypowiedź, która przekazuje najdokładniejszą informację

– tworzy słownikowe definicje podanych słów

– nazywa podane grupy wyrazów rzeczownikami o szerszym zakresie

– uzupełnia notatkę podanymi wyrazami

– podkreśla wyrazy o najbogatszej treści

– porządkuje podane czasowniki/przymiotniki w kolejności od wyrazu mającego najwęższy zakres znaczeniowy do mającego zakres najszerszy

– wyjaśnia, czym jest znaczenie wyrazu

– objaśnia pojęcia: słowotwórcze znaczenie wyrazu, słownikowe znaczenie wyrazu, treść wyrazu, zakres wyrazu

– omawia zależności między treścią wyrazu a jego zakresem

– dopisuje do podanych wyrazów słowa o coraz bogatszej treści

– układa zdania ilustrujące różne odcienie znaczeniowe podanych czasowników

– redaguje informację z użyciem wszystkich podanych wyrazów

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę tekstu

– wskazuje na wyobraźnię jako źródło i miejsce narodzin fantastyki

– podaje przyczyny narodzin fantastyki

– podaje przykłady utworów, w których występują elementy fantastyki

– wypowiada się na temat funkcji fantastyki w literaturze, malarstwie, filmie

– zapoznaje się z informacjami na temat Stanisława Lema

– czyta cicho ze zrozumieniem

– wymienia składniki świata przedstawionego utworu

– określa czas akcji

– podaje podstawowe informacje o planecie i jej mieszkańcach

– porównuje świat i sposób życia Ardrytów ze światem ludzi

– wyjaśnia, kim dla Ardrytów jest Druma

– podaje powody ucieczki Ijona Tichego z Enteropii

– przytacza argumenty na poparcie tezy, że opowiadanie jest przykładem literatury fantastycznonaukowej

– układa krótki tekst reklamujący uroki planety Enteropii

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych, wskazując cechy tekstu, które je kształtowały

– wyraża opinię na temat spójności świata przedstawionego, uzasadniając ją cytatami z tekstu

– porównuje teksty reprezentujące różne typy fantastyki, wskazuje podobieństwa i różnice

– pisze fragment przewodnika po Enteropii 

– ogląda wybrany film

– ogląda reprodukcję obrazu Marzyciel

– analizuje zapis dotyczący symboliki kompozycji przedstawionej na obrazie

– wyodrębnia z tekstu fragment wyjaśniający pojęcie filmowej metafory

– wyjaśnia, dzięki czemu powstaje filmowa metafora

– wymienia środki języka filmowego wykorzystywane do budowania metafory

– omawia sposoby budowania ukrytych znaczeń na zamieszczonych przy tekście fotosach

– wyjaśnia znaczenie pojęcia synonim

– wskazuje synonimiczne pary wyrazów

– dopisuje synonimy do podanych rzeczowników/ spójników

– zastępuje w tekście czasowniki podanymi synonimami

– porządkuje przymiotniki w kolejności od najsłabiej do najmocniej wyrażających daną cechę

– zastępuje wyróżnione przymiotniki synonimami o większym natężeniu cechy

– uzupełnia dialog brakującymi czasownikami-synonimami

– poprawia tekst, zastępując wszystkie powtórzenia synonimami

– dzieli wyrazy na grupy synonimiczne

– poprawia tekst, zastępując „modne” wyrazy synonimami właściwymi dla języka literackiego

– uzupełnia zdania podanymi wyrażeniami bliskoznacznymi

– zapisuje znaczenie podanych wyrażeń bliskoznacznych, używając jednego przysłówka

– uzupełnia zdania poprawnymi związkami frazeologicznymi

– uzupełnia związki frazeologiczne tak, aby odpowiadały podanym znaczeniom

– zapoznaje się z informacjami na temat Aldousa Huxleya

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce zdarzeń

– wyjaśnia sens działania instytucji „R i W” oraz istotę butlacji 

– ocenia cechy „nowego wspaniałego świata”, wykorzystując podane pojęcia

– zapoznaje się z definicją fantastyki naukowej

– uzasadnia, że poznany utwór należy do fantastyki naukowej

– redaguje opowiadanie lub rozprawkę

– określa stosunek narratora do świata przedstawionego, wspierając wypowiedź fragmentami tekstu

– wypowiada się na temat tytułu powieści, proponując jego rozwinięcie

– wyraża swoje zdanie na temat oddziaływania literatury typu science fiction na czytelnika

– wypowiada się na temat wizji świata zawartej w utworze

– ustosunkowuje się do podanego komentarza

– dostrzega ironię jako sposób prezentacji świata

– pisze reportaż

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– podaje cechy literatury fantastycznonaukowej

– wymienia cechy odróżniające fantastykę naukową od baśni

– wypowiada się na temat przyczyn popularności literatury science fiction

– podaje przyczyny odwrotu od fantastyki typu baśniowego w XIX wieku

– zapoznaje się z informacjami na temat Tolkiena

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa elementy świata przedstawionego: czas, przestrzeń, postacie

– wyodrębnia elementy realistyczne spośród elementów świata przedstawionego

– opowiada o przebiegu wydarzeń

– uzupełnia komentarz

– cytuje fragmenty tekstu

– wyjaśnia znaczenie ostatniego akapitu tekstu

– podaje przykłady utworów z gatunku fantasy, wymieniając ich charakterystyczne elementy

– zapoznaje się z symbolicznymi znaczeniami pierścienia

– opisuje przedmiot o cechach magicznych, wykorzystując elementy fantastyki

– wypowiada się na temat ekranizacji trylogii powieściowej

– wskazuje podobieństwa między światem przedstawionym utworu a światami baśni, mitów, bajek

– wypowiada się na temat zagadnień etycznych zawartych we fragmencie powieści

– wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu pierścienia w tekście

– proponuje własne odczytanie symboliki pierścienia

– porównuje sposób wykorzystania motywu pierścienia w tekście realistycznym i utworze fantasy

– opracowuje artykuł hasłowy do słownika

 

– wyjaśnia znaczenie pojęcia homonim

– rozumie znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu

– wyjaśnia znaczenia wyróżnionych wyrazów

– zapisuje wyrazy, które odpowiadają podanym znaczeniom

– wskazuje słowniki, które mogą pomóc w udowodnieniu, że podane wyrazy są homonimami

– korzysta ze słownika języka polskiego

– udowadnia, że podane wyrazy mają homonimy, układając z każdym z nich po dwa zdania wykazujące różnicę znaczeń

– zapisuje po trzy znaczenia każdego z podanych wyrazów

– określa, na czym polegają dowcipy zawarte we fraszkach

– pisze fraszkę dotyczącą życia klasy/szkoły, wykorzystując zjawisko homonimii

– wyjaśnia znaczenie pojęcia antonim

– dopisuje antonimy podanych wyrazów

– wskazuje (podkreśla, wypisuje) w zdaniach/ tekstach antonimy

– używając antonimów, przekształca dwukrotnie podany tekst tak, aby informował raz o pozytywnej, a drugi raz o negatywnej ocenie przedstawionych faktów

– podaje przeciwstawne cechy Aliny i Balladyny

– tworzy z podanych fragmentów zdań przysłowia

– pisze dwie wymyślone relacje z urodzin, stosując przymiotniki o znaczeniu przeciwstawnym

– wykazuje wieloznaczność podanych przymiotników, dobierając do nich odpowiednie antonimy

– stosując antonimy, zapisuje pary zdań tak, aby jedno zaprzeczało treści drugiego

– poprawia związki frazeologiczne, zastępując błędnie użyte wyrazy ich antonimami

– wyjaśnia, dlaczego antonimy pojawiają się tak często w przysłowiach

– wyjaśnia celowość użycia antonimów w wierszu Jana Twardowskiego

– wyjaśnia, czym są neologizmy

– rozróżnia i rozpoznaje neologizmy słowotwórcze, znaczeniowe, frazeologiczne i zapożyczenia

– nie nadużywa zapożyczeń w swoich wypowiedziach

– podaje przykłady neologizmów słowotwórczych zawierających formanty:

-arka, -ista, -acz, -or

– podaje słowa, od których powstały wyrazy złożone i wyjaśnia ich znaczenia

– odgaduje wyraz na podstawie jego znaczenia

– układa zdania z wyrazami w dwóch znaczeniach

– dzieli podane wyrazy zapożyczone na dziedziny, w których są używane

– korzystając ze słownika wyrazów obcych, określa, z jakich języków pochodzą podane wyrazy

– wypisuje ze słownika wyrazów obcych słowa zaczerpnięte z języka hiszpańskiego, rosyjskiego oraz węgierskiego i układa z nimi zdania

– wyjaśnia, w jaki sposób powstają poszczególne rodzaje neologizmów

– ocenia zjawisko napływu neologizmów do współczesnego języka polskiego

– podaje polskie odpowiedniki zbędnych zapożyczeń

– ocenia zasadność użycia neologizmów w tekstach własnych, literackich i użytkowych

– układa związki wyrazowe z neologizmami znaczeniowymi ilustrujące różnicę znaczeń

– wyjaśnia znaczenia podanych wyrazów, używając wyłącznie polskich słów

– proponuje inną nazwę właścicielom wymienionych placówek

– przeredagowuje wybraną reklamę zawierającą neologizmy, mając na uwadze Ustawę o Języku Polskim

– sporządza w formie tabeli słowniczek zapożyczeń

– znajduje (podkreśla, wypisuje) neologizmy artystyczne w tekście literackim

– wyjaśnia znaczenia neologizmów artystycznych

– uzasadnia celowość użycia neologizmów artystycznych

– wyjaśnia, czym są i jaką funkcję pełnią w tekście neologizmy artystyczne

– omawia sposób powstania neologizmów artystycznych

– interpretuje tekst literacki

– formułuje pisemny wniosek na podany temat

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa dosłowny temat utworu

– omawia elementy opisowe

– charakteryzuje postać mówiącą

– określa atmosferę przedstawianej rzeczywistości

– odszukuje w tekście wiersza fragment, który mógłby być sloganem reklamującym małe kina

– redaguje tekst zaproszenia zachęcającego publiczność do złożenia wizyty w małym kinie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– uzasadnia, odwołując się do tekstu, że osoba mówiąca dostrzega w małych kinach element magii

– formułuje refleksje na podany temat

– wyjaśnia, czy można mówić o magii poznanego tekstu

– pisze artykuł pt. „W obronie małych kin”

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich doświadczeniach widza kinowego

– odszukuje w tekście stwierdzenia na temat kina i widzów, z którymi się zgadza

– podaje informacje na temat osoby mówiącej (osób mówiących)

– wyjaśnia, co mogą oznaczać łzy i przez jakie uczucia są wywoływane

– określa charakter i ton wypowiedzi postaci mówiącej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– cytuje sformułowania o charakterze żartobliwym  w celu ich skomentowania

– formułuje wniosek dotyczący widzów wynikający z porównania ekranu do konfesjonału

– analizuje budowę wiersza, zapisując wnioski w formie krótkiego komentarza z wykorzystaniem podanych sformułowań

– zapoznaje się z informacjami na temat Marka Hendrykowskiego

– wymienia znane gatunki filmowe

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– wyjaśnia pojęcie hybryda gatunkowa

– wyjaśnia, jakie elementy pomieszano ze sobą w filmach Samuraj i kowboje, Świat Dzikiego Zachodu

– uzupełnia treść podanego zdania

– zestawiając gatunki filmowe, proponuje filmy będące hybrydami gatunkowymi

– uzasadnia słuszność wybranego stwierdzenia w formie krótkiej rozprawki

– ogląda wybrany film

– wypowiada się na temat obejrzanego filmu

– podaje cechy znanych gatunków filmowych

– wymienia tytuły oglądanych ostatnio filmów, określając ich gatunek

– określa czas powstania tekstu

– wyjaśnia, na jakie zapotrzebowanie widzów odpowiadają hybrydy gatunkowe

– wyjaśnia na podstawie fotosu filmowego, czy film jest przykładem łączenia gatunków, czy hybrydą gatunkową

– uzasadnia słuszność wybranego stwierdzenia w formie przemówienia

– wskazuje w obejrzanym filmie przykłady łączenia gatunków

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa problematykę tekstu

– podaje przyczynę zmniejszenia się liczby widzów kinowych w drugiej połowie XX wieku

– wyjaśnia, jakie jest stanowisko autora w kwestii przyszłości kina i telewizji

– układa tekst apelu w sprawie zachowania/szybszego zlikwidowania klasycznej telewizji

– sporządza listę filmów, które są dziełami sztuki, uzasadniając swoje wybory

– pisze refleksje na temat kina i filmów przyszłości/artykuł w obronie kina

– znajduje (podkreśla, wypisuje) archaizmy w tekście literackim

– wyjaśnia znaczenia archaizmów na podstawie przypisów/słownika

– zastępuje, korzystając z przypisów, archaizmy wyrazami współczesnymi

– łączy wyrazy w związki frazeologiczne

– tworzy współczesne formy gramatyczne wyrazów dawnych

– redaguje wypowiedź na temat miłości do ojczyzny, używając współczesnego języka polskiego

– pisze fragment pamiętnika w imieniu bohatera literackiego, starając się naśladować styl minionej epoki

 

– wyjaśnia pojęcia: archaizm, archaizacja języka

– wyjaśnia (także na podstawie kontekstu) znaczenia archaizmów/ związków frazeologicznych zawierających archaizmy

– zastępuje archaizmy wyrazami współczesnymi

– sporządza słowniczek archaizmów na podstawie poznanych utworów Jana Kochanowskiego

– wypowiada się na temat funkcji stylistycznej archaizacji języka

– archaizuje język bohatera literackiego

– wymienia autorów, którzy dokonywali archaizacji języka swoich utworów

– wymienia tytuły utworów, w których występują archaizmy

– zapoznaje się z informacjami na temat Leszka Kołakowskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– wyodrębnia w tekście problem, argumenty, wnioski

– wynotowuje z tekstu przykład antytezy i pytania retorycznego

– odczytuje fragmenty będące definicją pojęcia podróży

– wylicza charakterystyczne cechy podróży

– podaje przyczyny, dla których człowiek podejmuje podróże

– dzieli podane pojęcia na przeciwstawne znaczeniowo grupy

– formułuje poprawne zdanie, odwołując się do tekstu

– wyjaśnia mechanizm rozumowania Kołakowskiego

– określa funkcję wypisanych z tekstu środków retorycznych

– określa język tekstu

– wartościuje zjawisko ludzkiej tęsknoty do podróży

– wyjaśnia sens określenia mini-wykład o maxi-sprawie

– kwalifikuje tekst do typu wypowiedzi, uzasadniając podjętą decyzję

– formułuje hipotezy dotyczące własnych przemyśleń

– zapoznaje się z informacjami na temat Joanny Szczepkowskiej

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa temat artykułu

– wyjaśnia, co było inspiracją do  napisania artykułu

– odczytuje fragment ujawniający wrażenie, jakie wywarła na autorce opisywana postać

– wyjaśnia, czym jest miłość dla autorki tekstu

– wskazuje miejsce, w którym dialog ustępuje miejsca narracji

– nazywa reakcję, jaką wzbudziło zachowanie chłopca u ludzi stojących w kolejce, cytując odpowiedni fragment tekstu

– zapoznaje się z definicją felietonu i publicystyki

– formułuje refleksje na podany temat

– cytuje fragment, w którym autorka formułuje domniemane pytania świadków sytuacji

– wskazuje zabiegi językowe tworzące wrażenie niezwykłości

– opowiada o zmianie wrażeń czytelnika i rozumienia przez niego tekstu w trakcie czytania

– wyjaśnia, na czym polega przewrotność tekstu

– rozwija tytuł artykułu, by jasno wyrażał sens rozważań autorki

– uzasadnia, że poznany tekst jest przykładem felietonu

– analizuje język tekstu

 

– zapoznaje się z informacjami na temat Jerzego Pilcha

– czyta cicho ze zrozumieniem

– dzieli tekst na części ze względu na zawartość merytoryczną

– podaje przykłady sformułowań i wyrażeń bliskoznacznych zawartych w pierwszym akapicie

– określa charakter ostatniego akapitu tekstu

– rozwija zdanie, streszczając główną myśl tekstu

– wymienia środki stylistyczne wykorzystane w tekście

– uzasadnia, że tekst jest przykładem felietonu

– redaguje tekst na podany temat w określonej formie

– opowiada o nastawieniu autora tekstu do piłki nożnej

– podaje przykłady paradoksalnych okoliczności, o których wspomina autor

– tłumaczy sens sformułowania „istota rzeczy”

– wyjaśnia, jakich znaczeń nabiera w tekście czasownik „wypaść”

– określa funkcję  zastosowanych środków stylistycznych

– wyjaśnia, w czym wyraża się lekkość formy poznanego felietonu

– formułuje komentarz z wykorzystaniem cytatów

– zapoznaje się z informacjami na temat autora artykułu

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę tekstu

– wyjaśnia, o jakich bombach mówił Einstein w przywołanym w artykule wywiadzie

– odczytuje fragment, który jest objaśnieniem znaczenia słów: „potop informacyjny”

– uzupełnia i rozwija treść podanych zdań

– wypowiada się na temat znaczeń podanych zdań

– wyjaśnia swoimi słowami sens podanych stwierdzeń

– uzupełnia podany rysunek–schemat odpowiednim słownictwem

– przywołuje wybrane zdania tekstu w celu wyjaśnienia stosunku autora do „nowego potopu”

– zapisuje refleksje na temat współczesności, wykorzystując podane określenia

– zapoznaje się z informacjami na temat publicystyki prasowej

– uzasadnia, że poznany artykuł jest przykładem artykułu popularnonaukowego

– określa, w którym z przywołanych sformułowań słowo „bomba” występuje w znaczeniu przenośnym, uzasadniając wypowiedź

– wyjaśnia, w jaki sposób autor artykułu rozumie motyw biblijnego potopu, powołując się na odpowiednie fragmenty tekstu

– wyjaśnia zasadność stawianych pytań w odniesieniu do współczesnych czasów

– analizuje konstrukcję wyliczenia w celu jej wyjaśnienia

– przedstawia własną wersję znaczenia podanego wyliczenia

– wyjaśnia sens nawiązań do postaci i zdarzeń z Księgi Rodzaju

– pisze krótki artykuł popularnonaukowy

– wyjaśnia pojęcia: hipoteza, argument, kontrargument, adwersarz

– zapoznaje się ze wskazówkami dotyczącymi formułowania hipotez, argumentów i kontrargumentów

– redaguje rozprawkę

– formułuje różnorodne hipotezy do podanych zagadnień

– przeciwstawia podanym argumentom rozsądne kontrargumenty

 

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa swoje wrażenia na temat tonacji wiersza

– gromadzi informacje na temat postaci mówiącej na podstawie jej monologu

– przedstawia swoją interpretację tytułu wiersza

– zapisuje swoje refleksje na temat tego, czym jest poezja

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– porównuje język Filandii z tworzywem wierszy Czwartek i Apokryf w celu wyciągnięcia wniosków

– wypowiada się na temat poetyckości wierszy Świetlickiego, uzasadniając swoją opinię

– wymienia rejony Polski, w których zachowały się gwary

– rozróżnia gwary: mazowiecką, kaszubską, podhalańską, śląską, mazurską

– znajduje (podkreśla, wypisuje) dialektyzmy w tekście literackim

– wyjaśnia, z czego wynikają różnice w języku, którym posługują się bohaterowie

– wyjaśnia znaczenia dialektyzmów na podstawie przypisów

– wyraża swoimi słowami główną myśl utworu

– sporządza słowniczek słów, które w regionalnej odmianie brzmią inaczej niż w języku ogólnopolskim

– wyjaśnia pojęcia: dialekt, gwara,dialektyzm, dialektyzacja

– nazywa na podstawie podanego tekstu charakterystyczne cechy gwary mazowieckiej, kaszubskiej, podhalańskiej, śląskiej, mazurskiej

– wyjaśnia znaczenia dialektyzmów

– zastępuje dialektyzmy wyrazami zaczerpniętymi z języka literackiego

– zastępuje dialektyzmy odpowiednikami z języka ogólnopolskiego

– określa funkcję stylistyczną zjawiska dialektyzacji języka 

– analizuje Redutę Ordona jako mowę skierowana do słuchaczy:

     określa cel konstruowania 

     opowieści adiutanta

     poszukuje w tekście śladów

     intencji narratora

     wskazuje wniosek (puentę)

     odczytuje fragmenty, które

     czynią narrację obrazową,

     plastyczną, dramatyczną

     wskazuje przykłady

     zastosowanych środków

     retorycznych

     określa wrażenia, jakie

     wywołuje opowiadanie

     adiutanta

– wymienia i omawia etapy pracy nad przemówieniem

– przygotowuje i wygłasza przemówienie:

     formułuje cel

     gromadzi potrzebny

     materiał

     układa treść

     wybiera odpowiednią

     formę zwrotu do

     słuchaczy

     wprowadza do

     wypowiedzi

     przedstawia argumenty

     odpiera kontrargumenty

     apeluje do słuchaczy

     stosuje odpowiednie

     figury retoryczne

zapoznaje się z informacjami na temat Pawła Huellego

zapoznaje się z informacjami na temat najnowszej historii Polski

czyta cicho ze zrozumieniem

opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

gromadzi informacje na temat narratora

gromadzi informacje na temat bohaterów

nazywa przeżycia, uczucia bohaterów

określa czas i miejsce wydarzeń

wyjaśnia, jak postrzega i rozumie postać Dawida, argumentując wypowiedź

wymienia zdarzenia z udziałem Dawida, które zadziwiły narratora i jego kolegów

wypowiada się na temat przypisywanego bohaterowi pochodzenia

analizuje plany czasowe, jakich dotyczy fabuła utworu

wskazuje główny moment akcji

układa tekst na okładkę powieści lub notatkę do działu kulturalnego gazety

redaguje list

wskazuje mocne i słabe strony książki w kontekście jej wyboru jako lektury dla gimnazjalistów

określa kontekst historyczny

wypowiada się na temat okoliczności i zdarzeń, w których funkcjonują bohaterowie, uzasadniając swoją wypowiedź

wypowiada się na temat inności Dawida

wyjaśnia, jak jest postrzegany Dawid Weiser przez dorosłych bohaterów książki

analizuje wypowiedzi narratora i wyjaśnia, jak je rozumie

odczytuje symboliczne znaczenie elementów świata przedstawionego

wypowiada się na temat znaczenia ostatniego fragmentu powieści

wskazuje poetyckie sformułowania w wypowiedziach narratora

 

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCIENIANIA

 

KLASA I

Umiejętności oceniane na lekcjach języka polskiego

– Czytanie różnych tekstów kultury (rozumianych jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej człowieka, podlegające odczytaniu i interpretacji, zwłaszcza teksty kultury należące do polskiego dziedzictwa kulturowego; w tym źródła historyczne) 

 

Uczeń:

– czyta teksty kultury na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym

– interpretuje teksty kultury, uwzględniając intencje nadawcy

– odróżnia fakty od opinii, prawdęhistorycznąod fikcji

– dostrzega perswazję, manipulację, wartościowanie

– wyszukuje informacje zawarte w różnych tekstach kultury (w szczególności w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach)

– dostrzega środki wyrazu typowe dla tekstów literackich, tekstów publicystycznych i określa ich funkcje

– odnajduje i interpretuje związki przyczynowo-skutkowe

– dostrzega i analizuje konteksty niezbędne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny

– wyjaśnia zależności między różnymi rodzajami tekstów kultury (plastyką, muzyką, literaturą)

– dostrzega wartości wpisane w teksty kultury

 

Tworzenie własnego tekstu

(redagowanie określonych form wypowiedzi)

Uczeń:

– buduje wypowiedzi poprawne pod względem językowym i stylistycznym w następujących formach:

– zaproszenie (lekcja 25.)

– dedykacja (lekcja 26.)

– ogłoszenie (lekcja 27.)

– recenzja (książki, filmu, spektaklu teatralnego) (lekcje 28., 29., 30.)

– opowiadanie

– opis dzieła sztuki – reprodukcji obrazu

– streszczenie

– posługuje się kategoriami i pojęciami

swoistymi dla przedmiotów humanistycznych

– tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej

– zna i stosuje zasady organizacji tekstu,

tworzy tekst na zadany temat, spójny

pod względem logicznym i składniowym

– formułuje, porządkuje i wartościuje argumenty uzasadniające stanowisko własne lub cudze

– analizuje, porównuje, porządkuje

i syntetyzuje informacje zawarte

w tekstach kultury

– dokonuje celowych operacji na tekście:

streszcza, rozwija, przekształca stylistycznie

– wypowiada się na temat związków między kulturą rodzimą a innymi kręgami kulturowymi

– formułuje problemy, podaje sposoby ich

rozwiązania, wyciąga wnioski, wypowiada

się na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury

– Mówienie

 

Uczeń:

– formułuje następujące rodzaje wypowiedzi ustnych:

– opowiadanie twórcze i odtwórcze

– przemówienie

– dba o spójność, poprawność językową i płynność wypowiedzi

– stara się zainteresować sposobem mówienia

– Przestrzeganie zasad

ortograficznych

Uczeń:

– pisze poprawnie pod względem ortograficznym (w tym dyktanda), stosując w praktyce poznane zasady ortograficzne

– korzysta ze słownika ortograficznego

– Znajomość treści lektur obowiązkowych i uzupełniających

Uczeń:

– czyta lektury obowiązkowe i uzupełniające

– wykazuje się znajomością treści i zagadnień zawartych w lekturach

– bierze czynny udział w omawianiu utworów

– Znajomość zagadnień z zakresu nauki o języku i frazeologii

 

Uczeń:

– wykorzystuje w praktyce wiedzę dotyczącą wybranych zagadnień z zakresu nauki o języku

– wyjaśnia znaczenia wybranych związków frazeologicznych

– stosuje w wypowiedziach wybrane związki frazeologiczne

– Recytacja

Uczeń:

– wygłasza tekst (wiersz, fragment prozy) z pamięci

– recytuje wyraźnie i wyraziście z zachowaniem zasad kultury żywego słowa

– Rysunkowe (plastyczne) konkretyzacje utworów literackich

Uczeń:

– tworzy ilustracje do utworów, odzwierciedlając informacje podane w tekstach

– dba o estetykę i oryginalność wykonanych prac plastycznych

– stosuje różne techniki plastyczne

– Wykonanie określonych projektów

Uczeń:

– realizuje samodzielnie lub w zespole projekt związany z określonym zagadnieniem

– dba o estetykę i oryginalność realizowanego projektu

– stosuje różnorodne techniki i technologie

– prezentuje wykonany projekt

– Realizacja zadań w grupie

Uczeń:

– realizuje w grupie określone zadanie

– prezentuje efekt, rezultat pracy grupy

– Przygotowanie inscenizacji

Uczeń:

– bierze udział w przygotowaniu scenicznych prezentacji (fragmentów) poznanych utworów

– projektuje i wykonuje dekoracje, stroje, rekwizyty

– wciela się w rolę, biorąc udział w przedstawieniu

 

Sposoby (zasady) oceniania poszczególnych umiejętności

Umiejętności:

Sposób oceniania:

– czytanie różnych tekstów kultury

– omawianie, analiza przeczytanego tekstu na lekcji pod kierunkiem nauczyciela (ocena formułowana na podstawie zakresu kształcenia literackiego i kulturowego rozpisanego na poziomy wymagań – patrz*)

– samodzielna praca z tekstem w formie testu, sprawdzianu itp. (zadania punktowane według kryteriów, punkty przeliczane na oceny, skala punktów i ocen podawana przed testem, sprawdzianem itp.)

tworzenie własnego tekstu

(redagowanie określonych form wypowiedzi)

Patrz:

– kryteria oceny pisemnych form wypowiedzi(ćwiczeń redakcyjnych – domowych i klasowych)

– mówienie

 

Patrz:

– kryteria oceny wypowiedzi ustnych:

– opowiadania twórczego i 

  odtwórczego

– przemówienia

– przestrzeganie zasad

ortograficznych

Patrz:

– zasady oceniania dyktand

– znajomość treści lektur obowiązkowych i uzupełniających

Lektura obowiązkowa:

– sprawdziany ze znajomości treści lektur

(zadania punktowane według określonych kryteriów, punkty przeliczane na oceny, skala punktów i ocen zapisana pod każdym sprawdzianem)

Lektura uzupełniająca:

– ocena za notatki przygotowane przez ucznia, w razie wątpliwości – dodatkowe pytania z treści lektury

– znajomość zagadnień z zakresu nauki o języku, frazeologii

– omawianie, analiza zagadnień z zakresu nauki o języku na lekcji pod kierunkiem nauczyciela (ocena formułowana na podstawie zakresu kształcenia językowego rozpisanego na poziomy wymagań – patrz**)

– samodzielna analiza zagadnień z zakresu nauki o języku w formie testu, sprawdzianu itp. (zadania punktowane według kryteriów, punkty przeliczane na oceny, skala punktów i ocen podawana przed testem, sprawdzianem itp.)

– recytacja

Patrz:

– kryteria oceny recytacji

– rysunkowe (plastyczne) konkretyzacje utworów literackich

Patrz:

– kryteria oceny rysunkowych (plastycznych) konkretyzacji utworów

– realizacja określonych projektów

Patrz:

– kryteria oceny realizacji określonych projektów

– realizacja zadań w grupie

Patrz:

– kryteria oceny współpracy w grupie w związku z realizacją konkretnych zadań

– przygotowanie inscenizacji

– kryteria oceny ustala każdorazowo nauczyciel (mając na uwadze przede wszystkim wkład pracy uczniów w przygotowanie przedstawienia) i podaje przed realizacją konkretnych inscenizacji

 

* Zakres kształcenia literackiego i kulturowego (Witold Bobiński Świat w słowach i obrazach) rozpisany na poziomy wymagań: podstawowy i ponadpodstawowy. Wymagania podstawowe są ważne dla dalszego uczenia się przedmiotu. Powinna poradzić sobie z nimi zdecydowana większość zespołu klasowego. W zależności od stopnia sprostania tym wymaganiom uczniowie otrzymują ocenę dopuszczającą lub dostateczną. Natomiast za opanowanie umiejętności zapisanych jako ponadpodstawowe – ocenę dobrą lub bardzo dobrą.

 

 

Poziom wymagań

Numer i temat lekcji

Podstawowy (P)

Ponadpodstawowy (PP)

Uczeń:

Uczeń:

Początki świata, początki słowa

(1)Księga o poznaniu stworzenia Re i obalenia Apopa,

Enuma elisz,

Owidiusz Przemiany (fragment),

Hezjod Teogonia(fragmenty)

– czyta cicho ze zrozumieniem

– klasyfikuje poznane teksty jako mity

– redaguje notatkę o cechach mitu, korzystając ze Słowniczka terminów literackich i kulturowych

– określa tematykę poznanych fragmentów mitów

– omawia motyw stworzenia

– porównuje elementy świata przedstawionego mitów w celu wskazania podobieństw i różnic

– porządkuje w formie planu kolejność następowania zjawisk w każdej ze starożytnych wizji powstania świata

– porządkuje w formie streszczenia kolejność następowania zjawisk w każdej ze starożytnych wizji powstania świata

– wyjaśnia pojęcie mit pierwotny

– odczytuje fragmenty mitów, które opowiadają w sposób „obrazowy”

– odczytuje znaczenia symboliczne

(2)Biblia– Stary Testament:Księga Rodzaju;Historia początków świata i ludzkości

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę tekstu

– klasyfikuje przeczytany tekst jako fragment Biblii

– wymienia elementy stworzenia w kolejności, o jakiej wspomina Biblia

– nazywa uczucia towarzyszące Bogu podczas aktu stworzenia

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– porównuje biblijny opis stworzenia z relacją o powstaniu świata zawartą w mitach ludów starożytnych

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– postrzega Biblię jako źródło gatunków

– wymienia cechy charakterystyczne dla tekstów biblijnych

– rozpoznaje i nazywa motywy

– uzasadnia własne zdanie, podając odpowiednie argumenty

– porównuje różne ujęcia fabularne, motywy, język

 

(3)Biblia – Stary Testament:Księga Rodzaju;Pierwotny stan szczęścia

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– klasyfikuje przeczytany tekst jako fragment Biblii

– określa tematykę tekstu

– określa elementy świata przedstawionego, odwołując się do tekstu

– odpowiada na pytania, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– rozumie Raj jako synonim szczęścia

– dobiera reprodukcję, która bardziej odpowiada opisowi biblijnego Edenu

– proponuje inny tytuł dla przeczytanego fragmentu Biblii

– rysuje drzewo życia lub drzewo

poznania dobra i zła

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia motyw raju, stworzenia

– nazywa wartości

– definiuje pojęcia motyw, symbol

– omawia motyw Edenu w kulturze

– redaguje opis miejsca (ogród Eden)

(4)Sztuka patrzenia:Michał Anioł Stworzenie Adama

– zapoznaje się z informacjami na temat autora i dzieła

– ogląda fragment malowidła

– rozpoznaje na obrazie biblijny motyw stworzenia człowieka

– określa czas i miejsce wydarzeń

– wymienia elementy obrazu

– opowiada o poszczególnych elementach obrazu

– nazywa uczucia postaci przedstawionych na obrazie

– wyjaśnia sens obrazu, korzystając z informacji w podręczniku

 

– określa zasady kompozycji obrazu

– wyjaśnia biblijny motyw stworzenia człowieka

– wyjaśnia znaczenie poszczególnych elementów obrazu

– wyjaśnia symbolikę, odwołując się do Biblii

– wyjaśnia, na czym polega technika fresku

– omawia podobieństwa i różnice dotyczące rodowodu człowieka przedstawionego w malarstwie i literaturze

(5)Biblia– Nowy Testament:Ewangelia według św. Łukasza;Przypowieść o siewcy,

Wyjaśnienie przypowieści

– czyta głośno

– wypowiada się na temat narratora

– określa elementy świata przedstawionego

– rozpoznaje w utworze przypowieść

– podaje cechy przypowieści na podstawie poznanego tekstu

– odczytuje ukryty sens przypowieści oraz jej wymowę

– redaguje tekst wyjaśniający współczesnym językiem znaczenie przypowieści o siewcy

– rozpoznaje i nazywa wartości

– wyjaśnia, czym charakteryzują się alegoria, symbol, przenośnia

– wyjaśnia znaczenie motywów alegorycznych i symbolicznych

– redaguje opowieść z wykorzystaniem motywów alegorycznych lub symbolicznych

(6)Mity greckie – Dzieje Tezeusza (fragment Mitologii Jana Parandowskiego)

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Parandowskiego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– klasyfikuje utwór jako mit

– wyjaśnia, czym jest mit i mitologia

– określa elementy świata przedstawionego

– wymienia dokonania bohatera, jego zasługi i winy

– wymienia sposoby upamiętnienia przez Ateńczyków postaci Tezeusza

– redaguje napis, jaki można by umieścić na pomniku Tezeusza

– wyjaśnia, czym jest prawda historyczna, fikcja literacka, fantastyka

– wyjaśnia frazeologizmy wywodzące się z mitologii

– wymienia znane mity

– opowiada o znanych bogach i bohaterach mitologicznych

– ocenia dokonania bohatera

– formułuje hipotezę, uzasadnia ją, korzystając z tekstu źródłowego

– wyjaśnia sens mitu, odwołując się do tekstu

– wyjaśnia symboliczne znaczenie nici Ariadny i labiryntu

– redaguje opowiadanie twórcze

 

 

(7)Zygmunt Kubiak

U źródeł mitów greckich

– zapoznaje się z informacjami na temat Zygmunta Kubiaka

– czyta cicho ze zrozumieniem, wybierając odpowiednie informacje

– odróżnia mity heroiczne od innych

– zapisuje w punktach dzieje Grecji i jej kultury

– kwalifikuje tekst jako popularnonaukowy, uzasadniając własne zdanie

– wyjaśnia symbolikę motywu morza

– wyjaśnia związek pieśni z mitem

– tworzy oś czasu

 

(8)Pieśń o Rolandzie (fragmenty)

– zapoznaje się z tłem historycznym wypadków, o których opowiada utwór

– czyta głośno

– określa elementy świata przedstawionego

– wypowiada się na temat utworu, ilustrując wypowiedź odpowiednimi fragmentami tekstu

– sporządza plan wydarzeń

– nazywa cechy bohatera

– ocenia postawę bohatera

– wyjaśnia, na czym polegał ideał rycerza

– komentuje zachowanie Rolanda, odwołując się do zasad etyki rycerskiej

– redaguje napis nagrobny

– klasyfikuje Pieśń o Rolandzie jako epos rycerski

– odróżnia relację o zdarzeniach od komentarza

– oddziela prawdę historyczną od fikcji literackiej

– podaje cechy eposu rycerskiego

– sporządza kodeks rycerski

– redaguje sprawozdanie

 

(9)Wszystko było poezją, czyli o wspólnej kolebce epiki i liryki

 

– czyta cicho ze zrozumieniem, wybierając odpowiednie informacje

– określa tematykę tekstu

– cytuje pierwsze słowa zapisane przez człowieka

– wyjaśnia, czemu służyły pierwsze teksty sumeryjskie

– odczytuje informacje z osi czasu

– opowiada o początkach piśmiennictwa

– wyjaśnia, w jakim celu ludzkość zaczęła tworzyć literaturę

W królestwie narratora

(10)Ignacy Krasicki

Pan i pies,Ptaszki w klatce,Mądry i głupi,Dewotka,Jagnię i wilcy,Czapla, ryby i rak,Koniec bajek

– zapoznaje się z informacjami na temat Ignacego Krasickiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– klasyfikuje utwór jako bajkę

– podaje inne znaczenia wyrazu bajka, korzystając ze słownika języka polskiego

– formułuje definicję bajki, korzystając z podanego słownictwa

– opowiada treść bajek

– nazywa wady i zalety bohaterów

– ocenia stosunek narratora do postaci 

– wyjaśnia sens bajek (morał)

– wyjaśnia, czym jest alegoria

– streszcza fabułę wybranej bajki
– bierze udział w inscenizacji bajki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– rozróżnia bajki zwierzęce, narracyjne i epigramatyczne

– wyjaśnia znaczenie tytułów

– wyjaśnia ogólnoludzki i ponadczasowy charakter bajek

– omawia kontekst historyczny

– wyjaśnia znaczenie alegorii

– wyjaśnia, czemu służy wykorzystanie elementów epickich

– dopisuje dalszy ciąg tekstu, rozwijając myśl autora

– dokonuj adaptacji scenicznej bajki

(11)Adam Mickiewicz

Zając i żaba,Żona uparta

– zapoznaje się z informacjami na temat Adama Mickiewicza

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– klasyfikuje utwór jako bajkę

– podaje definicję bajki

– opowiada treść bajek

– wyjaśnia morał zawarty w bajce

– wyjaśnia, czym jest neologizm

– odczytuje neologizmy

– wyjaśnia, czym jest sentencja

– cytuje sentencje

– bierze udział w adaptacji scenicznej bajki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– uzasadnia przynależność bajki do określonej kategorii

– wyjaśnia znaczenie tytułów

– wyjaśnia, na czym polega żart

– wyjaśnia związek między budową składniową a wersyfikacją

– wyjaśnia neologizmy i określa ich funkcję w utworze

– tworzy sentencje

– dokonuje adaptacji scenicznej bajki

(12)Adam MickiewiczŚwitezianka

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa elementy świata przedstawionego

– opisuje scenerię zdarzeń

– nazywa uczucia i postawy bohaterów

– wyraża własne zdanie na temat winy młodzieńca

– określa nastrój

– wypowiada się na temat narratora i jego wiedzy o bohaterach

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– rozpoznaje motyw winy i kary

– klasyfikuje utwór jako balladę

 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia motyw winy i kary

– wypowiada się na temat postawy narratora wobec postaci

– definiuje pojęcie ballada, korzystając z podanego słownictwa

– układa mowę obrończą

– redaguje opowiadanie twórcze na temat okoliczności powstania utworu

– dokonuje adaptacji scenicznej lub filmowej utworu (w tym: dobiera oświetlenie, muzykę, efekty dźwiękowe)

Moje zdanie jest takie – czyli warsztat dyskutanta

– wyjaśnia, czym jest dyskusja

– formułuje zasady obowiązujące podczas dyskusji

– ocenia postępowanie bohatera

– formułuje tezę

– gromadzi argumenty na poparcie tezy

– zabiera głos w dyskusji

– bierze czynny udział w dyskusji

 

(13)Karol Dickens Opowieść wigilijna (fragmenty)

– zapoznaje się z informacjami na temat Karola Dickensa

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– wyjaśnia, czym jest fabuła

– określa elementy fabuły

– rozróżnia elementy realistyczne i nierealistyczna

– wyraża opinię na temat bohatera utworu

– cytuje fragmenty zawierające opinię narratora o bohaterze

– omawia problematykę moralną utworu  

– redaguje kartkę z życzeniami świątecznymi

– cytuje fragmenty utworu, które uważa za szczególnie dobrze napisane

– odczytuje fragment będący zawiązaniem akcji

– redaguje treść wizytówki

– redaguje prywatny dekalog bohatera

– nazywa motywy, wątki i myśli obecne w innych utworach

– wyjaśnia symboliczne znaczenie zdarzeń

– wyjaśnia nawiązania do Biblii

 

Sztuka opowiadania, czyli co zrobić, by inni nas słuchali

– czyta odpowiednie fragmenty tekstu

– wypowiada się na temat utworu

– wyjaśnia kompozycję opowiadania

– odnajduje w opowieści wskazane człony kompozycyjne (wstęp, rozwój akcji, punkt kulminacyjny)

– wybiera elementy składające się na bogaty w informacje wstęp

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– cytuje fragmenty zawierające opinię narratora o bohaterze

– odczytuje fragmenty będące opisami

– redaguje opowiadanie

– wypowiada się na temat budowy zdań w opowiadaniu

– wyjaśnia, czemu służy zmiana tempa narracji

– redaguje opowiadanie z elementami opisu i wielością narracji

 

(14)Bolesław Prus W górach

– zapoznaje się z informacjami na temat Bolesława Prusa

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– rozróżnia głównego bohatera i postacie drugoplanowe

– redaguje plan wydarzeń w formie równoważników zdań

cytuje fragmenty tekstu zawierające opis wrażeń i przeżyć

– odczytuje fragment będący punktem kulminacyjnym

– określa rodzaj narracji i typ narratora

– wyjaśnia pojęcie nowela

– opowiada o przemianie jednego z bohaterów

– przedstawia przebieg akcji na wykresie

– opisuje rysunek obrazujący narrację w utworze

– wyjaśnia zależność między czasem a napięciem akcji 

– formułuje wskazówki dla uczestników wycieczek górskich

– wyjaśnia sens stwierdzenia: „podobne lecz podobnym”

– redaguje krótką nowelę zatytułowaną „Podobne lecz podobnym”

(15)Henryk Sienkiewicz Ogniem i mieczem (fragmenty)

– zapoznaje się z informacjami na temat Henryka Sienkiewicza oraz utworu

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa elementy świata przedstawionego

– cytuje fragmenty opisujące stan ducha bohatera

– ocenia postępowanie bohaterów

– wymienia wartości typowe dla etyki rycerskiej, odnosząc je do bohaterów

– redaguje napis nagrobny

– wskazuje w tekście odwołania
do tradycji kulturowej

– odróżnia język naukowy od literackiego

– odróżnia powieść historyczną od innych rodzajów powieści

 

– notuje w punktach wydarzenia tworzące fabułę i omawia związki między nimi

dzieli elementy świata przedstawionego na fikcyjne i historyczne

– wyjaśnia motywy działania bohaterów

– komentuje sposób opowiadania narratora (narracja obiektywna i subiektywna)

– zapisuje w punktach dekalog rycerski

– wyjaśnia różnice między powieścią historyczną a naukową pracą historyczną

– wyjaśnia, czym charakteryzuje się język naukowy i literacki

– relacjonuje wydarzenia językiem pracy naukowej lub podręcznika do historii

– podaje cechy powieści historycznej

Jeśli chodzi o mnie… – opinia i jej uzasadnienie

– wybiera sformułowania podkreślające fakt wypowiadania się we własnym imieniu

– układa zdania złożone, w których do opinii dodaje wstępny argument

– wyraża własne zdanie, uzasadniając je

– przekształca podane sformułowania w taki sposób, by sygnalizowały fakt wypowiadania się we własnym imieniu

– wyraża własną opinię, gromadząc na jej poparcie kilka argumentów

– formułuje wypowiedzi logiczne, zrozumiałe i poprawne pod względem językowym

Antoine de Saint-
-Exupéry
Mały Książę

– zapoznaje się z informacjami na temat Antoine’a de Saint-Exupéry’ego

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa czas i miejsce wydarzeń

– podaje przykłady wydarzeń prawdopodobnych i baśniowych

– wymienia postacie, dzieląc je na pierwszoplanowe, drugoplanowe i epizodyczne

– określa rolę narratora

– charakteryzuje głównego bohatera

– podaje przyczyny opuszczenia Róży przez bohatera

– porównuje postawy życiowe i zachowania Pijaka i Bankiera

– wyjaśnia przyczyny szacunku Małego Księcia do Latarnika

– cytuje sentencje zawarte w utworze

– redaguje list w imieniu Małego Księcia

- określa adresata utworu, uzasadniając wypowiedź

– porównuje Małego Księcia sprzed wyprawy z tym, który decyduje się wrócić na swoją planetę

– wyjaśnia istotę władzy Króla

– wyjaśnia sens „lekcji” Lisa

– rozwija sens wybranej sentencji w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi

– wyjaśnia motyw wędrówki

– wymienia znane utwory i dzieła sztuki, w których pojawia się motyw wędrówki

– porównuje świat dorosłych i dzieci

– charakteryzuje świat dorosłych, wyjaśniając alegorie

– wnioskuje, argumentuje

– redaguje twórcze opowiadanie z dialogiem

(16)James Herriot

To nie powinno się zdarzyć (fragment)

– zapoznaje się z informacjami na temat Jamesa Herriota

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa elementy świata przedstawionego

– wylicza cechy bohatera

– nazywa uczucia bohatera

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– formułuje rady dla bohatera

 

– określa motywy działania bohatera

– redaguje wstęp do opowiadania

– redaguje dalszy ciąg zdarzeń w formie listu lub dialogu

– przytacza argumenty zachęcające do poznania całej powieści, wykorzystując terminologię właściwą utworom epickim

(17)Sławomir Mrożek Śpiąca królewna

– zapoznaje się z informacjami na temat Sławomira Mrożka

– czyta cicho ze zrozumieniem

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– przypomina treść baśni, która stała się inspiracją do napisania utworu

– określa elementy świata przedstawionego

– dzieli wydarzenia na oczekiwane (spodziewane) i nieoczekiwane (zaskakujące)

– wyjaśnia, czym jest epilog

– redaguje zakończenie (epilog)

– formułuje morał płynący z opowieści

– przedstawia prawdziwe myśli bohaterów w formie  monologów

– porównuje utwór z pierwowzorem w zakresie dokonanych zmian

– wyjaśnia, czym jest konwencja literacka

– wyjaśnia, na czym polega deformacja gatunku

– redaguje zakończenie (epilog), zachowując przyjętą konwencję

(18)Sławomir Mrożek Artysta

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa czas i miejsce wydarzeń

– przekazuje informacje na temat bohaterów

– wyjaśnia motywy działania postaci

– wyjaśnia przyczyny niepowodzenia misji bohatera

– wybiera ilustrację do tekstu, uzasadniając wybór

– wymienia elementy zbliżające utwór do bajek

– wymienia elementy odróżniające utwór od bajek

– układa ogłoszenie o naborze zwierząt do cyrku

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– relacjonuje wydarzenia z punktu widzenia dyrektora

– formułuje w imieniu narratora pouczenie dla bohatera

– dokańcza stwierdzenie, odpowiednio je uzasadniając

– uzasadnia związek tekstu z ilustracją

– wyjaśnia, na czym polega załamanie konwencji gatunku

– redaguje dalszy ciąg rozmowy

 

(19)Z naszego świata w świat epiki, czyli pomysł na przebój czytelniczy

– czyta cicho ze zrozumieniem

– wyjaśnia pojęcia zawarte w tekście

– przygotowuje projekt utworu epickiego

– wypowiada się na temat reprodukcji obrazu

– wyjaśnia związki między tekstem a obrazem

– redaguje wątek powieściowy

W głąb myśli i uczuć

(20)Liryczne wtajemniczenie

– czyta cicho ze zrozumieniem, zaznaczając niejasne fragmenty tekstu

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– układa pytania do tekstu

– wymienia cechy liryki

– podaje różnice między liryką a epiką

– redaguje wypowiedź zawierającą własne refleksje na temat wiersza

– wyjaśnia sens nazwy przenośnia

– wymienia różne odmiany liryki

– podaje charakterystyczne cechy różnych odmian liryki

 

(21)Jan Kochanowski Fraszki

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Kochanowskiego

– zapoznaje się z pochodzeniem i znaczeniem słowa fraszka

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– klasyfikuje poznane utwory jako fraszki

– wymienia cechy fraszki

– określa tematykę fraszek

– odczytuje myśli zawarte we fraszkach

– określa adresata wypowiedzi podmiotu lirycznego

– podaje informacje na temat podmiotu lirycznego

– wyjaśnia, czym jest sentencja

– cytuje fragmenty będące sentencjami

– redaguje hasła zawierające myśli wyrażone w poszczególnych fraszkach

– redaguje tekst reklamy o zdrowiu i lipie

– czyta głośno (z prawidłową wymową archaizmów), dokonując interpretacji

– rozróżnia rodzaje fraszek

– wyjaśnia, na czym polegają różnice między poszczególnymi rodzajami fraszek

– uzasadnia słuszność lub fałsz myśli wyrażonych we fraszkach

– omawia kompozycję fraszek

– traktując fraszki jako wypowiedź tej samej postaci, opracowuje jej duchowy portret

– redaguje artykuł hasłowy na temat snu

– pisze tekst wywiadu z poetą

(22)Ignacy Krasicki

(Święta miłości kochanej ojczyzny…)

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa adresata wypowiedzi podmiotu lirycznego

– cytuje bezpośrednie zwroty do odbiorcy

– określa charakter słów skierowanych do adresata

– odczytuje sformułowania kojarzące się pozytywnie i negatywnie

– klasyfikuje utwór jako hymn

– rozpoznaje w omawianym tekście utwór patriotyczny

– wyjaśnia, czym jest apostrofa

– odczytuje apostrofę

– wymyśla tytuł dla utworu

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat miłości do ojczyzny

– czyta głośno (z prawidłową wymową archaizmów), dokonując interpretacji

– wyjaśnia, w czyim imieniu wypowiada się podmiot liryczny

– w jednym zdaniu zapisuje pragnienie osoby wypowiadającej się w utworze

– wypowiada się na temat efektu zaskoczenia

– omawia rolę apostrofy

– wymienia cechy utworu patriotycznego

– wyjaśnia kontekst historyczny

– wymienia cechy hymnu

– redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat miłości do ojczyzny,cytując w niej fragmenty tekstu

(23)Józef Wybicki Pieśń Legionów Polskich we Włoszech

– zapoznaje się z informacjami na temat Józefa Wybickiego

– zapoznaje się z informacjami o powstaniu i dalszych losach utworu

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– odszukuje w tekście echa polskiej i europejskiej historii (postacie, zdarzenia)

– wyjaśnia znaczenie zaimka my

– nazywa uczucia wyrażone w utworze

– wyjaśnia znaczenie utworu, uzasadniając wypowiedź

– wymienia cechy hymnu

– wymienia sytuacje i okoliczności, w których śpiewany (grany) jest hymn

– formułuje zasady obowiązujące podczas wykonywania hymnu

– zabiera głos w dyskusji

– wygłasza z pamięci tekst hymnu narodowego

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wypowiada się na temat okoliczności powstania utworu

– wyjaśnia, co łączy wybitne postacie Polaków przywołane w tekście

– tłumaczy sens porównania

– wypisuje cele polityczne i idee zawarte w tekście

– wyjaśnia przyczyny popularności utworu w okresie, gdy jego oficjalne śpiewanie było zabronione

– wyjaśnia, czym jest hymn narodowy (państwowy)

– bierze czynny udział w dyskusji

– analizuje budowę utworu

 

(24)Adam Mickiewicz

Do M***

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– zna konieczne fakty z życia poety

– określa formę utworu (monolog)

– wyjaśnia, z jakiej perspektywy czasowej wypowiada się osoba mówiąca

– ustala fakty na temat osób, o których jest mowa w tekście

– określa nastrój osoby mówiącej

– notuje w formie tabeli

– cytuje odpowiednie fragmenty tekstu

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– opisuje scenę, która najmocniej oddziałuje na wyobraźnię

– wyjaśnia kontekst biograficzny utworu

– wyjaśnia, dlaczego utwór jest monologiem lirycznym

– rekonstruuje historię wyłaniającą się ze słów osoby mówiącej

– omawia budowę wiersza

– sprawdza cechy melodyczne wiersza

(25)Sztuka patrzenia: Caspar David Friedrich Kobieta w oknie

– czyta tekst o dziele sztuki

– wybiera potrzebne informacje

– określa zasady kompozycji obrazu

– opisuje kolorystykę obrazu

– wskazuje źródła światła 

– ustala wspólną problematykę wiersza i obrazu

– opisuje obraz

– wyjaśnia sens naddany koloru i światła

– odczytuje znaczenia poszczególnych elementów obrazu

– wyjaśnia symbolikę okna

– wyjaśnia, na czym polega technika malarska

– opisuje obraz, stosując język poetycki

(26)Cyprian Norwid

W Weronie

– zapoznaje się z informacjami na temat Cypriana Norwida

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworu

– tworzy plastyczną wersję fragmentów wiersza

– opowiada o swoim rysunku

– porównuje wykonane rysunki

– wyjaśnia, czym są słowa klucze

– opowiada o losach Romea i Julii

– formułuje definicję obrazu poetyckiego

– wyjaśnia sens obrazów poetyckich (interpretuje przenośnie)

– odnajduje w wierszu słowa klucze

– wyjaśnia znaczenie słów-
-kluczy

– porównuje sposób przedstawienia uczuć i refleksji w utworach

(27)Cyprian Norwid

Burza [I] (fragment)

– wypowiada się na temat zjawiska burzy

– słucha fragmentów nagrania utworu Cztery pory roku

– wypowiada się na temat obrazu Burza śniegowa

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– identyfikuje bohatera wiersza

– opisuje sytuację, w jakiej znajduje się bohater

– wyjaśnia pojęcie apostrofy

– odczytuje apostrofę

– określa charakter monologu, korzystając z podanego słownictwa

– dostrzega motyw burzy

– rozwija myśl w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi pisemnej

– opowiada o literackich, malarskich i filmowych obrazach burz

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– podaje informacje na temat osoby mówiącej

– opowiada o scenerii, w jakiej rozgrywa się burza, cytując odpowiednie fragmenty tekstu

– wyjaśnia rolę apostrofy

– wyjaśnia znaczenie motywu burzy

– interpretuje przenośnie

– wyjaśnia sposób przedstawiania uczuć i refleksji

– dostrzega i wyjaśnia relacje między różnymi utworami

(28)Maria Pawlikowska-
-Jasnorzewska
Miłość,Listy,Ogród,Ślepa, Miłość, Łzy

– zapoznaje się z informacjami na temat Marii Pawlikowskiej-

-Jasnorzewskiej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– nazywa bohaterki wierszy

– opowiada o sytuacjach, w jakich znajdują się bohaterki wierszy

– cytuje fragmenty będące bezpośrednimi nazwami uczuć

– identyfikuje adresatów wypowiedzi

– wyjaśnia, na czym polega przenośnia

– odczytuje przenośnie zawarte w wierszach

– redaguje twórcze opowiadanie oparte na historii zawartej w wierszach

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– nazywa uczucia

– interpretuje przenośnie z wierszy

– wylicza cechy sformułowań poetyckich

– wybiera opinię, uzasadniając ją

– układa wiersze w fabularną całość, łącząc poszczególne utwory komentarzem

– redaguje twórcze opowiadanie z dialogiem oparte na historii zawartej w wierszach, wykorzystując fragmenty utworów

(29)Kazimierz Wierzyński Zielono mam w głowie

– zapoznaje się z informacjami na temat Kazimierza Wierzyńskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa nastrój wiersza

– wypisuje sformułowania wywołujące „barwne” wrażenia

– nazywa motywy roślinne

– wyjaśnia, czym jest przerzutnia

– odczytuje przerzutnie

– tworzy wersję malarską wiersza

 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, w jaki sposób nastrój wiersza oddziałuje na czytelnika

– wyjaśnia symboliczne znaczenia kolorów

– korzysta ze słownika symboli

– wyjaśnia sens wyznania podmiotu lirycznego

– nazywa stany emocjonalne podmiotu lirycznego

– wyjaśnia, jaką funkcję pełnią motywy roślinne

– wyjaśnia stosowanie przerzutni

– tworzy i opisuje wersję malarską wiersza

(30)Kazimierz Wierzyński 100 m

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– nazywa wrażenia czytelnicze

– określa tematykę utworu

– nazywa postać mówiącą, uzasadniając wypowiedź cytatami

– podaje cechy postaci mówiącej

– określa cel sportowca; środki, które prowadzą do celu; przeciwnika, którego musi pokonać

– wyjaśnia, czym jest rym

– rozróżnia rymy dokładane i niedokładne, żeńskie i męskie

– odczytuje rymy z wiersza

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– określa funkcję, jaką pełnią rymy w wierszu

– proponuje inny tytuł dla utworu, uzasadniając wypowiedź

– wymienia bohaterów innych utworów, którzy cechami przypominają postać mówiącą w wierszu

– wyraża opinię na temat wierszy o tematyce sportowej

– dokonuje adaptacji wiersza na obrazy filmowe

(31)Jan Twardowski Z bliska,Nie łabędzi śpiew, Święty Antoni,Pomału, Teoretyk,Obawa

– zapoznaje się z informacjami na temat Jana Twardowskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworów

– odczytuje myśli zawarte w poszczególnych tekstach

– klasyfikuje poznane utwory jako fraszki

– wymienia cechy fraszki

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– rozróżnia rodzaje (odmiany) fraszek

– wyjaśnia, na czym polegają różnice między poszczególnymi rodzajami fraszek

– układa komentarz na temat  poznanych utworów

– wypowiada się o języku fraszek

– porównuje fraszki różnych poetów

– układa fraszkę

(32)Zbigniew Herbert

Dwie krople

– zapoznaje się z informacjami na temat Zbigniewa Herberta

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworu, uzasadniając wypowiedź

– podaje informacje na temat bohaterów wiersza

– odczytuje najważniejszy fragment tekstu, uzasadniając własne zdanie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia fragmenty tekstu, których zrozumienie sprawia kłopot

– formułuje pytania dotyczące opowiedzianej w wierszu historii dwojga bohaterów

– charakteryzuje język wiersza

– redaguje wypowiedź na temat miłości jako tematu literackiego

(33)Zbigniew Herbert

Pan od przyrody

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– odczytuje fragmenty ujawniające osobę mówiącą

– podaje informacje na temat osoby mówiącej

– podaje informacje na temat bohatera utworu

– zapisuje w punktach losy osoby mówiącej i bohatera utworu

– nazywa cechy bohatera

– nazywa uczucia osoby mówiącej

– określa stosunek osoby mówiącej do bohatera

– odczytuje przenośnie

– redaguje stronę z kroniki szkolnej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia sens zawartych w utworze przenośni

– wyjaśnia sens zakończenia

– określa ideę utworu

– wypowiada się na temat języka poezji

– redaguje monolog skierowany do bohatera wiersza

 

(34)Wisława Szymborska Niektórzy lubią poezję

– zapoznaje się z informacjami na temat Wisławy Szymborskiej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– omawia tematykę utworu

– omawia budowę wiersza

– wyjaśnia różnicę między osobą mówiącą a autorem

– zastępuje powtarzający się wyraz bardziej precyzyjnymi słowami

– odczytuje ze słownika języka polskiego lub encyklopedii znaczenie słowa poezja

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– odczytuje najbardziej zaskakujący fragment tekstu, uzasadniając wybór

– określa sens wiersza

– wypowiada się na temat „przymusu” czytania poezji w szkole, uzasadniając swoją wypowiedź tytułami wierszy

– definiuje słowo poezja

 

 

(35)Wisława SzymborskaPochwała złego o sobie mniemania

– wyjaśnia znaczenie słowa sumienie

– wyjaśnia znaczenia związków frazeologicznych z wyrazem sumienie

– tworzy artykuł hasłowy wyjaśniający znaczenie pojęcia sumienie

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa tematykę utworu

– omawia budowę wiersza

 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– dokonuje (z uzasadnieniem) innego podziału utworu

– odczytuje fragment tekstu, sprawiający największe wrażenie, uzasadniając wybór

– odpowiada na pytanie dlaczego? w odniesieniu do poszczególnych wersów wiersza

– formułuje własny komentarz do wiersza, rozwijając podaną myśl

– wyjaśnia sens tytułu

(36)Halina Poświatowska Jestem Julią

– zapoznaje się z informacjami na temat Haliny Poświatowskiej

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– formułuje pytania nasuwające się podczas czytania utworu

– rozmawia na temat możliwych odpowiedzi na zadane pytania

– określa tematykę utworu

– określa związek treści utworu z dramatem Szekspira

– nazywa przeżycia, uczucia osoby mówiącej

– wyróżnia obrazy poetyckie

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– dyskutuje na temat zasadności postawionych pytań

– wyjaśnia sens obrazów poetyckich

– wykorzystuje wiedzę o utworze Szekspira do interpretacji utworu

– formułuje (rozwijając podane stwierdzenia) własny komentarz do wiersza zawierający propozycję wyjaśnienia jego zagadki

– wypowiada się na temat języka poezji

(37)Halina Poświatowska***[zawsze kiedy chcę żyć krzyczę]

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych

– określa tematykę utworu

– wymienia wartości cenione przez postać mówiącą

– nazywa przeżycia, uczucia osoby mówiącej

– zestawia osobę mówiącą w wierszu z autorką

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia, dlaczego wiersz można traktować jak poetycką biografię

– wypowiada się na temat języka poezji

 

 

(38)Adam Zagajewski

Szybki wiersz

– słucha fragmentu chorału gregoriańskiego

– zapoznaje się z informacjami na temat Adama Zagajewskiego

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– określa sytuację liryczną, w jakiej znajduje się bohater

– omawia okoliczności towarzyszące przedstawionej sytuacji

– określa przeżycia, stany emocjonalne bohatera

– odczytuje zaskakujące połączenia słowne

– określa problem wiersza, rozwijając wybraną propozycję

– podaje charakterystyczną cechę chorału jako utworu muzycznego

– wypowiada się na temat odrodzenia elementów chorałowych w muzyce popularnej

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– wyjaśnia sens sformułowań określających sytuację, w jakiej znalazł się bohater

– wyjaśnia informacje dotyczące miejsca pobytu bohatera, powołując się na fragmenty tekstu

– ocenia połączenia słowne obecne w wierszu

– zadaje pytania, które prowokuje wiersz

– porównuje wiersz z chorałem

(39)Adam Zagajewski Wzgórze

– czyta głośno (wyraźnie i wyraziście)

– opowiada o świecie przedstawionym w wierszu

– podkreśla we fragmencie zapisków zdanie, które mogłoby być wyjaśniającym komentarzem do wiersza

– ogląda reprodukcję obrazu

– wypowiada się na temat obrazu

– proponuje inny tytuł dla obrazu

 

 

– czyta głośno, dokonując interpretacji

– formułuje pytania, które nasuwają się po przeczytaniu wiersza

– porównuje świat przedstawiony na obrazie i w wierszu

– porównuje środki artystycznego wyrazu zastosowane przez poetę i malarza

– wyjaśnia rolę poezji

Świat na scenie

(40)Od Tespisa do Szekspira, czyli dzieciństwo i młodość teatru i dramatu

– wyjaśnia różne znaczenia słowa teatr

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– odczytuje informacje z osi czasu

– podaje informacje na temat teatru w Grecji

– opowiada o współczesnym teatrze

– wyjaśnia znaczenie słownictwa związanego z teatrem i początkami teatru

– korzysta ze słownika języka polskiego i wyrazów obcych

– używa słowa teatr w różnych znaczeniach

– opowiada o początkach teatru

– przedstawia pochodzenie nazwy dramat

– wymienia różnice między teatrem współczesnym a teatrem greckim

 

William Szekspir

Romeo i Julia

– zapoznaje się z informacjami na temat Williama Szekspira

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– rekonstruuje przebieg wydarzeń

– opowiada o zdarzeniu będącym zawiązaniem akcji

– opowiada o losach postaci

– charakteryzuje postacie dramatu

– przytacza argumenty z tekstu

– określa rolę chóru

– wyjaśnia pojęcie tragizmu

– odróżnia dramat od innych rodzajów literackich

– wymienia cechy dramatu jako rodzaju literackiego

– wyjaśnia motywy działania bohaterów

– wyjaśnia sens wypowiedzi bohaterów

– charakteryzuje postacie tragiczne

– wyjaśnia, co odróżnia rodzaje literackie od siebie

– wymienia cechy dramatu szekspirowskiego

– wyjaśnia, czym jest miłość tragiczna

– wypowiada się na temat przekładu dramatu

– wymyśla szczęśliwe zakończenie wydarzeń

– wypowiada się na temat obejrzanych inscenizacji sztuk Szekspira oraz adaptacji filmowych jego utworów

(41)Dramat na scenie, czyli przedstawienie

– czyta cicho, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– wyjaśnia zależność między dramatem a teatrem

– dostrzega powiązania terminu inscenizacjaz reżyserem i przedstawieniem

– posługuje się słownictwem związanym z teatrem

– wyjaśnia, czym są didaskalia

– wymienia środki wyrazu (znaki), którymi posługuje się teatr

– wyjaśnia rolę didaskaliów

– tłumaczy, na czym polega umowność w teatrze

– określa rolę poszczególnych znaków teatralnych

– wyjaśnia, na czym polega język teatru

– analizuje tekst dramatu, mając na uwadze jego cechy 

– dopisuje didaskalia

Warsztaty teatralne dla początkujących inscenizatorów i aktorów

– określa rolę reżysera, aktora, scenografa i kompozytora w przygotowaniu przedstawienia

– bierze udział w przygotowaniach do inscenizacji:

·        wyznacza role

·        włącza się w projektowanie i wykonanie dekoracji

·        proponuje rekwizyty

·        wypowiada własne zdanie 

na temat scenografii

·        uczestniczy w próbach

– odróżnia gest od mimiki

– bierze udział w przedstawieniu

– posługuje się fachowym słownictwem

– aktywnie uczestniczy w  przygotowaniach do inscenizacji:

·        wybiera tekst do inscenizacji, mając na uwadze jego atrakcyjność dla współczesnego widza

·        wypowiada się z uzasadnieniem na temat zasadności zachowania realiów historycznych

·        wyznacza funkcje i role

·        przedstawia projekt dekoracji w formie opisu lub rysunku

·        projektuje i wykonuje rekwizyty

·        proponuje gest i mimikę

·        wybiera muzykę

·        dyskutuje na temat sposobu inscenizacji, uzasadniając swe zdanie

Adam Mickiewicz Dziady cz. II

– czyta cicho ze zrozumieniem, korzystając ze słowniczka trudniejszych wyrazów i zwrotów

– określa czas i miejsce akcji

– wypowiada się na temat scenerii

– rozpoznaje postać głównego bohatera

– formułuje definicję upiora na podstawie wiersza

– podaje informacje na temat kolejnych postaci-duchów

– ocenia bohaterów

– dostrzega w utworze motyw winy i kary

– wybiera spośród wypowiedzi chóru te, które mają charakter nauki moralnej

– rozpoznaje w utworze dramat

– wylicza cechy dramatu

– redaguje w punktach raport z przebiegu uroczystości

– bierze udział w przygotowaniach do inscenizacji

 

– podaje informacje na temat genezy utworu

– wyjaśnia motyw upiora

– wylicza dzieła literackie i filmowe z motywem upiora

– określa rolę Guślarza w obrzędzie

– określa funkcje duchów

– odróżnia elementy nawiązujące do religii chrześcijańskiej od elementów zaczerpniętych z obrzędowości pogańskiej

– wyjaśnia motyw winy i kary

– wyjaśnia główną myśl dramatu: problem życia i śmierci

– redaguje sprawozdanie z uroczystości

– opisuje obrzęd z zachowaniem realiów

– aktywnie uczestniczy w przygotowaniach do inscenizacji

(42)Komedia, siostra tragedii

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– odróżnia komedię od tragedii na podstawie ich cech

– wymienia cechy komizmu

– rozróżnia odmiany komizmu

– wyjaśnia określenie: „komedia, młodsza siostra tragedii”

– wyjaśnia pochodzenie nazwy komedia

– formułuje objaśnienie pojęcia komizm na podstawie tekstu

– podaje i wyjaśnia przykłady różnych odmian komizmu

– wymienia cechy akcji, która nie mogłaby stanowić podstawy fabuły komediowej

Aleksander Fredro Zemsta

– zapoznaje się z informacjami na temat Aleksandra Fredry

– czyta cicho ze zrozumieniem

– określa czas i miejsce wydarzeń

– rekonstruuje przebieg wydarzeń

– wymienia głównych bohaterów dramatu

– rozpoznaje i nazywa wady i zalety postaci

– odczytuje ze słownika języka polskiego znaczenie wyrazu zemsta

– opowiada o śmiesznych sytuacjach

– wyjaśnia znaczenie słowa intryga

– rozróżnia odmiany komizmu

– układa listę postaci, mając na uwadze ich cechy komiczne

– rozpoznaje w utworze komedię charakterów

– przytacza argumenty z tekstu

– proponuje gesty i ruch sceniczny dla wybranej postaci

– recytuje fragmenty utworu

 

– opowiada o genezie utworu

– wyjaśnia istotę sporu

– przedstawia na rysunku poczynania bohaterów ułożone w pary: wyrządzona krzywda ® odwet

– opowiada o zamiarach (celu działania) bohaterów

– wymienia postacie, które osiągnęły (bądź nie) swój cel

– podaje związki frazeologiczne z wyrazem zemsta

– wyjaśnia sens tytułu

– tytułuje najśmieszniejsze sceny

– wyjaśnia, na czym polega intryga w utworze

– analizuje sceny pod względem zastosowanych odmian komizmu

– wyjaśnia, czym jest komedia charakterów

– proponuje sposób wypowiadania kwestii przez wybraną postać

– recytuje fragmenty, wydobywając komizm tekstu

(43)Aleksander Fredro Autobiografia

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– odróżnia tekst biograficzny od autobiografii

– wymienia wydarzenia historyczne przywołane w tekście

– opowiada o pobycie pisarza w Paryżu

– cytuje zdanie relacjonujące moment prawdziwego zainteresowania się Fredry dramatem

– odczytuje fragment będący refleksją o współistnieniu dramatu i teatru

– wyjaśnia, czym jest autobiografia

– wypowiada się na temat edukacji dzieci w XIX-wiecznej Galicji

– wyjaśnia sens wyrażenia szkoła świata

– wyraża współczesnym językiem rozumienie powołania autora dramatycznego

– wyjaśnia, czy pisarz zrealizował swoje powołanie autora dramatycznego

– redaguje jednoaktówkę komediową

Treść w okamgnieniu – czyli o streszczeniu

– wyjaśnia, czym jest streszczenie i kiedy się przydaje

– wybiera i porządkuje najważniejsze informacje

– skraca zdania, zastępując wyrazy i zwroty szczegółowe wyrazami o znaczeniu ogólnym

– streszcza tekst

– formułuje zasady dobrego streszczenia, uwzględniając wskazówkami z tekstu Fredry

– zapisuje fakty potrzebne do streszczenia akcji Dziadów cz. II

– poprawia zdania pochodzące z niewprawnie napisanego streszczenia

(44)Wszystko jest teatrem?

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– formułuje definicję teatru jako widowiska

– łączy rodzaj widowiska ze znakiem teatralnym i formą wyrazu artystycznego

– uzupełnia tekst pojęciami związanymi ze zjawiskiem teatru

– podaje przykłady zjawisk spoza teatru, które zawierają jego elementy

– wyjaśnia istotę opery, pantomimy i spektaklu baletowego

 

Świat na ekranie

(45)Mirosław Przylipiak Przyjechał pociąg z kinem

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– wie, że twórcami kina byli bracia Lumière

– wymienia główne fakty z historii powstania filmu

– wyjaśnia zasadność sformułowania przyjechał pociąg z kinem

– tworzy schematyczny rysunek pomieszczenia zwanego camera obscura

– redaguje notatkę prasową

– przytacza nazwiska innych wynalazców związanych z powstaniem kina

opowiada o powstaniu filmu

– opowiada o znaczeniu pierwszego pokazu filmowego

– wyjaśnia zjawiska zachodzące w pomieszczeniu zwanym camera obscura

– redaguje artykuł prasowy

 

(46)Żywe obrazy zmieniają świat

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– rozróżnia pojęcia: kino, film, telewizja

– analizuje repertuar kin z początku XX wieku

– odczytuje dane z osi czasu

– wymienia wynalazki techniczne XX wieku określane mianem rewolucji audiowizualnej

– podaje informacje zawarte na plakatach i reklamach filmowych

– poleca film, uzasadniając propozycję

– redaguje opowiadanie twórcze

 

– definiuje pojęcia: kino, film, telewizja

– opowiada na podstawie repertuaru kin o pragnieniach i zainteresowaniach ludzi z początku XX wieku

– wyjaśnia pojęcie rewolucja audiowizualna

– wyjaśnia, w jaki sposób plakaty i reklamy filmowe oddziaływały na odbiorców

– charakteryzuje przy użyciu prostego, obrazowego języka zjawisko kina, filmu i telewizji

– samodzielnie wnioskuje, argumentuje, odwołując się do tekstu

– tworzy teksty reklamowe na temat filmu

– projektuje plakat filmowy

– redaguje kartkę z poradnika lub opinię z uzasadnieniem

(47)Jerzy Hoffman

Ogniem i mieczem (fragmenty scenariusza)

– zapoznaje się z informacjami na temat Jerzego Hoffmana

– czyta cicho ze zrozumieniem

– klasyfikuje poznany tekst jako scenariusz filmowy

– wymienia informacje zawarte w scenariuszu filmowym

– porównuje fragment scenariusza z odpowiednim fragmentem literackiego pierwowzoru i wymienia różnice między nimi

– porównuje fragment filmu z fragmentem scenariusza

– proponuje utwór będący dobrym materiałem na scenariusz, uzasadniając wybór

– definiuje pojęcie scenariusz filmowy

– omawia podobieństwa i różnice między scenariuszem a tekstem epickim i dramatycznym

– uzasadnia zasadność zmian w scenariuszu w odniesieniu do literackiego pierwowzoru

– wyjaśnia różnice między scenariuszem a jego realizacją filmową

– przekształca fragment

powieści na scenariusz filmowy

 

(48)Roman Włodek

Ze stronic na ekran, czyli o adaptacji filmowej (nie tylko „Ogniem i mieczem”)

– zapoznaje się z informacjami na temat autora tekstu

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wyjaśnia pojęcie adaptacja filmowa

– wymienia etapy adaptacji filmowej

– wymienia adaptacje filmowe powieści Sienkiewicza w kolejności chronologicznej

– wyjaśnia, dlaczego Hoffman ekranizował części trylogii w odwrotnej kolejności

– rozróżnia pojęcia: scenariusz i scenopis

– uzupełnia brakujące ogniwa procesu powstawania scenariusza

– kwalifikuje podane prace nad filmem do okresu przedprodukcji lub postprodukcji

– przytacza przykłady różnych adaptacji filmowych

– wymienia we właściwej kolejności etapy adaptacji filmowej

– wyjaśnia pojęcie filmowość literatury

– podaje przykłady „filmowości” literatury

– wyjaśnia, czym różni się scenariusz od scenopisu

– redaguje instrukcję
dla filmowców, stosując fachowe słownictwo

– formułuje komentarz dotyczący obsady aktorskiej, uzasadniając swą opinię

(49)Filmowa sztuka opowiadania – jaka jest, jaka była, jaka będzie?

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– opowiada o „budowaniu filmowego świata”

– wyjaśnia sens określenia „ruchome obrazy”

– cytuje zdanie będące poglądem autora na temat możliwości dokładnego opisania filmowych środków wyrazu

– zapoznaje się z informacjami o filmie animowanym 

– podaje przykłady filmów animowanych

– wymienia przyczyny popularności filmu

– cytuje zdania wyrażające niepewność, wątpienie, niezdecydowanie autora tekstu

– wyjaśnia, na czym polega różnica w sposobie tworzenia filmu tradycyjnego i komputerowego

– wymienia charakterystyczne cechy filmu animowanego

– odpowiada na pytanie, jakie potrzeby zaspakajają filmy animowane

(50)Nie samo podpatrywanie świata (o filmie dokumentalnym)

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– wymienia cechy filmu dokumentalnego

– formułuje opinię o fotosach, uzasadniając ją

– wyjaśnia, kiedy film dokumentalny może być niewiarygodny

– wyjaśnia, jaka jest różnica między filmem dokumentalnym a filmem fabularnym

– proponuje listę tematów filmów dokumentalnych wraz z uzasadnieniem

– przygotowuje fotoreportaż, uzasadniając wybór zdjęć

(51)W cyfrowym świecie

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– określa tematykę przeczytanego tekstu

– wymienia znane współczesne środki przekazywania informacji

– wyjaśnia różnicę między transmisją a interakcją

– wyjaśnia znaczenie słowa multimedialny

– wyjaśnia pochodzenie niektórych terminów komputerowych

– opowiada (na podstawie zdjęć) o zmianach komputerów na przestrzeni dziesięcioleci

– zapisuje informacje na osi czasu

– wylicza korzyści i zagrożenia Internetu

– przedstawia pomysł swojej wymarzonej gry komputerowej

– wypowiada się na temat swoich doświadczeń z komputerem i Internetem

– charakteryzuje współczesne środki przekazywania informacji

– omawia przykład zastosowania techniki cyfrowej

– uzasadnia stwierdzenie, że internauta może być jednocześnie nadawcą i odbiorcą informacji

– formułuje, korzystając z tekstu, zasady posługiwania się współczesnymi mediami

– wylicza korzyści i zagrożenia gier komputerowych

– przygotowuje projekt swojego wystąpienia multimedialnego

Świat na szpaltach

(52)Gazeta w podręczniku. Najkrótsza historia prasy…

– wypowiada się na temat swoich doświadczeń czytelniczych dotyczących prasy

– wyjaśnia znaczenie pojęć: prasa, gazeta, czasopismo

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wymienia przyczyny pojawienia się poprzedniczki gazety w starożytnym Rzymie

– cytuje fragment streszczający przyczyny ponownego pojawienia się prasy w Europie

– wymienia najważniejsze skutki wynalezienia druku

– zna podstawowe terminy prasowe (tytuł, artykuł, kolumna, szpalta, rubryka)

– nazywa teksty sąsiadujące z artykułem

– wyjaśnia, czego poszukuje w gazetach i czasopismach

– wymienia rodzaje prasy ze względu na zainteresowania odbiorców

– oddziela skutki od przyczyn

– wyjaśnia, dlaczego wynalazki techniczne mogą zagrozić tradycyjnej prasie

– wskazuje w gazecie kolumnę, szpalty, rubryki

– charakteryzuje teksty sąsiadujące z artykułem

(53)Stanisław Bortnowski Być dziennikarzem

– zapoznaje się z informacjami na temat autora tekstu

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– cytuje fragment zawierający zwięzłą charakterystykę zawodu dziennikarza

– nazywa cechy dobrego dziennikarza

– cytuje zdanie będące reklamą zawodu dziennikarza

– odróżnia wrodzone umiejętności dziennikarza od wypracowanych

– posługuje się czynnie słownictwem związanym z dziennikarstwem

 

W informacji i artykule nie zapomnij o tytule! Gimnastyka umysłowa, czyli – jak zatytułować?

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wyjaśnia, jaką funkcję spełnia tytuł

– określa cechy dobrego tytułu

– wyjaśnia pojęcia: nadtytuł, podtytuł

– ocenia tytuły prasowe, uzasadniając swe zdanie

– analizuje budowę tytułów

– rozróżnia kategorie tytułów

– przyporządkowuje tytuł do określonej kategorii

– układa nadtytuły

– nadaje tytuły zapowiadanym artykułom

– tytułuje informacje prasowe

– redaguje zapowiedzi

(54)Informacja – chleb powszedni dziennikarza i artykuł pierwszej potrzeby

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wymienia pytania, na które powinien odpowiadać dobry tekst informacyjny

– wyjaśnia, czym jest manipulacja prasowa

– odróżnia tekst informacyjny od oceniającego

– porządkuje fakty

– redaguje informację na podstawie uporządkowanych faktów

– sporządza notatkę w formie schematu, wybierając informacje z tekstu

– podaje przykłady manipulacji

prasowej

– wyjaśnia różnicę między obiektywną informacją a oceną

– przekształca tekst informacji, pozbawiając go niepotrzebnych elementów

– układa na podstawie zdjęcia listę faktów do informacji prasowej

– redaguje na tej podstawie wyczerpującą i dobrze skonstruowaną informację

(55)Od wzmianki do sprawozdania – sztuka informowania

– czyta cicho ze zrozumieniem, mając na uwadze informacje podane w tekście

– wymienia podstawowe gatunki tekstów informacyjnych (wzmianka, zapowiedź, notatka, sprawozdanie, sylwetka)

– odróżnia informowanie od komentowania

– redaguje wzmiankę, zapowiedź, sprawozdanie

– charakteryzuje poszczególne gatunki tekstów informacyjnych

– wskazuje przykłady tekstów informacyjnych w prasie

– redaguje notatkę, sylwetkę

 

** Zakres kształcenia językowego (Zofia Czarniecka-Rodzik Gramatyka i stylistyka) rozpisany na poziomy wymagań: podstawowy i ponadpodstawowy. Wymagania podstawowe są ważne dla dalszego uczenia się przedmiotu. Powinna poradzić sobie z nimi zdecydowana większość zespołu klasowego. W zależności od stopnia sprostania tym wymaganiom uczniowie otrzymują ocenę dopuszczającą lub dostateczną. Natomiast za opanowanie umiejętności zapisanych jako ponadpodstawowe ocenę dobrą lub bardzo dobrą.

 

 

Nr lekcji i treści kształcenia

Poziom wymagań

Materiał kształcenia (numery stron w podręczniku)

Podstawowy (P)

Ponadpodstawowy (PP)

FLEKSJA

(1, 2, 3, 4, 5) Czasownik

Uczeń:

Uczeń:

s. 9–25

– odróżnia czasownik od innych części mowy na podstawie znaczenia i pytań

– rozpoznaje i określa formy osoby, liczby, czasu i rodzaju

– odróżnia formy osobowe od nieosobowych (bezokolicznik, formy na -no, -to)

– rozpoznaje i tworzy formy trybu oznajmującego, rozkazującego, przypuszczającego

– rozróżnia i tworzy czasowniki dokonane i niedokonane

– nazywa strony czasownika

– przekształca stronę czynną na bierną i odwrotnie

– pisze poprawnie cząstki

-bym, -byś, -by

– zna i stosuje zasady pisowni zakończeń czasowników w czasie przeszłym

 

 

 

– stosuje różne formy czasownikowe w zależności od formy wypowiedzi

 

 

– celowo stosuje różne tryby czasownika w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– rozróżnia czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

– stosuje strony czasownika w zależności od rodzaju tekstu

 

 

 

– stosuje nieregularne formy czasowników

(6, 7) Rzeczownik

– odróżnia rzeczownik od innych części mowy na podstawie znaczenia

– odmienia rzeczownik przez przypadki

– określa przypadek, liczbę i rodzaj rzeczownika

– rozróżnia temat i końcówkę rzeczownika

– rozpoznaje tematy oboczne rzeczownika

– wskazuje i nazywa oboczności w tematach rzeczowników

 

 

 

 

– używa poprawnych form rzeczowników odmieniających się nietypowo

– wyjaśnia, na czym polegają osobliwości w odmianie rzeczowników

– zna i stosuje zasady dotyczące pisowni zakończeń

-ji, -ii, -i w niektórych formach rzeczowników na

 -ja, -ia, -ea

s. 26–35

(8) Przymiotnik

– odróżnia przymiotnik od innych części mowy na podstawie znaczenia i pytań

– stosuje w wypowiedzeniach przymiotnik jako określenie rzeczownika

– odmienia przymiotnik przez przypadki, liczby i rodzaje

– określa przypadek, liczbę i rodzaj przymiotnika

– stopniuje przymiotniki

– rozróżnia stopniowanie proste, opisowe i nieregularne

– rozpoznaje przymiotniki niepodlegające stopniowaniu

– zna i stosuje zasady dotyczące wielkiej i małej litery w pisowni przymiotników

– używa w wypowiedziach ustnych i pisemnych różnorodnych przymiotników oraz związków frazeologicznych zawierających przymiotniki

– poprawnie używa przymiotników w związkach frazeologicznych

– tworzy przy użyciu przymiotników wypowiedź nacechowaną dodatnio lub ujemnie

– stosuje odpowiednie stopnie przymiotnika ze względu na przekazywaną informację i intencję wypowiedzi

s. 36–43

(9) Liczebnik

– odróżnia liczebnik od innych części mowy

– rozróżnia liczebniki główne, porządkowe, zbiorowe, ułamkowe i nieokreślone

– dostosowuje formy rzeczownika i czasownika do form liczebnika

– poprawnie odmienia liczebniki

 – poprawnie stosuje liczebniki zbiorowe w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych liczebnik w formie przydawki i orzecznika

s. 44–49

(10) Przysłówek

– wyróżnia przysłówek jako określenie czasownika

– tworzy przysłówki od przymiotników

– stopniuje przysłówki

– rozróżnia stopniowanie proste, opisowe i nieregularne

– rozpoznaje przysłówki niepodlegające stopniowaniu

– używa różnorodnych przysłówków, nazywając sposób, miejsce i czas wykonywanych czynności

– stosuje odpowiednie stopnie przysłówka ze względu na przekazywaną informację i intencję wypowiedzi

– poprawnie używa przysłówków w związkach frazeologicznych

- poprawnie zapisuje przysłówki złożone

s. 50–52

(11) Zaimek

– wyjaśnia znaczenie zaimków i ich funkcje

– rozróżnia zaimki rzeczowne, przymiotne, przysłowne i liczebne

– zastępuje różne części mowy odpowiednimi zaimkami

– odmienia zaimki

– używa dłuższych i krótszych form zaimków

– stosuje poprawne formy gramatyczne zaimków

– świadomie używa zaimków we własnych tekstach

s. 53–57

(12) Przyimek

– wyróżnia przyimek jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy wskazującą na relacje przestrzenne, czasowe i przyczynowe pomiędzy różnymi częściami zdania

– dostosowuje formy gramatyczne rzeczownika do łączącego się z nim przyimka

– poprawnie zapisuje wyrażenia przyimkowe

– używa przyimków w związkach wyrazowych

– poprawnie zapisuje przyimki złożone

 

s. 58–60

(13) Spójnik

– wyróżnia spójnik jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy łączącą wyrazy w obrębie zdania oraz zdania składowe

– poprawnie stosuje spójniki w wypowiedzeniu pojedynczym i złożonym

– przekształca wypowiedzenia, stosując zamiennie spójniki

– używa różnych spójników w celu osiągnięcia spójności wypowiedzi

 

s. 61–63

(14, 15) Partykuła 

– wyróżnia partykułę jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy, która modyfikuje znaczenie wyrazu lub zdania

– zna i stosuje zasady dotyczące pisowni partykuły -by z różnymi częściami mowy

– zna i stosuje zasady dotyczące pisowni partykuły nie z różnymi częściami mowy

– przekształca tekst, modyfikując jego znaczenie przez użycie różnych partykuł

– stosuje w wypowiedzeniach partykuły w zależności od intencji

– zapisuje poprawnie wyjątki

s. 64–75

(14) Wykrzyknik

– wyróżnia wykrzyknik jako nieodmienną i niesamodzielną część mowy, która służy do wyrażania silnych stanów uczuciowych mówiącego, wezwań i poleceń

– zapisuje różne wykrzykniki

– stosuje poprawną interpunkcję

– dostrzega celowość użycia wykrzyknika w wypowiedzi

– celowo stosuje w wypowiedziach różnorodne wykrzykniki

SKŁADNIA

(16) Zdanie i równoważnik zdania

Uczeń:

Uczeń:

s. 89–94

– stosuje różne rodzaje wypowiedzeń pojedynczych ze względu na cel wypowiedzi (intencję)

– rozpoznaje zamierzony przez nadawcę cel wypowiedzi

– rozróżnia zdanie i równoważnik zdania

– rozróżnia zdania pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte

– rozwija zdanie pojedyncze nierozwinięte, dodając określenia

– przekształca równoważniki zdań w zdania

– przekształca zdania w równoważniki zdań

– układa plan zdarzeń w formie zdań

– stosuje odpowiednią interpunkcję w wypowiedzeniu pojedynczym

– układa plan zdarzeń w formie równoważników zdań

– stosuje równoważniki zdań w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– dostrzega stylistyczną funkcję równoważników zdań

(17) Orzeczenie

– rozpoznaje w zdaniu orzeczenie jako najważniejszą jego część

– rozróżnia orzeczenie czasownikowe i imienne

– stosuje w zdaniach orzeczenie czasownikowe i imienne, z czasownikiem modalnym

i z frazeologizmem

s. 95–98

(18, 19) Podmiot

– rozpoznaje w zdaniu podmiot jako drugą po orzeczeniu najważniejszą jego część

– stosuje podmioty wyrażone różnymi częściami mowy

– wskazuje zdania bezpodmiotowe

– rozróżnia podmiot gramatyczny, logiczny, domyślny, szeregowy i zbiorowy

– używa zdań bezpodmiotowych

– przekształca zdania bezpodmiotowe na zdania z podmiotem

s. 99–106

(20) Przydawka

– rozpoznaje przydawkę jako określenie rzeczownika lub zaimka rzeczownego

– stosuje różne typy przydawek

– rozróżnia przydawkę przymiotną, rzeczowną, przyimkową i liczebną

– zna i stosuje zasady interpunkcyjne dotyczące oddzielania przecinkiem przydawek jednorodnych

– używa różnorodnych przydawek w odpowiednich formach fleksyjnych

– tworzy związki frazeologiczne poprzez dodanie do rzeczowników przydawek

 

s. 107–111

(21) Dopełnienie

– rozpoznaje dopełnienie jako część zdania uzupełniającą (rozwijającą) treść czasownika

– rozwija treść zdań, stosując dopełnienia

– stosuje dopełnienia we właściwych formach fleksyjnych

- stosuje w zdaniach dopełnienia w formie bezokoliczników

s. 112–115

(22) Okolicznik

– rozpoznaje okolicznik jako część zdania określającą okoliczności czynności wyrażonej przez czasownik

– rozwija treść zdań, stosując różne okoliczniki

– rozróżnia okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, przyczyny, celu, przyzwolenia i warunku

– stosuje okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, przyczyny, celu, przyzwolenia i warunku w zależności od intencji

– tworzy związki frazeologiczne z użyciem okoliczników

s. 116–123

(23) Rozbiór logiczny zdania

– dostrzega logiczne powiązania między wyrazami w zdaniu

– wyróżnia wyrazy nadrzędne (określane) i podrzędne (określające)

– nazywa części zdania

– przedstawia powiązania między wyrazami na wykresie

– nazywa części zdania, uwzględniając różne rodzaje podmiotu, orzeczenia, przydawki i okolicznika

s. 124–127

(24) Związki składniowe